18 Eylül 2011 Pazar

Sigarayı Bırakmak


Sigarayı Bırakmak




ALLEN CARR
SIGARAYI BIRAKMANIN KOLAY YOLU
Çeviren
Fatmagül Aaltonen
Yayınlayan
Melih Özdemir

Eger ögrettiklerimi uygularsaniz, hayatinizin geri kalaninda sigara içmediginiz içi mutlu olacaksiniz.

*Yöntemi tektir.
*Sigaraya olan psikolojik ihtiyaciniz sigara içtiginiz sirada ortadan kaldiriliyor.
*Sigarayi birakmak eksiklik demek degildir.
*Sigara içmeyen biri olarak kendinizi iyi hissedin.

YAZAR
Allen Carr’in yirmi yil önce bir vizyonu vardi: “Dünyayi sigara içmekten kurtarmak.”
2 Eylül 1934 yilinda, Ingiltere’de çok sigara içen bir babanin oglu olarak dünyaya gelir. Babasini akciger kanserinden kaybetmesine ragmen Allen Carr 16 yasinda sigara içmeye baslar. Bir kaç yil içinde günde yaklasik 100 sigara içmeye baslar. Bir çok kisinin denedigi gibi o da bir kaç kez sigarayi birakmayi dener ancak basarisiz olur. Bir yüzyilin çeyregi boyunca elinden sigarayi birakmayan Allen Carr, 1983 yilinda kendisi için sigarayi birakmanin tek kolay yolunu kesfeder ve nihayet kurtulur. Bu seferki birakisi daha önceki denemelerine hiç benzemez. Çok rahat, kolay, aci çekmeden ve keyifli bir biçimde sigaradan kurtulur. Ne kilo alir, ne gergin günler yasar. Bu olaganüstü tecrübesini çevresindeki sigara içen insanlarla paylasmaya baslar ve böylece adim adim dünya çapinda kabul edilmis ve denenmis metodunu gelistirir. Birebir görüsmeleri çogaldikça grup seanslari vermeye baslar. Londra’da kurdugu ilk klinigine on binlerce insan dünyanin her yerinden seanslarina katilmaya baslar. Grup seans taleplerine tek basina yetisemeyince, hem kendisi gibi uzmanlar yetistirmeye hem de sigara birakma konusunda kitap yazmaya baslar. Yazar olmadigi için kitabini yazmaya süphe ve kaygiyla baslar ancak kitap milyonlarca insan tarafindan okunur ve 25 dile çevrilir. Dünya çapinda yaklasik 50 klinik çalismaktadir. Allen Carr halen uzman yetistirir, sigara ve birakmasi konulu konferanslara ve televizyon programlarina uzman olarak davet edilir. Halen çesitli konularda kitaplar yazar.

ÇEVIRENIN NOTU
Çevirmen sigara içen bir kisi olarak kitabi incelemeye baslamis ve kitabin sigaranin bu denli yaygin oldugu ülkemize kazandirilmasinin yararli olacagini düsünmüstür. Daha çeviriye baslamadan önce sigarayi birakmis, çeviri süresince de bir daha sigara içmemeye kesin karar vermistir. Size de ayni etkiyi yapmasi dilegiyle.
SIGARASIZLIGA BIR SANS TANIYIN
Sigara içerek yalnizca sagligimizi çok büyük bir tehlikeye attigimizi degil, ayni zamanda nefesimizin ne kadar kötü koktugunu, dislerimizin ne kadar sari, cildimizin ne kadar kötü oldugunu, sabahlari agzimiza aksamdan ne kadar igrenç bir tadin yerlestigini, merdivenleri ne kadar güç çikip tembellige alisarak kendimizi dinç hissetmekten ne kadar uzaklastigimizi bilir, bu begenmedigimiz gerçekleri aklimizdan çikarmaya çalisiriz. Sigarasiz yasamdan korktugumuz ve yasamin sigara olmadan ayni zevki vermeyecegini sandigimiz için bütün bu gerçeklere katlanir, sigarayi bir türlü birakamayiz. Cesaretimizi toplayip yasamimizi daha güzel bir hale getirmenin, en önemlisi de kendimizi ve çevremizi zehirlemekten vazgeçmenin zamani gelmedi mi hâlâ?
Iste size firsat: Sigaranin sagliga verdigi zararlarin ayrintilarina inmeden sigarayi psikolojik etkilerle ele alan, tiryakileri küçümsemek yerine olayi onlarin bakis açisindan anlatan bir kitap. Insanlarin sigaraya nasil basladiklarini, hangi durumlarda, neden sigara içtiklerini, sigara içmeye neden devam ettiklerini, sigarayi birakmakta neden güçlük çekliklerini ve sigarasiz bir yasamdan neden ürktüklerini –kisaca sigara konusunda her seyi- anlatan sonra da okuyucunun sigarasiz yasamin zevkine varmasini saglayan ve NE OLURSA OLSUN SIGARA IÇEN VEYA SIGARA IÇEN BIR YAKINI OLAN HERKESIN MUTLAKA OKUMASI GEREKEN BIR KITAP.

ALLEN CARR’IN
TÜRKÇE BASIM IÇIN NOTU
Günün birinde yazdigim sözlerin Almanya, Fransa, Ispanya, Italya, Güney Afrika, Avustralya, Kolombiya, ABD ve Türkiye gibi çok farkli ülkelerde en çok satan kitaplar arasina girecegini ve buna ilaveten bütün dünyayi ve Türkiye’yi içerisine alan güçlü ve basarili bir küresel klinik agi kuracagimi hayal bile edemezdim.
Bir sokak çocugu olarak Türkiye hakkinda sigara dumanina benzeyen bulanik görüslere sahiptim. Türkiye’yle ilgili iki olumlu çocukluk anisi yasadim. Birincisi sigara paketi biriktirme aliskanligimla ilgili. En gizemli ve pahali olanlar Türk sigaralariydi. Ikinci ve en önemli anim “Türk Lokumu” ile ilgiliydi!
Bir gün en büyük zevkimin sigara tiryakilerini nikotin tuzagindan kurtarmak ve bunun yayinda özellikle Türkiye’deki tiryakilere yardim etmek olacagini önceden tahmin etmemin imkansiz oldugunu kabul edersiniz. Bu kitabin Türkiye çapinda açilan kliniklerle birlikte Türk insaninin nikotin bagimliligindan kurtulmasina yardimci olacagina inancim sonsuzdur.

Önsöz
Iste sonunda bütün sigara tiryakilerinin bekledigi mucize:
-Etkisini hemen gösteren
-En agir tiryakilerde de ayni sekilde basarili olan
-Sigara özlemini hafifleten
-Etkisi kalici olan
-Güçlü bir irade gerektirmeyen
-Sok tedavisi uygulamayan
-Yardimci maddelere ve gereksiz ivir zivira basvurmayan
-Kilo da aldirmayan bir yöntem
Sigara içiyor musunuz? O zaman okumaya devam edin.
Kendiniz sigara içmiyorsaniz ve bu kitabi sevdiginiz biri için aldiysaniz o zaman onu bu kitabi okumaya ikna edin. Onu ikna edemezseniz kitabi kendiniz okuyun; son bölümdeki ögütler size hem sigaraya içenlere önemli noktalari aktarmak hem de kendi çocuklarinizi sigaraya baslamaktan korumak konusunda yardimci olacaktir. Çocuklarinizin sigaradan tiksinecekleri yanilgisina düsmeyin. Bütün çocuklar tiryaki olana kadar öyle düsünürler.

Giris
“DÜNYAYI SIGARA DERDINDEN KURTARACAGIM” dedigimde karim çildiracagimi sandi. Çünkü yaklasik iki yilda bir sigarayi birakmak için yaptigim ciddi atilimlari biliyordu. Daha da önemlisi son kez sigarayi biraktigimda alti ay azap çektikten sonra yine basladigim için küçük bir çocuk gibi agladigimi biliyordu –o gün aglamamin nedeni o kez de birakmayi basaramazsam yasamimin sonuna dek sigara içmeye devam edecegimi sanmamdi, o kadar çok enerji tüketmistim ki basaramazsam bir daha bu iskenceye katlanacak gücüm kalmayacagini biliyordum. En önemlisi de yukaridaki cümleyi son sigarami söndürür söndürmez söylememdi, yalniz kendimi degil bütün dünyayi kurtaracagima inaniyordum.
Söyle bir geriye baktigimda bugüne kadarki yasamim sanki sigara sorununu çözmek için bir hazirlikmis gibi geliyor. O nefret ettigim ögrencilik ve mali müsavirlik yillari bile sigara sorununu çözmek açisindan çok degerliydi. Herkesi her zaman aldatamazsiniz derler, oysa tütün endüstrisi yillardir herkesi aldatmayi basarmis. Sigara tuzaginin sirlarini ortaya çikaran ilk insanin ben olduguma inaniyorum. Kendini begenmis bir izlenim biraktiysam bunu müthis zekama degil, yalnizca yasam tarzima borçlu oldugumu hemen ekleyeyim.
O tarihi gün 15 Temmuz 1983’tü. O gün son sigarami söndürdügüm an duydugum özgürlük hissi herhalde hapisten kaçan birinin yasadigi duygudan daha hafif degildi. O an bütün sigara tiryakilerinin düsledigi bir seyi keyfettigimi anladim: Sigarayi birakmanin kolay yolunu. Bu yöntemi arkadaslarimda ve yakinlarimda denedikten sonra bu konuda profesyonel bir danisman olup diger tiryakilere bagimliliklarindan kurtulmalarinda yardimci olmaya basladim.
Bu kitabin ilk baskisini 1985 yilinda yazdim. Kendisinden 25. bölümde söz edecegim basarisizliklarimin birinden esinlenmistim. Beni ilk kez ziyaret etti ve iki görüsmemiz de karsilikli göz yaslarimiz ile sona erdi. O kadar gergindi ki, onu söylediklerimi kavrayacak kadar bile rahatlatamadim. Birden aklima bunlari yazarsam ne zaman isterse okuyabilecegi ve böylece önemli noktalari anlayacagi düsüncesi geldi. Bu giris bölümünü kitabin yeni baskisi için yaziyorum. Elimdeki kitabin kapagindaki küçük kirmizi ok kitabin yillardir satis listelerinin basinda yer aldigini gösteriyor. Bu kitabi yazdigim için dünyanin her kösesinden tesekkür mektuplari aliyorum. Ne yazik ki bu mektuplarin hepsini cevaplandiramiyorum ama her biri beni ayri ayri sevindiriyor ve aslinda tek bir tanesi bile bütün bu zahmete deger.
Sigara konusunda her gün yeni bir sey ögreniyor olmama hala sasiriyorum. Yine de bu kitabin ana düsüncesi hiç degismiyor. Hiçbir sey mükemmel olmayabilir ama kitabin en kolay yazdigim ve tesadüfen okuyucularin çogunun en sevdigi bölüm olan 21. bölümünde kesinlikle degistirme yapmam.
Danismanlik deneyimlerimin yani sira simdi artik kitabin da verdigi bes yillik bir birikim olustu. Kitabin ikinci baskisinda yer alan degisiklikleri daha kesin ve anlasilir bir ifade saglamak amaci ile yaptim. Bu degisiklikleri yaparken yöntemimin basarisizliga ugradigi durumlari göz önünde tutarak bunun nedenlerini ortadan kaldirmaya çalistim. Bunlarin çogu anne babalari tarafindan benimle görüsmeye zorlanan ve kendileri aslinda sigarayi birakmak niyetinde olmayan geçlerdi. Bunlarin bile dörtte üçünü vazgeçirebilirim, fakat bazen 25. bölümde anlattigim, sigarayi birakmak için umutsuzca çaba harcayan kisi gibi gerçek anlamda basarisizliklar da oluyor. Basarisizliklar beni çok üzüyor ve bazen geceleri bu insanlara nasil yardimci olabilirim diye düsünmekten gözüme uyku girmiyor. Bu durumlarda basarisizligin sigarayi birakamayan kisiye degil, birakmanin ne kadar kolay oldugunu ve insanin sigaranin hapsinden kurtulur kurtulmaz yasamdan ne kadar zevk

alacagini kendisine anlatamadigim için kendime ait olduguna inaniyorum. Biliyorum ki sigara içen herkes yalnizca kolaylikla degil ayni zamanda büyük bir zevkle sigarayi birakabilir fakat bazi insanlar o kadar sabit fikirli oluyorlar ki, hayal güçlerini çalistiramiyor ve sigarayi birakmanin verdigi korku yüzünde yerlerinde sayiyorlar. Bu korkuyu sigaranin yarattigi ve sigarayi birakmaktaki en büyük kazancin bu korkudan kurtulmak oldugunu anlamiyorlar.
Bu kitabin ilk baskisini sigarayi birakmalarini saglayamadigin insanlara adadim. Seanslarimda basarisizlik halinde parayi geri vermeyi garanti ediyorum. Yöntemim yillarca elestirildi. Yine de “Yönteminiz bende etkili olmadi” elestirisini aliyorum. Yöntemimi nasil uyguladiklarini anlattiklarinda ise söylediklerimin yarisini yerine getirmedikleri ortaya çikiyor ve de hala sigara içtikleri için sasiriyorlar! Yasaminizi bir labirentte çikis yolunu arayarak geçirdiginizi düsünün. Bende labirentin plani var ve size “simdi sola dön, sonra saga dön, vs.” Diyorum. Söylediklerimin birini atlarsaniz digerleri de anlamini yitirir ve labirentten disari hiç çikamazsiniz.
Baslangiçta tek kisi ile seans yapiyordu. Yalnizca çok umutsuz vakalar bana geliyordu. Insanlar bana bir tür deli diye bakiyorlardi. Bugün sigara birakma konusunda öncü bir uzman olarak taniniyorum ve seanslarima dünyanin her kösesinden insanlar geliyor. Simdiki seanslarim sekizer kisilik, reklam yapmadigim halde bana basvuran bütün insanlara yardimci olamiyorum. Adimi rehberde ararsaniz sigarayla ilgili hiçbir sey yazmadigini göreceksiniz.
Hemen hemen her seansa eskiden alkolik veya eroinman olan yada birkaç bagimliligi birden olmus biri katiliyor. Yöntemimi alkoliklerde ve eroinmanlarda denedigimde (daha önce baska gruplara katilmamislarsa) sigara tiryakilerinden daha kolay tedavi olduklarini gözledim. Benim yöntemim her türlü bagimlilik için uygulanabilir. Sigara tiryakisi, eroinman yada alkolik olsun beni en çok üzen sey eskiden bagimli olanlarin biraktiktan sonra tekrar baslamalari. En üzücü mektuplari bu kitabi okumus veya video filmimin yardimiyla sigarayi birakmis fakat sonra yine baslamis insanlardan aliyorum. Önce özgürlüge kavustuklari için çok mutlular derken bir ikinci kez ayni tuzaga düsüp artik bir daha kurtulmayi basaramayacaklarini fark ediyorlar. Bu sorunu çözmeyi, sigara tiryakilerine tekrar bagimlilik kazanmamalari için yardimci olmayi ve alkol, diger uyusturucular ve sigara arasindaki iliskiyi açikliga kavusturmayi çok istiyorum. Fakat bu konunun basli basina bir kitap olusturacagini fark ettim ve su anda onun üzerinde çalisiyorum.
En çok aldigim elestiri kitapta birçok tekrarin yer almasi. Bu yüzden özür dilemiyorum. Ileride belirtecegim gibi asil sorun bedensel bagimlilikta degil beynimize islenmis asilsiz inançlarda; bagimliligin etkisi bunun yaninda hiç kaliyor. Nedense bu tekrarlardan en çok sikayet edenler basari gösteremeyen tiryakiler oluyor.
Daha önce de söyledigim gibi hem bir sürü övgü hem de biraz elestiri aliyorum. Baslangiçta doktorlar bana süphe ile bakiyorlardi, simdi bana en büyük destek onlardan geliyor. Simdiye kadar aldigim en güzel övgü bir doktorun “bu kitabi keske ben yazmis olsaydim” demesiydi.

1
Sigarayi Birakamayacak Tiryakiye Daha Rastlamadim
Belki önce neden özellikle kendimi böyle bir kitap yazmaya uygun gördügümü anlatmam gerekir. Hayir, ne doktorum, nede psikolog; benim niteliklerim çok daha uygun. Yasamimin otuz üç yilini sürekli sigara içerek geçirdim. Son yillarda bazi günler yüz sigarayi buluyor, ama hiçbir zaman üç paketten az içmiyordum. Sigarayi birakmak için birçok girisimde bulundum. Bir kere alti ay boyunca sigara içmedim ve neredeyse duvarlara tirmaniyordum, küçük bir tütün dumani yakalayabilmek için trenlerde sigara içilen kompartimanlara biniyordum.
Is saglik konusuna gelince sigara içenlerin çogu “sagligimi etkilemeye baslamadan önce birakacagim zaten” derler. Ben öyle bir duruma gelmistim ki sigarayla kendimi öldürdügümü gayet iyi biliyordum. Sürekli öksürmenin yaptigi basinç kronik bas agrisina neden oluyordu. Dikey olarak alnimin ortasina dogru yükselen sabit damar atisini hissediyor, kafamin içinde her an bir sey patlayip beyin kanamasindan ölecegimi saniyordum. Bu düsünce beni rahatsiz ediyor ama yine de sigarayi birakmama neden olmuyordu. Artik birakmayi denemiyordum bile. Aslinda sigara içmek bana keyif vermiyordu. Sigara tiryakilerinin çogu yasamlarinda bir zaman sigaradan zevk aldiklari hayaline kapilirlar oysa bende hiç öyle olmadi. Ben tadindan da kokusundan da hep nefret ettim ama sigaranin beni rahatlattigina ve bana cesaret verdigine inandirmistim kendimi. Sigarayi birakma girisimlerimde hep perisan olurdum ve sigarasiz yasam çekilmez gibi gelirdi.
Sonunda karim beni bir hipnoz tedavisine gönderdi. Itiraf etmeliyim ki son derece kuskuluydum, çünkü o zaman hipnotizmayla ilgili hiçbir sey bilmiyordum ve karsima seytan kilikli gözleri firil firil oynayan birinin çikacagini saniyordum. Ben de bütün tiryakiler gibi kendime sigarayla ilgili çesitli aldatmacalar yapiyordum, yalniz bir tanesi hariç: Kendimi hiçbir zaman iradesi zayif bir insan olarak görmedim. Yasamimdaki diger her sey kontrolüm altindaydi. Sigara konusunda ise isler tam tersiydi. Hipnotizmanin iradeyi zorladigina inanirdim ve karsi koymadigim halde (çünkü birçok tiryaki gibi ben de sigarayi kesinlikle birakmak istiyordum) kimsenin beni sigara içmenin gereksizligine inandirabilecegini sanmiyordum. Bütün seans bana zaman kaybiymis gibi geldi. Hipnotist kollarimi kaldirip bazi seyler yapmami istedi ama hiçbir sey dogru dürüst yürümüyordu. Bilincimi kaybetmedim. Trans haline geçemedim yada en azindan yalnizca sigarayi birakmadim sigarasizliga alisma yöntemlerinden bile zevk aldim.
Size simdi bir hipnoz tedavisine kosmadan önce bir seyi açikliga kavusturmak istiyorum. Hipnoz tedavisi bir iletisim aracidir, yanlis bir sey iletilirse sigarayi birakamazsiniz. Gittigim kisiyi elestirmek istemiyorum çünkü ona gitmeseydim herhalde simdiye kadar çoktan ölmüs olurdum ama sigarayi onun ugraslari sayesinde degil ugraslarina ragmen biraktim. Hipnoz tedavisini küçümsedigim izlenimini birakmak istemiyorum, bilakis kendi seanslarimda ben de hipnotizmayi kullaniyorum çünkü hipnotizmanin iyiye yada kötüye kullanilabilecek çok kuvvetli bir yönlendirme gücü vardir. Size biri tarafindan tavsiye edilmemis ve kendisine saygi ve güven duymadiginiz bir hipnotiste gitmeyin.
Sigara içtigim o igrenç yillarda yasamimin sigaraya bagli oldugunu saniyor ve birakmak yerine ölmeyi tercih ediyordum. Simdi “bazen yine caniniz istemiyor mu?” diye soruyorlar. Cevabim çok açik: “Asla, asla, asla. Gayet güzel bir yasamim oldu, sigara yüzünden ölseydim yine de yakinmayacaktim.b Hayatta çok sansim oldu fakat basima

gelen en güzel sey bu kabustan, yani ömür boyu sistemli olarak kendime zarar verme ve bunun için bir de servet harcama tutsakligindan kurtulmak oldu.
Bir seyi basindan açikliga kavusturayim. Gizem dünyasiyla bir ilgim yoktur. Büyücülere, perilere inanmam. Bilimsel bir beynim vardir ve büyü gibi seyleler aklim ermek. Hipnotizma ve sigara hakkinda bilimsel arastirmalar okudum. Okudugum hiçbir sey bu gerçeklesen mucizeye bir açiklik getiremedi. Daha önceden haftalarca agir depresyonlar yasayan ben nasil oldu da birden bire sigarayi bu kadar kolay bir sekilde birakabildim? Bu sorunun cevabini sondan basa gitmeye çalistigim için uzun süre bulamadim. Sigarayi birakmanin neden bu kadar kolay oldugunu bulmaya çalisiyordum, oysa sorun sigara içenlerin birakmakta neden bu denli güçlük çektikleridir. Hep o sigarasizliga alismanin felaketinden söz edilir ama söyle geriye bakim bu felaketi animsamaya çalistiginda silinmis oldugunu fark ettim. Bedensel hiçbir sikayetim yoktu, demek ki her sey tamamen beynin ürünüymüs.
Simdi tüm zamanimi baska insanlara aliskanliklarindan vazgeçmeleri için yardimci olmakla geçiriyorum. Benim sayemde binlerce tiryaki kurtuldu. Bir noktayi basindan belirteyim: Sigarayi birakmayacak tiryaki yoktur. Sigaraya benim kadar bagimli (yada en azindan o denli bagimli oldugunu sanan) birine daha rastlamadim. Sigarayi herkes kolaylikla birakabilir. Aslinda sigara içmeye devam etmemizin nedeni sigarasiz yasamin zevk vermeyecegi ve bir seyden yoksun kalacagimiz korkusudur. Bunun kadar gerçek disi bir sey olamaz. Sigarasiz yasam hem ayni sekilde güzel hem de birçok yönden daha eglencelidir, saglik, enerji ve paraysa birçok avantajin yalnizca birkaçidir.
Sigarayi herkes kolaylikla birakabilir, -siz bile! Yapmaniz gereken tek sey kitabin devamini açik kalplilikle okumak. Içindeki düsüncelerin ne kadarini anlarsaniz sigarayi o kadar kolay birakabilirsiniz. Tek bir kelime bile anlamasaniz dahi, söylediklerimi harfiyen uygularsaniz sigarayi kolaylikla birakabilirsiniz. En önemlisi sigara içmediginiz için yas tutarak kendinizi bir seyden yoksun biraktiginiz duygusuyla sürüklenip gitmezsiniz. Sasiracaginiz tek sey neden o zamana kadar sigara içtiginiz olur.
Önceden sizi uyarayim. Yöntemimi basarisizliga ugratacak iki nokta var:
1) Söylediklerimi Uygulamamak
Kimileri benim bazi ögütler üzerinde inatla durmami can sikici buluyor. Örnegin size sigarayi azaltmak için ugras göstermemenizi veya sigaranin yerine seker, sakiz vs. Gibi (özellikle nikotin içeriyorlarsa) baska seyle kullanmamanizi söyleyecegim. Bu konuda hiçbir sekilde ödün vermiyorum çünkü ne dedigimi iyi biliyorum. Birtakim taktiklerle sigarayi gerçekten siradan çok insanin oldugunu inkar etmiyorum ama onlar sigarayi bu taktikler sayesinde degil bu taktiklere ragmen birakmislardir. Bir hamakta ayakta sevisen insanlar da vardir, isin en kolay yolu bu olmasa da... Söyledigim her seyin bir nedeni var: Size sigarayi birakmayi kolaylastirmak ve basariyi garanti etmek.
2) Söylediklerimi tam olarak anlamamak
Hiçbir seyi garanti olarak düsünmeyin. Yalnizca benim söylediklerimi degil kendi düsüncelerinizi ve toplumun sigara konusunda size ögrettiklerini de sorgulayin. Sigarayi yalnizca kötü bir aliskanlik olarak görenler igrenç bir tadi olan, bir servete mal olan ve ölüme yol açan bir aliskanliktan vazgeçmek bu kadar zorken, baska aliskanliklarin neden kolaylikla birakilabildigini kendilerine bir sorsunlar. Sigaranin bir zevk olduguna inananlar hayatta çok daha fazla zevk veren baska seyleri yapmanin ve birakmanin neden kolay oldugunu acaba hiç merak etmisler mi? Neden kendinizi bir sigara yakmak zorunda hissediyor ve yakmazsaniz panige kapiliyorsunuz?


2
Kolay Yöntem
Bu kitabin amaci alisilagelmis diger yöntemlerde oldugu gibi Everest Dagi’ni tirmanacakmisçasina bir duyguya kapilip haftalarca sigara diye ölerek sigara içenleri kiskanmak yerine daha ilk dakikadan itibaren felaket bir hastaliktan kurtulmanin verdigi yüksek morali asilamaktir. Zamanla sigaraya baktikça “ben bunu nasil içiyordum” diye sasiracak, sigara içenleri kiskanmak yerine onlara acima duygusu besleyeceksiniz.
Sigara içmeyen veya sigarayi yeni birakmis bir kisi degilseniz bu kitabi bitirene kadar sigara içmeye devam edin. Bu size simdi bir çeliski gibi gelebilir. Sigaranin size hiçbir sey kazandirmadigini daha sonra anlatacagim. Çok ilginçtir, bazen sigara içerken sigaraya bakim kendimize neden sigara içtigimizi sorariz. Sigara sigarasiz kaldigimiz zaman degerli olur. Hosunuza gitsin yada gitmesin bagimli oldugunuza inandiginizi kabul edelim. Bagilliliginizdan eminseniz sigarasiz hiçbir zaman tamamen rahatlayamaz yada konsantre olamazsiniz. Bu yüzden bu kitabi sonuna kadar okumadan sigarayi birakmaya kalkismayin. Okurken sigara içme isteginiz zamanla azalacaktir. Kendinizden tam olarak emin olmadan birakmayin, sonu kötü bitebilir. Unutmayin, benim söylediklerimi uygulamaniz yeterli olacaktir.
Kitabin ilk baskisindan beri kazandigim birikimde beni 28. bölüm “Zamanlama” disinda en çok kahreden sey kitabin sonuna kadar sigara içmeye devam edin talimati olmustur. Ben sigarayi biraktigim zaman birçok yakinim ve arkadasim sirf ben biraktim diye sigarayi birakti. Herhalde “o birakirsa biz çoktan birakiriz” diye düsündüler. Sonraki yillarda sigarayi birakmamis olanlari küçük mesajlarla özgürlügün ne kadar güzel olduguna inandirmayi basardim. Bu kitap çikinca hala sigara içmeye devam eden çetin cevizlere hediye ettim. Dünyanin en sikici kitabi bile olsa “bir arkadas yazmis” diye okurlar sandim. Aylar sonra sonunda kadar okuma zahmetinde bile bulunmadiklarini duyunca çok sasirdim ve kirildim. O zamanki en iyi arkadasimin kitabin ona hediye ettigim imzali orijinal baskisini okumadan baska birine hediye ettigini ögrendigimde çok kirilmistim. Çünkü tiryakiligin insanda yarattigi o inanilmaz korkuyu unutmustum. Bu korku her arkadasliga baskin çikabilir. Neredeyse bir bosanmaya neden oluyordu. Annem bir gün karima “Neden ya sigara ya ben diye tehdit etmiyorsun?” diye sordugunda karim “o zaman sigarayi seçer de ondan” diye yanitladi. Utanarak itiraf etmeliyim ki sanirim hakliydi. Iste sigaranin insanlarda yarattigi korku bu denli büyüktür. Simdi anliyorum ki birçok tiryaki sigarayi birakmak zorunda kalmamak için bu kitabi sonuna kadar okumuyor. Bazilari o korkunç günü ertelemek için özellikle günde bir satir okuyor. Anladigim kadariyla birçok okuyucu kendilerini seven biri tarafindan bu kitabi okumaya zorlaniyor. Söyle bir düsünün: Kaybedecek neyiniz var? Kitabin sonunda sigarayi birakmazsaniz simdikinden daha kötü bir duruma düsmeyeceksiniz. KAYBEDECEK BIHÇIB SEY YOK, kazanacak o kadar çok sey var ki! Birkaç gün veya haftadir sigara içmiyorsaniz ve hala sigarayi birakip birakmadiginizdan emin degilseniz kitabi okurken sigara içmemeye devam edin. Artik sigara içmeyen bir insansiniz nasil olsa. Bir de beyninizle bedeniniz bagdasirsa bu kitabin sonunda sigara içmemekten mutluluk duyan bir insan olursunuz.
Benim yöntemim temelde sigarayi birakmanin alisilagelmis yöntemlerinin tam tersidir. “Normal yöntemler” sigaranin dezavantajlarini siralayip” yeterince uzun bir süre sigarasiz kalirsam sonunda sigara içme istegim yok olur ve tütünün esiri olmadan yasamdan zevk alabilirim” ilkesini savunur.

Bu mantiksal bir yöntemdir. Her gün binlerce kisi bu yöntemin degisik bir türü ile sigarayi birakmaya çalisiyor. Fakat bu yöntemi basarili bir sekilde uygulamak asagidaki nedenlerden dolayi çok zordur.
1.Asil sorun sigarayi birakmak degil. Her söndürdügünüz sigarayla sigarayi birakmis oluyorsunuz. Birinci gün size “artik sigara içmek istemiyorum” dedirtecek nedenler olabilir. Sigara içen herkes her gün bu tür nedenlerle karsilasir ve bu nedenler insanlari sigara içmemeye tahmininizden çok fazla zorlar. Asil sorun ikinci, onuncu yada on birinci gündedir. Zayif veya çakirkeyif yada güçlü bir aninizda bir sigara içtiginiz zaman isin içine uyusturucu bagimliligi girdigi için caniniz ikinci bir sigara isteyecek ve böylece tekrar sigara içmeye baslamis olacaksiniz.
2.Sagiligimiza verdigi zararin aslinda bize sigarayi biraktiracak bir etken olmasi gerekir. Aklimiz: “Birak artik aptal kafa” diyerek bir bakima isimizi daha da güçlestirir. Örnegin sinirli veya heyecanli oldugumuz zaman sigara içeriz. Sigara içen birine sigaranin kendisini öldürecegini söylediginizde ilk yapacagi sey bir sigara yakmak olur. Ingiltere’nin ünlü kanser kligini Royal Marsden Hospital’in önünde ülkedeki diger kliniklerden çok daha fazla sigara tiryakisi beklemektedir.
3.Bizi sigarayi birakmaya zorlayan nedenler birakmayi aslinda asagidaki iki unsurdan dolayi güçlestirir. Birincisi insanda özveride bulunma duygusu yaratmalari. Sürekli o küçük dost, destek, günah yada keyif –yorumu kisiye kalmis- diye bildigimiz nesneyi birakmaya zorlaniyoruz. Ikincisi insani umursamazliga itmeleri. Sigara içmemizin nedeni birakmamizi gerektiren nedenlerden çok farklidir. Asil soru neden sigara içmek istedigimiz yada buna neden gereksiniz duydugumuzdur.
Benim yöntemimin temelinde neden sigarayi birakmak istedigimizi tamamen unutarak sigara sorununu ele alip asagidaki sorulari sormak yatiyor:
1.Sigara içmek bana ne veriyor?
2.Gerçekten zevk aliyor muyum?
3.Bu seyleri yasam boyunca agzima sokup kendimi zehirlemek ve bunun için bir servet harcamak zorunda miyim?
Sigaranin size hiçbir sey vermedigi kesin bir gerçektir. Izin verin, bunu iyice açiklayayim. Sigara içmenin dezavantajlari avantajlarindan daha fazladir demiyorum, bunun öyle oldugunu her tiryaki bilir. Ben sigara içmenin size kesinlikler hiçbir sey vermedigini söylüyorum. Sigaranin bugüne kadar sagladigi tek avantaj bir zamanlar toplumun sigarayi “arti puan” olarak nitelendirmesiydi. Bugün ise tiryakiler bile sigara içmeyi anti-sosyal bir davranis olarak yorumluyorlar. Çogu tiryaki neden sigara içtigine mantikli bir açiklama getirmek geregini duyar fakat yaptigi açiklama aldatmaca ve yanilgidan ibarettir. Ilk olarak bu aldatmaca ve yanilgilari ortadan kaldiracagiz. Sigarayi biraktiginizda aslinda hiçbir seyden vazgeçmek zorunda olmadiginizi göreceksiniz. Hem biraktiginiz seyin hiç bir sey oldugunu anlayacak hem de sigara içmeyen bir insan olarak bir sürü güzel ve olumlu seylere kavusacaksiniz. Saglik ve para bunlarin yalnizca ikisi. Yasamin sigara olmadan bir daha o kadar zevk vermeyecegi yanilgisi kaybolur kaybolmaz, siz sigarasiz yasamin hiçbir eksigi olmadigi gibi daha anlamli oldugunu fark eder etmek yoksunluk ve özlem duygusu yok olur olmaz saglik ve tasarruf edilen para gibi sigarayi birakmanin bir sürü hakli nedenini tekrar ele alabiliriz. Yukaridaki noktalari kavradiginiz zaman gerçek hedefinize ulasmaniz kolaylasacak ve tütünün tutsakligindan kurtulup yasamin tadini çikarabileceksiniz.


3
Birakmak Neden Zor Geliyor?
Daha önce belirttigim gibi bu konuya kendi bagimliligim yüzünden ilgi duymaya basladim. Sonunda biraktigimda mucize olmustu sanki. Daha önceki birakma girisimlerimde haftalarca agir depresyonlar yasardim. Arada bir nispeten keyfim yerine gelir sonra yine depresyona girerdim. Hani kaygan bir çukurdan disariya çikmaya çalisirsiniz; tam yukariya çikip gün isigini görünce birden ayaginiz kayar ve tekrar asagi düsersiniz ya onun gibi bir sey. Sonunda yine bir sigara yakarsiniz, tadi igrenç gelir ve neden o sigarayi yakmak geregini duydugunuzu anlamaya çalisirsiniz.
Tiryakilere seanslarimdan önce yönelttigim sorulardan biri “sigarayi birakmak istiyor musunuz?” sorusudur. Bir yerde aptalca bir soru. Bütün tiryakiler sigarayi birakmaya can atarlar. En koyu tiryakiye bile “sigaraya baslamadan önceki zamana geri dönme sansiniz olsaydi simdiki aklinizla tekrar sigaraya baslar miydiniz?” diye sordugunuzda “kesinlikle hayir” cevabini alirsiniz. Sigaranin sagligina zarar verdigini kabul etmeyen, sosyal baskiya aldirmayan ve sigaraya para ayirabilen (bugünlerde artik fazla kalmadi) bir tiryakiye “çocuklarinizi sigara içmeye tesvik eder misiniz?” diye sordugumuzda yine “kesinlikle hayir” cevabiyla karsilasirsiniz.
Bütün tiryakiler seytani bir gücün etkisi altinda olduklarinin farkindadirlar. Ilk zamanlar insan kendini “yakinda birakacagim, bugün degil ama yarin” düsüncesiyle avutur. Sonunda öyle bir noktaya gelir ki, ya iradesinin olmadigini yada sigaranin yasamdan tat alabilmek için gerekli bir sey oldugunu düsünmeye baslar.
Daha önce söyledigim gibi sorun birakmanin neden kolay oldugunu degil, neden “zor” oldugunu açiklamaktir. Aslinda gerçek sorun insanlarin neden sigaraya basladiklari veya bir zamanlar dünya nüfusunun yüzde altmisindan fazlasinin neden sigara içtigiydi.
Bu sigara konusuna akil sir ermez. Sigaraya baslamamizin tek nedeni binlerce insanin sigara içiyor olmasi. Oysa her biri baslamamis olmayi dilediklerini belirtip sigaranin para ve zaman kaybi oldugunu söylerler. Sigaradan zevk almadiklarina bir türlü inanamayiz ve yetiskinlere özenti olarak baslayip bagimlilik kazanana dek bir sürü çaba harcariz. Sonra yasamimizin geri kalan bölümünü çocuklarimiza sigara içmemelerini söyleyerek, kendimizi ise bu aliskanliktan kurtarmaya çalisarak geçiririz.
Ayrica yasam boyu bu dert için bir servet harcariz. Günde ortalama yirmi tane sigara içen bir tiryaki sigara için yasami boyunca 30.000 pound harcar. Bu parayla ne yapariz? Pencereden disari atsak daha iyi olur. Oysa biz sistemli olarak cigerlerimizi kansere yol açan bir katranla doldurmak ve damarlarimizi yavas yavas tikayip zehirlemek için kullaniriz. Her geçen gün bedenimizin kas ve organlarini daha fazla oksijenden yoksun birakir giderek iyicene uyusuk oluruz. Kendimizi pislik içinde bir yasama, kötü kokan nefese, sararmis dislere, yanik izlerine, kirli küllüklere ve durmus sigaranin o igrenç kokusuna mahkum ederiz. Yasamimizin yarisini ya toplumun bize sigara içmeyi yasakladigi yerlerde (hastaneler, okullar, otobüsler, tiyatrolar, kiliseler vs.) yada sigarayi azaltmaya veya birakmaya çalisirken yasadigimiz çaresizlik içerisinde geçiririz. Ne biçim bir hobi bu böyle? Yaparken keske yapmasam dedirten yapmazken ise kendini özleten. Toplumun insana yasam boyu cüzamli bir hasta olarak bakmasina daha da kötüsü aslinda akilli, mantikli bir kisinin ömür boyu asagilanmasina yol açan etken sigaradir. Insan farkinda olmadan sigara paketinin üzerine ufacik yazilmis uyariyi okudugunda, sigara içmeyenlerden olusan bir grubun içinde bulundugunda yada kansere veya agiz kokusuna karsi bir kampanya sirasinda kendisini yine asagilanmis hisseder. Aklinin bir kösesinde bu

kara lekeler varken yasamdan ne bekleyebilir? HIÇBIR SEY! Eglence? Keyfi? Rahatlama? Destek? Enerji asisi? Çikardiginiz zaman rahatlama duygusu verdigi için dar ayakkabi giymekten hoslanan bir insan degilseniz, bunlarin hepsi aldatmacadir!
Söyledigim gibi asil sorun tiryakilerin sigarayi birakmakta neden bu kadar güçlük çektikleri degil insanlarin neden sigara içtiklerini bulmaktir.
Herhalde !Iyi, güzel biliyoruz ama alisinca birakmak zor geliyor” diyorsunuzdur. Peki ama birakmak neden bu kadar zor ve neden sigara içmek zorundayiz? Sigara tiryakileri yasamlari boyunca bu sorularin cevaplarini bulmaya çalisirlar.
Bazisi sigaranin eksikligini siddetli bir sekilde duymaktan korkar. Aslinda nikotin eksikliginin yarattigi özlem duygusu o kadar hafiftir ki birçok tiryaki uyusturucu bagimlisi oldugunu fark etmeden yasayip ölür (6. Bölüm)
Bazisi sigaranin büyük bir zevk oldugunu söyler. Bu dogru degildir. Sigara pis ve igrenç bir seydir. Sigarayi yalnizca zevk için içtigini sanan bir tiryakiye sigarasi bittiginde içtigi marka yoksa onun yerine hiç sevmedigi bir markayi içip içmeyecegini sorun. Sigara tiryakileri hiçbir sey içmemektense kenevir otu bile içerler. Bunun keyifle bir ilgisi yoktur. Ben istakoz severim ama hiçbir zaman günde yirmi tane istakoz yemek gereksinimi duymadim. Zevk aldigim baska seyleri yapmadigimiz zaman çaresizlik içinde kivranmayiz.
Bazisi nedenleri psikolojinin derinligine inip Freud sendromu veya anne kucagindaki bebeklik döneminde arar. Aslinda durum tam tersidir. Sigara içmeye baslamamizin asil nedeni yetiskin ve olgun oldugumuzu göstermek istememizdir. Herkesin önünde agzimizda bir emzikle otursak utancimizdan ölürüz.
Bazisi burun deliklerinden duman yada ates çikarmanin tam tersine maço izlenimi verdigini düsünür. Bu düsüncenin de asli yoktur, çünkü kulak deliginde yanan bir sigara komik olurdu. Kansere yol açan katran maddelerini cigerlere doldurmak ise daha da komiktir.
Bazisi el aliskanligi, bazisi agiz aliskanligi der. Öyleyse sigarayi neden yakarlar? Dumanin cigerlere inerken verdigi duygu derler. Ne kadar igrenç duygudur, adina tikanmak derler. Birçok kisi sigara içmenin can sikintisini geçirdigini savunur. Bu da bir yanilgidir, çünkü can sikintisi beynin bir ürünüdür.
Ben otuz üç yil boyunca, beni rahatlattigina bana güven ve cesaret verdigine inandim. Ayni zamanda beni öldürdügünü ve bana bir servete mal oldugunu da biliyordum. Neden bir doktora gidip beni rahatlatacak, güven ve cesaret verecek bir alternatif sormadim? Çünkü bir alternatif önerecegini biliyordum. Benimki bahaneden baska bir sey degildi.
Bazilari sirf arkadaslari yüzünden içtiklerini söylerler. Gerçekten o kadar aptal olup olmadiklarini merak ederim. Dua etsinler de arkadaslari istiyor diye, bas agrisindan kurtulmak için baslarini kesmeye kalkismasinlar!
Bu konuya biraz kafa yoran tiryakilerin çogu sonunda bunun bir aliskanlik oldugu sonucuna varir. Bu gerçek bir açiklama degildir ama bütün mantikli nedenleri eledikten sonra geriye kalan bir tek budur. Fakat korkarim bu açiklama da saçmadir. Yasamimizin her günü aliskanliklarimizi degistiririz, bunlarin bazilari çok da eglencelidir. Benim yemek aliskanliklarim sigara içtigim günlere dayanir. Sabah ve ögle yemek yemem, yalnizca bir ögün yemek yerim o da aksam yemegidir. Tatilde ise en çok sevdigim ögün kahvaltidir. Eve geldigimde en ufak bir çaba harcamadan normal aliskanligima dönerim.

Igrenç bir tadi olan, bizi ölüme sürükleyen bir servete mal olan, aslinda birakmak için can attigimiz ve istesek bir anda keserek kurtulabilecegimiz bu pis ve tiksindirici aliskanliga neden bu denli bagliyiz? Birakmak neden bu kadar zor geliyor? Oysa hiç zor degil, bilakis çok basit. Sigara içmenin gerçek nedenlerini anlar anlamaz kolayca birakacaksiniz. Ve en geç üç hafta sonra bu kadar yil neden sigara içtiginize sasiracaksiniz.
OKUMAYA DEVAM EDIN

4
Sinsi Tuzak
Sigara kadar sinsi ve kurnaz bir tuzak yoktur. Akil almayacak kadar zekice düsünülmüstür. Bizi baslangiçta bu tuzaga düsüren, tuzagin içindeki binlerce yetiskindir. Bize sigaranin dünyanin parasina mal olan, ölüme yol açan pis, igrenç bir aliskanlik oldugunu söylemelerine ragmen biz hiçbir keyfi olmadigina inanamayiz. Sigara aliskanliginin acikli yanlarindan biri de alisana kadar birçok ugras vermemizdir.
Yemi, peyniri olmayan tek tuzak sigaradir. Agzimizin suyunu akitan sigaranin enfes degil igrenç tadidir. Ilk içtigimiz sigaranin tadi güzel olsaydi alarm çanlari çalardi ve zeki bir insan olarak yetiskinlerin yarisinin büyük paralar harcayarak kendilerini neden zehirlediklerini anlayabilirdir. Ama o ilk sigaranin tadi igrenç oldugundan acemi beynimiz hiçbir zaman bagimlilik kazanamayacagimiz kanisina varir ve zevk almadigimizdan dolayi ne zaman istersek o zaman birakabilecegimizi saniriz.
Insani hedefine ulasmaktan alikoyan tek uyusturucu sigaradir. Genç erkekler sert bir izlenim birakmaya, Humphrey Bogart yada Clint Eastwood’a özenerek baslarlar. Oysa sertlik ilk sigaranin verdigi en son duygudur. Insan içine çekmeye cesaret edemez ve çok içtiginde önce bas dönmesi sonra mide bulantisindan yakinir. O anda yapmak istedigi tek sey digerlerinden ayrilip o pis sigaralari atmak olur.
Kizlar deneyimli, modern genç kadin olma amacindadirlar. Sigaralarini içerken ne kadar komik olduklarini hepimiz görmüsüzdür. Erkekler sert, kizlar da deneyimli ve modern görünmeyi ögrendikten sonra sigaraya hiç baslamamis olmayi dilerler.
Böylece yasamimiz boyunca neden sigara içtigimizi açiklamaya çalisir. Çocuklarimizi bu tuzaga karsi uyarir ve ara sira kendimiz birakmaya çalisiriz.
Tuzak öyle ayarlanmistir ki sigarayi ancak saglik ve para sorunu oldugunda yada cüzamli muamelesi görmekten rahatsizlik duydugumuz stresli, sikintili anlarda birakmaya çalisiriz.
Birakir birakmaz da sikintimiz artar (o korkunç sigara özlemi) çünkü stres aninda rahatlamak için kullandigimiz eski arkadasimiz artik yoktur yanimizda.
Birkaç gün eziyet çektikten sonra yanlis bir zaman seçtigimize karar verir daha az stresli bir ani beklemeye baslariz. O an geldiginde ise birakma nedenimiz ortadan kalkmis olur. Tabii o an hiç gelmez çünkü kendimizi yasamimizin giderek daha stresli olduguna inandirmisizdir bir kere. Anne babamizin korumasindan çiktigimizda yasamimizin dogal akisi ev kurmak, borçlar, çocuk, daha fazla sorumluluk isteyen görevler vs. Olur. Bu da bir yanilgidir. Aslinda yasamimizin en stresli dönemleri çocuklugun ilk yillari ve ergenlik dönemidir. Biz genellikle sorumlulugu stresle karistiririz. Sigara içenlerin yasamlari otomatik olarak daha çok stres doludur. Çünkü tütün toplumun ileri sürdügü gibi bizi rahatlatmak yada sikintilarimizi hafifletmek yerine tam tersine daha sinirli ve gergin olmamiza neden olur.
Sigarayi birakan tiryakiler bile (bir çogu yasamlarinda bir veya birden daha çok kez denerler) gayet mutlu bir yasam sürerken birdenbire tekrar bagimlilik kazanirlar.

Bu sigara konusu büyük bir labirente dönüsmeye benzer. Girer girmez kafamiz dumanlanir, aklimiz karisir ve yasamimizin geri kalan kismini kurtulmaya çalisarak geçiririz. Bir çogumuz basaririz fakat bir süre sonra tekrar ayni tuzaga düseriz.
Ben otuz üç yilimi labirentin çikis yolunu aramakla geçirdim. Bütün tiryakiler gibi bir türlü isin içinden çikamiyordum. Sonunda kendime mal edemeyecegim bazi ilginç durumlarin bir araya gelmesi sonucunda basardim. Sigarayi birakmakta daha önce neden bu denli güçlük çektigimi, biraktigimda ise birakmanin neden bu denli kolay ve eglenceli oldugunu merak etmeye basladim.
Sigarayi biraktigimdan beri sigaranin sirlarini çözmeyi önce hobi, sonra meslek edindim. Sigara Rubik küpü gibi çözülmesi neredeyse olanaksiz karisik ve büyüleyici bir bilmeceye benzer. Fakat bütün karmasik sabir oyunlari gibi cevabi bilindiginde çözümü çok kolaydir. Ben sizi labirentten disariya çikarip bir daha oraya girmemenizi saglayacagim. Yapmaniz gereken tek sey talimatlarimi uygulamaktir, yalniz bir kez yanlis yola saparsaniz diger talimatlarin anlami kalmaz.
Bir kez daha vurgulamak istiyorum ki sigarayi herkes birakabilir. Yalniz önce gerçekleri ortaya koymak gerekir. Hayir bizde korku yaratan gerçekleri demiyorum, onlari bildiginizi biliyorum. Sigaranin dogurdugu kötü sonuçlarla ilgili yeterli enformasyon var zaten. Bu sizi sigaradan vazgeçirseydi simdiye kadar çoktan birakirdiniz. Benim söylemek istedigim sigarayi birakmakta neden bu denli güçlük çektigimiz. Bu soruyu yanitlamak için neden hala sigara içtigimizin nedenini bulmamiz gerekir.


5
Neden Hâlâ Sigara Içiyoruz
Hepimiz sosyal baski, sosyal zorunluluk gibi saçma sapan nedenler yüzünden sigaraya basliyoruz. Fakat bagimlilik kazandigimizi fark ettigimizde neden hâlâ sigara içmeye devam ediyoruz?
Sigara içenlerin çogu neden sigara içtigini bilmez. Gerçek nedeni bilselerdi sigarayi birakirlardi. Seanslarimda binlerce tiryakiye neden sigara içtiklerini sorarim. Gerçek neden hiç degismese de yanitlar çok farklidir. Bu, benim seanslarda en komik fakat ayni zamanda en acikli buldugum bölümdür.
Sigara içen herkes kalbinin derinliklerinde aptal oldugunun farkindadir. Bagimlilik kazanmadan önce sigara içmeye gerek duymadigini bilir. Birçok tiryaki ilk sigarasinin tadinin ne kadar igrenç oldugunu ve bagimlilik kazanabilmek için ne denli çaba harcadigini hâlâ animsar. Tiryakiler sigara içmeyenlerin kaçirdiklari hiçbir sey olmamasina ve kendileriyle alay etmelerine çok kizarlar.
Yine de tiryakiler mantikli ve zeki insanlardir. Saglik konusunda çok büyük risk aldiklarini ve sigara için ömür boyu bir servet harcadiklarini bilirler. Bu yüzden aliskanliklarini hakli çikarmak için mantikli bir açiklama yapmak gereksinimi duyarlar.
Tiryakilerin sigara içmeye devam etmelerinin gerçek nedeni önümüzdeki iki bölümde anlatacagim faktörlerin kurnazca bilesimidir.
1.NIKOTIN BAGIMLILIGI.
2.INANDIRILDIGIMIZ ALDATMACALAR

6
Nikotin Bagimliligi
Tütünün içindeki renksiz yagli bilesim nikotin bizi sigaraya baglayan uyusturucudur. Insanligin bildigi uyusturucularin hepsinden daha fazla bagimlilik saglar; bazen tek bir sigara bile bagimlilik için yeterli olur.
Sigaradan çekilen her nefes cigerlerden beyne ufak bir doz nikotin tasir ve bu doz etkisini bir eroinmanin damarlarina siktigi eroinden daha çabuk gösterir. Insan bir sigaradan ortalama olarak yirmi nefes çekerse bir tek sigaradan yirmi doz uyusturucu almis olur.
Nikotin etkisini çabuk gösteren bir uyusturucudur ve kandaki nikotin miktari sigara içtikten yarim saat sonra yariya, bir saat sonra ise dörtte bire düser. Bu da birçok tiryakinin neden günde yaklasik yirmi tane sigara içtigini açiklar.
Sigaramizi söndürür söndürmez nikotin hizla vücudumuzu terk etmeye baslar ve canimiz tekrar sigara istemeye baslar.
Bu noktada tiryakilerin sigara eksikliginin yarattigi özlem duygusu konusunda düstükleri yaygin yanilgiyi düzeltmek istiyorum. Tiryakiler sigaranin eksikliginin yarattigi özlemin sigarayi birakmaya çalisirken yada zorlanirken yasanan o korkunç sarsinti oldugunu sanirlar. Aslinda bu özlem duygusu öncelikle ruhsal bir seydir, tiryaki zevk yada destek diye bildigi seyden yoksun kaldigini düsünür. Sonra bu konuya daha ayrintili olarak deginecegim.
Nikotin eksikliginin yarattigi özlem duygusu o kadar zayiftir ki çogu tiryaki uyusturucu bagimlisi oldugun fark etmeden yasar ve ölür. “Nikotin bagimlisi” dedigimizde aliskanliga “daha yeni” basladigimizi düsünürüz. Çogu tiryakinin uyusturucudan ödü kopar, oysa kendileri uyusturucunun bagimlisidir. Gerçi birakilmasi kolay bir uyusturucu fakat insan önce bagimli oldugunu kabul etmek zorundadir.
Nikotini kesmek hiçbir fiziksel agri vermez. Yalnizca bir seyin eksildigini animsatan bos, huzursuz bir duygu belirir. Bu yüzden birçok tiryaki sigaranin ellerle bir ilgisi oldugunu sanir. Bu huzursuz duygu uzun sürerse tiryaki sinirli, gergin, güvensiz ve hassas olur. Bu NIKOTIN zehrine duyulan açliktir.
Bir sigara yaktiktan yedi saniye sonra vücuda taze nikotin girer ve özlem sona erer; böylece sigaranin tiryakiye verdigi rahatlama ve güven duygusu saglanmis olur.
Sigaraya basladigimiz ilk günlerde sigara eksikliginin yarattigi özlem duygusu ile sigaranin verdigi rahatlama duygusu o kadar hafiftir ki varliklarini fark etmeyiz bile. Düzenli olarak sigara içmeye basladigimizda ya sigaradan tat almaya basladigimizi yada aliskanlik edindigimizi saniriz. Aslinda bagimlilik kazanmis oluruz. Biz fark etmesek de o küçük nikotin canavari kanimiza girmistir ve artik zaman zaman onu beslememiz gerekir.
Tiryakilerin hepsi hiç geregi olmadigi halde saçma sapan nedenlerden dolayi sigaraya baslar. Az sigara da içsek çok sigara da içsek devam etmemizin tek nedeni o küçük canavari beklemektir.
Sigara konusu bir dizi bilmecedir. Bütün tiryakiler aslinda aptal olduklarini ve bir seytanin tuzagina düstüklerinin farkindadirlar. Benim için sigara içmenin en üzücü yani

insanin bagimlilik kazanmadan önce sahip oldugu iç huzura ve öz güvene bundan böyle ancak sigara sayesinde kavusmasidir.
Hani komsumuzun alarmi bütün gün çalar ve bunun gibi küçük bir sey sizi bir süre rahatsiz eder, sonra birdenbire ses kesilir. Huzur dolu bir duygu kaplar içinizi. Fakat bu huzur gerçek anlamda bir huzur degil yalnizca rahatsizligin sona ermesidir.
Nikotinin hapsine girmeden önce fiziksel açidan hiçbir eksigimiz yoktur. Derken vücudumuza nikotin vermeye baslariz. Her sigara söndürüsümüzde nikotinin etkisi kaybolur ve bedenimiz bir eksiklik duyar –bu fiziksel bir agri degil beynin yarattigi bir yoksunluk duygusudur. Biz bu duygunun farkina bile varmazken o bedenimizi damlayan bir musluk gibi yavas yavas doldurur. Mantigimiz bunu anlayamaz, anlamak zorunda da degildir. Bildigimiz tek sey bir sigara istedigimizdir, sigarayi yaktigimizda açligimiz gider ve kendimizi o an için hosnut ve güvenli hissederiz –sigaraya baslamadan önceki gibi. Fakat bu doyum geçicidir, çünkü artik açligimizi gidermek için vücudumuza sürekli nikotin vermek zorundayiz. Bir sigarayi bitirir bitirmez açlik yeniden baslar ve kisir döngü devam eder. KIRMADIGINIZ TAKTIRDE bu kisir döngü yasam boyu sürer.
Sigara içmek dar ayakkabi giymeye benzer, çikardiginizda rahatlarsiniz. Bir tiryakinin olaylarin nasil gelistigini anlamamasinin öncelikle üç nedeni var.
1.Bedeninde fark edilebilir bir agri yoktur. O yalnizca bir duygudur.
2.Her sey tersten yürür. Uyusturuculardan kurtulmak bu yüzden çok zordur. Insan sigara içmedigi zaman o usandirici duyguyu yasar ve sigarayi suçlamaz. Bir sigara yakar yakmaz rahatlar. Bu yüzden sigaranin ona zevk verdigi yada destek oldugu yanilgisina düser.
3.Yasami boyunca beynine bir sürü asilsiz düsünce islenir. Sigaraya baslamadan önce hiçbir seyi eksik olmadigi halde zor bir ögrenme sürecinden sonra sigaranin insana zevk ve güven verdigine inanmaya baslamasina sasirmaz. Neden sorgulasin ki? O artik en mutlu tiryakiler topluluguna girmistir.
Bu noktada sigara hakkindaki bazi yanilgilari gidermem gerekecek. Sigara içmek aliskanlik degildir. Yasamimizda her türlü aliskanligimiz olur, bazilari çok da eglencelidir. Fakat igrenç bir tadi olan, bir servete mal olan, pis ve tiksindirici buldugumuz ve zaten kurtulmak istedigimiz bir aliskanligi kolaylikla birakmamiz gerekirken neden bu kadar zorlaniriz? Çünkü bu bir aliskanlik degil, bir uyusturucu bagimliligidir. Bununla basa çikmasini ögrenmemiz gerekir. Daha nasil oldugunu anlayamadan yalnizca düzenli olarak sigara almakla kalmaz ayni zamanda sigaraya gereksinim de duymaya baslariz. Sigaramiz olmadiginda panige kapilir, giderek daha fazla sigara içeriz.
Sigarayi artirmamizin nedeni vücudun her uyusturucuda oldugu gibi nikotinin etkisine bagisiklik kazanmasi ve sonuç olarak giderek daha fazla nikotine gereksinim duymamizdir. Kisa bir süre sonra sigara dogurdugu açlik duygusunu tam anlamiyla dindirememeye baslar; öyle ki bir sigara yaktiktan sonra kendimizi bir an öncesine göre daha iyi hissetmemize ragmen sigara içerken bile içmeyen bir kisiden daha sinirli ve gerginizdir. Bu dar ayakkabi giymekten daha da komiktir, çünkü agrinin bir kismi ayakkabi çiktiktan sonra bile sürer.
Aslinda durum daha da kötüdür, çünkü nikotin vücuttan çok çabuk –sigara biter bitmez- çikar. Insanlarin sikintili anlarda bir sigarayi söndürüp öbürünü yakmalarinin nedeni budur iste.

Daha önce de söyledigim gibi sigara içmek aliskanlik degildir. Tiryakilerin sigara içmeye devam etmelerinin gerçek nedeni içlerindeki küçük canavardir. Onu sürekli beslemek zorundadirlar. Tiryaki bu ani dört durumdan biri yada bunlarin bir araya gelmesi aninda kendisi seçer. Bu dört durum sunlardir:
CAN SIKINTISI / KONSANTRASYON – Iki büyük Çeliski STRES / RAHATLAMA – Iki büyük çeliski.
Hangi olaganüstü uyusturucu yirmi dakika önce yarattigi etkiyi birdenbire tam tersine çevirebilir? Insan söyle bir düsündügünde bu yukaridaki dört durumdan baska yasamda uyku disinda ne kaliyor ki Aslinda sigara ne can sikintisi veya stresi geçirir nede konsantrasyonu veya rahatlamamizi saglar. Bunlarin hepsi aldatmacadir.
Nikotin yalnizca bir uyusturucu degil ayni zamanda sineklerin yok edilmesinde kullanilan etkisi çok güçlü bir zehirdir (ansiklopediye bakabilirsiniz). Bir sigaranin içerdigi nikotin miktari dogrudan dogruya DAMARLARINIZA VERILDIGINDE ÖLÜRSÜNÜZ. Tütün ayni zamanda karbonmonoksit dahil baska birçok zehir de içerir.
Pipo yada puroya geçme hayalleriniz varsa bu kitabin tütünün her türünü hedef aldigini belirteyim.
Insan vücudu yeryüzündeki en karmasik seydir. Amipler ve solucanlar dahil hiçbir canli türü besinle zehir arasindaki farki bilmeden yasayamaz.
Binlerce yildir devam eden dogal bir gelisme sürecinde insan vücudu ve beyni yemekle zehir arasinda ayrim yapacak teknikler ve zehri disariya atacak yöntemler bulmustur.
Bagimlilik kazanmadan önce kimse tütünün kokusundan ve tadindan hoslanmaz. Bir çocugun yada hayvanin yüzüne tütün dumani üflediginizde öksürmeye ve tükürmeye basladigini görürsünüz.
Ilk sigaramizi içtigimizde içimize çektigimiz duman öksürmemize neden olur. Çok içersek basimiz dönmeye baslar ve kendimizi iyi hissetmemeye baslariz. VÜCUDUMUZ BIZE BU YOLLAR “BANA ZEHIR VERIYORSUN YAPMA” der. Iste tiryaki olup olmama karari bu noktada alinir. Sigaraya genellikle fiziksel ve ruhsal bakimdan zayif insanlarin basladigi dogru degildir. Ilk sigaralarindan nefret edenler çok sanslidir, cigerleri dumanla basa çikamayanlarin yada bu zor ögrenme sürecini, dumani öksürmeden içine çekmeyi ögrenmeyi göze alamayanlarin yasamlari kurtulmus olur.
Benim için sigara konusunun en üzücü yani bagimlilik kazanmak için birçok çaba harcamamizdir. Gençleri durdurmak bu yüzden çok zordur. Sigara içmeyi ögrenme asamasinda olduklari için sigaranin tadini hala igrenç bulurlar ve ne zaman isterlerse birakabileceklerini sanirlar. Neden bizden ögrenmezler? Biz neden anne babamizdan ögrenmedik ki?
Birçok tiryaki tütünün tadini ve kokusunu gerçekten sevdigini sanir. Bu bir yanilgidir. Sigara içmeyi ögrendigimizde nikotin alabilmek için vücudumuza kötü kokuya ve kötü tada karsi duyarsiz olmayi ögretiriz, tipki kendilerine siringa yapmaktan hoslandigini sanan eroinmanlar gibi. Eroin eksikliginin yarattigi kriz oldukça siddetlidir ve eroinmanlarin zevk aldiklari tek sey bu krizin dinmesidir.
Tiryaki nikotinine kavusabilmek için kötü tat ve kötü kokuyu aklindan çikarir. Tütünün tadindan ve kokusundan zevk aldigi için sigara içtigine inanan bir tiryakiye “hep

içtiginiz marka yerine hiç sevmediginiz bir marka sigara buldugunuzda sigarayi birakir misiniz?” diye sorun. Asla. Tiryakiler hiçbir sey içmemektense kenevir otu bile içerler; sarma sigara, mentollü sigara, puro yada pipo hiç fark etmez. Baslangiçta tadi igrenç gelse de biraz inatla onlari içmesini de ögrenirler. Tiryakiler soguk alginligina, gribe, bogaz agrisina, bronsite veya amfizeme ragmen sigara içmeye kalkisirlar.
Bunun zevkle bir ilgisi yoktur. Eger olsaydi kimse birden fazla sigara içmezdi. Sigarayi birakmis binlerce kisi doktorlarin verdigi o igrenç nikotinli sakizlara bagimlidirlar, bir çogu hala sigara içtigi halde.
Seanslarim sirasinda bazi tiryakiler uyusturucu bagimlisi olduklarini ögrendiklerinde panige kapilirlar, bu durumun birakmalarini daha da zorlastiracagini sanirlar. Aslinda gerçek durum iki nedenden dolayi o kadar kötü degildir:
1. Sigaranin dezavantajlarinin avantajlarindan çok daha fazla oldugunu bilmemize ragmen bir çogumuzun sigara içmeye devam etmesinin nedeni sigaranin bize gerçekten zevk verdigine yada bir sekilde yardimci olduguna inanmamizdir. Sigarayi birakirsak bir bosluk dogacagini ve yasamimizin belirli kesimlerinin bir daha eskisi gibi olamayacagini saniriz. Bu bir yanilgidir. Gerçek, sigaranin bize hiçbir sey vermedigidir; bizden alir götürür ve ancak kismen geri verir, bu da yanilgiyi dogurur. Bunu sonra baska bir bölümde daha ayrintili olarak anlatacagim.
2.Nikotin çok kisa süre içinde bagimlilik kazanilmasi açisindan dünyanin en güçlü uyusturucusu olarak bilinse de bagimlilik derecesi o denli güçlü degildir. Etkisini çok çabuk yarattigindan yalnizca üç hafta gibi kisa bir süre içinde vücut nikotini atar ve nikotinin eksikligini beden o kadar az duyar ki, birçok tiryaki farkinda bile olmadan geçirir.
Çok hakli olarak “o zaman bir sürü tiryaki sigarayi birakmakta neden o denli zorlaniyor, aylarca eziyet çekiyor ve yasaminin geri kalan bölümünde ara sira hâlâ sigara özlemi duyuyor?” diye soracaksiniz. Verecegim yanit ayni zamanda sigara içmemizin ikinci nedenini de açiklayacak –beynimize sürekli olarak islenen asilsiz düsünceler yüzünden. Kimyasal bagimlilikla bas etmek kolaydir.
Çogu tiryaki bütün bir geceyi sigara özlemi yüzünden uyanmadan sigarasiz geçirir. Birçok tiryaki ilk sigarasini yakmadan önce yatak odasindan çikmis olur, birçogu önce kahvalti eder, birçogu ise önce is yerine gitmeyi bekler. On saat boyunca rahatlikla sigarasiz kalabilir, fakat gündüz on saat sigara içmese deliye döner.
Birçok tiryaki yeni aldigi arabasinda sigara içmez. Birçogu tiyatroya, süpermarkete, kiliseye vs. Gider ve oralarda sigara içememek onlari hiç rahatsiz etmez. Metroda bile simdiye kadar bu yüzden ayaklanma çikmadi. Tiryakiler sigara içmelere kisitlandiginda neredeyse sevinirler.
Bugün birçok tiryaki sigara içmeyenlerin evlerinde yada onlarla beraberken büyük bir sikinti çekmeden sigarayi unutabilir. Aslinda tiryakilerin çogu fazla eziyet çekmeden uzun süre sigarasiz kalabilir. Ben bile bütün aksam mutlu bir sekilde sigarasiz rahatlayabiliyordum. Tiryakiligimin son yillarinda aksam olsun da kendimi zehirlemekten kurtulayim diye beklerdim (ne kadar gülünç bir aliskanlik).
Kimyasal bagimlilikla bas etmek kolaydir. Ara sira sigara içen binlerce kisi uzun süre sigarasiz kalabilir ama aslinda ardi ardina sigara içenler kadar bagimlidirlar. Sigarayi birakmayi basarmis fakat ara sira puro için eski koyu tiryakiler vardir, o puro bagimliliklarini devam ettirir.

Daha önce belirttigim gibi asil sorun nikotin bagimliligi degildir. O aklimizi karistirip gerçek sorunu –beynimize islenmis bos inançlari- anlamamizi engelleyen bir katalizör görevi görür.
Yasami boyunca koyu bir tiryaki olmus kisiler sigarayi kendilerinin de ara sira içenler kadar kolaylikla birakabileceklerini ögrendiklerinde belki biraz avunurlar. Onlarin durumu bir yerde daha bile kolaydir. Sigara içmeye devam ettikçe daha kötü bir duruma düser, biraktigimizda da daha çok sey kazanmis oluruz.
Baska bir avuntu da etrafta ara sira dolasan söylentilerin (örnegin “en son pisligin vücudu terk etmesi yedi yil sürer” yada “insanin içtigi her sigara yasamindan bes dakika götürür”) dogru olmamasidir.
Sigaranin kötü etkilerinin abartildigini sanmayin. Abarti degil tam tersine az bile anlatiliyor. Fakat o “bes dakika kurali” belli ki kaba bir tahmin ve ancak ölümcül bir hastaliga yakalandiginizda yada atardamarlarinizi kalbiniz duruncaya dek doldurdugunuzda geçerli olabilir.
Aslinda “pislik” bedeninizi hiçbir zaman tam anlamiyla terk etmez. Etrafta sigara içenler oldugunda sigara içmeyenler de havadaki pislikten nasiplerini alirlar. Yine de insan vücudu olaganüstü bir makinedir ve çaresiz bir hastaliga yakalanmadiysa kendi kendini tedavi edecek büyük bir güce sahiptir. Simdi birakirsaniz vücudunuz birkaç hafta içinde sanki hiç sigara içmemissiniz gibi dinç olur.
“Sigarayi birakmak için çok geç” diye bir sey yoktur. Ben elli, altmis yasina gelmis birçok tiryakiye yardimci oldum, bazilari yetmisinde sekseninde bile vardi. Bir süre önce klinige doksan bir yasindaki bir kadinla altmis bes yasindaki oglu geldiler. Kadina neden sigarayi birakmaya karar verdigini sordugumda “ogluma örnek olmak için” dedi.
Sigaranin verdigi zarar arttikça biraktiktan sonra yasayacaginiz rahatlama da artar. Sonunda sigarayi biraktigimda içtigim sigara sayisi birdenbire yüzden SIFIRA düstügü halde sigarayi hiç aramadim. Sigarasizliga alisma zamanindan bile zevk aldim.
Fakat önemli olan yillardir inandirildigimiz aldatmacalarin izlerini silmektir.

7
Inandirildigimiz Aldatmacalar Ve Irade Disi Hareket
Sigaraya nasil ve neden baslariz ki? Bunu tam olarak anlayabilmek için bilinçaltinin benim deyisimle “uyuyan partnerimizin” olaganüstü gücünü incelemek gerekir.
Hepimiz kendi yolunu çizen zeki, üstün varliklar oldugumuzu saniriz. Aslinda yasamimizin yüzde doktan dokuzu önceden belirlenmistir. Biz içinde yasadigimiz toplumun ürünüyüz. Nasil giyinecegimizi, ne tür evlerde oturacagimizi, yasam tarzimizi, degisik oldugumuz yönleri bile (örnegin politikada turuncu mu yoksa açik görüslü mü oldugumuz) toplum belirler. Son verdigim örnek rastlantiya degil, içinde bulundugumuz sinifa baglidir. Bilinçaltinin üzerimizdeki etkisi çok büyüktür ve düsünceler yine gerçek söz konusu oldugunda bile milyonlarca insan yaniltilabilir. Kolomb dünyanin çevresini gezmeden önce çogunluk dünyanin düz olduguna inaniyordu. Bu gün bir küre oldugunu biliyoruz. Bir sürü kitap yazip sizi dünyanin düz olduguna inandirmaya çalisirsam bile basarili olamam, oysa kaçimiz uzayda bulunup dünyanin küre oldugunu gözleri ile gördü? Dünyanin çevresini uçakla yada gemiyle gezmis olsaniz bile düz bir yüzey üzerinde daire çizmediginizi nereden biliyorsunuz?
Reklamcilar bilinçaltinin yönlendirme gücünü çok iyi bilirler; bu yüzden yollar bizi adim adim takip eden büyük posterlerle, gazetelerin her sayfasi ilanlarla doludur. O kadar para bosuna mi harcaniyor saniyorsunuz? O reklamlar size sigara aldirtmiyor mu sanki? Yaniliyorsunuz! Kendiniz deneyin! Soguk bir günde bir bara yada restorana gittiginizde yaninizdaki kisi ne içmek istediginizi sordugunda “bir viski” (yada herhangi baska bir sey) yerine “canim bugün ne istiyor biliyor musun? Bir viskinin o yumusacik sicakligini.” Deyin. Viski sevmeyen birinin bile size katildigini göreceksiniz.
Çocuklugumuzdan beri her gün sigaranin bizi rahatlattigina, bize cesaret ve güven verdigine ve dünyadaki en degerli seyin sigara olduguna dair mesajlar aliriz. Abarttigimi mi saniyorsunuz? Filmlerdeki bütün idam sahnelerinde idam edilecek kisilerin en son arzulari bir sigaradir. Bunun bizde biraktigi etki çok derindir. Bilincimiz fark etmese de “uyuyan partnerimiz” mesaji alacak zamani bulur. Buradaki mesaj: “Dünyadaki en degerli sey, en son düsüncem ve en son yaptigim sey bir sigara içmektir.” Bütün savas filmlerinde yaralilara bir sigara verilir.
Bu son zamanlarda degisti mi saniyorsunuz? Hayir, kocaman reklam panolari ve gazete ilanlari çocuklarimizin beynine islemeye devam ediyor. Sözüm ona televizyonda sigara reklami yapilmasi yasaklanmis. Televizyonun en çok izlendigi zamanlarda gösterilen filmlerde artistlerin büyük bir keyifle sigaralarini yaktiklarini görüyoruz. Bugünün reklamciliginin en sinsi yani sigarayi spor olaylari ve jet sosyeteyle bagdastirmaktir. Bunu da dogal olarak tütün devleri finanse ediyor. Yaris arabalari model ve isimlerini sigara markalarindan aliyor –yada tam tersi mi? Çiplak bir çiften seks sonra yatakta bir sigara paylastigi reklamlar gördüm. Bunun ne tür bir çagrisim yaptigi bellidir. Asil su sigarillo reklamlarina bayiliyorum: Konulari yüzünden degil kampanyanin mükemmelliginden dolayi. Hepsinde bir adam ölüm veya felaketle karsi karsiyadir; birinde balonu yaniyor ve düsmek üzere, digerinde motosikleti bir nehre uçmak üzere, bir baskasinda kendisi Kolomb kiliginda ve gemisi dünyanin ucundan asagi düsmek üzere. Hiçbirinde konusma yok. Hafif bir müzik çaliyor. Adam bir sigarillo yakiyor ve yüzüne kendinden geçmis bir ifade yerlesiyor. Sigara içen bir kisi reklami gördügünü belki fark etmez bile fakat “uyuyan partner” amaci çok açik olan bu reklami sabirla sindirir.

Dogal olarak diger taraftan da reklam yapiliyor: Kanserin tehlikesi, kesilmis bacaklar, kötü kokan nefes vs. Bunlarin hiçbiri sigara içenleri sigaradan vazgeçirtemiyor. Mantikli düsünürsek vazgeçirtmesi gerekir, ama vazgeçirtemiyor. Gençleri sigaraya baslamaktan bile alikoyamiyor. Sigara içtigim yillar akciger kanseri ile sigara içmek arasindaki baglantiyi bilseydim kesinlikle sigaraya baslamazdim diye düsünüyordum. Aslinda degisen hiçbir sey yok. Tuzak dün ne idiyse bugün de o. Sigaraya karsi olan bütün kampanyalar bir tek aklimizin daha da fazla karismasina yariyor. Sizi içindeki seyleri içmeye iten o sirin parlak paketlerin üzerinde bile uyari yazisi var. Hangi tiryaki okuyor ki o yaziyi, nerede kaldi o yazidan sonuçlar çikarmak.
Öncü bir sigara firmasinin o uyari yazisini ürünlerini satmak için bile kullandigini saniyorum. Reklamlarin çogu örümcekler, kocaman böcekler ve Venüs sinek tuzagi gibi korkunç örneklerle dolu. Uyari yazisi artik o kadar büyük ve dikkat çekici ki, insan bakmamaya çalissa bile görmemesi olanaksiz. Tiryakilerin yasadigi korkular yaldizli parlak paketlerle çagrisim yaptiriyor.
Bu beyin yikama olayinda en etkili etken tiryakilerin kendileridir. Sigara içen insanlarin zayif iradeli ve zayif bedenli kisiler olduklari dogru degildir. O zehirle basa çikmak için iyi bir kondisyon gerekir. Tiryakiler sigaranin sagliga zararli oldugunu israrla ortaya koyan istatistikleri bu yüzden görmezlikten gelirler. Herkesin günde iki paket sigara içen, yasami boyunca bir gün bile hastalanmamis ve seksen yasina gelmis bir amcasi vardir. Kimse genç yaslarda ölen diger yüzlerce tiryakiyi ya da o amcanin sigara içmeseydi hala yasayacagini aklina bile getirmez.
Arkadaslariniz arasinda bir küçük anket yaptiginizda çogu tiryakinin güçlü kisiliklere sahip insanlar oldugunu görürsünüz. Çogunlukla serbest çalisan, yönetim pozisyonlarinda bulunan yada doktor, avukat, polis, ögretmen, hemsire, sekreter gibi belli bir egitim gerektiren mesleklerde çalisan diger bir deyisle yasamlari stres dolu kisilerdir. Tiryakilerin düstügü en büyük yanilgi sigaranin stresi hafiflettigidir. Bu yüzden sigara sorumluluk sahibi olan ve stresli bir yasam süren ayni zamanda hayranlik duyulan ve taklit edilen dominant insan tipi ile sik sik bagdastirilir. Can sikintisi sigara içmenin ikinci nedeni olarak bilindiginden bagimliligin yaygin oldugu bir baska grup da tekdüze is yapan kisilerdir. Korkarim sigaranin can sikintisini geçirdigi düsüncesi de bir yanilgidir.
Beynimize islenen aldatmacalarin boyutlari inanilmayacak kadar büyüktür. Toplumumuz eroin bagimliligini dislar oysa yilda eroinden ölenlerin sayisi yüzü bulmaz.
Fakat nikotin adinda baska bir uyusturucu vardir ki, yüzde altmisindan fazlamiz yasaminda bir kez bagimlilik kazanir ve çogu, yasaminin sonuna dek bu yüzden çok para harcar. Insanlar harçliklarinin büyük bir kismini sigaraya harcarlar ve sigara her yil binlerce kisinin yasamini mahveder. Bati toplumunda trafik kazalari, yanginlar dahil bir numarali ölüm nedeni sigaradir.
Bir servete mal olan ve bizi gerçekten öldüren bir uyusturucu bir süre öncesine kadar hiçbir sakincasi olmayan sosyal bir davranis olarak degerlendirilirken simdi eroini neden büyük bir dert olarak görüyoruz? Son yillarda genel kani biraz degisti ve sigara içmek sagliga zarar verebilen biraz anti sosyal bir aliskanlik olarak nitelendirilmeye basladi. Fakat hâlâ her bakkalda, büfede yaldizli paketler içinde yasal olarak satilmaya devam ediyor. Bunda en çok çikari olan devlettir. Sigara içenlerden trilyonlarca tütün vergisi aliniyor ve tütün endüstrisi yalnizca reklam için yilda yüzlerce milyar harciyor.
Bir galeride elden düsme bir araba alirken galeri sahibini nezaketler dinler ama söylediklerinin bir kelimesine bile inanmazsiniz ya, ayni sekilde sigara konusunda beynimize isledikleri bu bos düsüncelere de tepki göstermeniz gerekir.

Öncelikle o parlak yüzlü paketlerin içine bir bakin da orada ne kadar pislik ve zehir gizli bir görün. Kristal küllükleri veya altin çakmaklar yada kandirilmis milyonlarca kisi yüzünden aklinizin karistirilmasina izin vermeyin ve kendinize su sorulari yöneltin:
Ben niye sigara içiyorum ki?
Gerçekten içmek zorunda miyim?
HAYIR, TABII KI IÇMEK ZORUNDA DEGILSINIZ.
Beynimize islenmis asilsiz inançlarin açiklamakta en çok güçlük çektigim yani diger her bakimdan mantikli, akilli bir kisinin bagimliligi yüzünden nasil bu denli aptallik etmesidir. Hiç istemeyerek itiraf etmeliyim ki aliskanliklarindan vazgeçmelerinde yardimci oldugum binlerce kisinin içinde en aptali bendim.
Günde bazen yüz tane sigara içiyordum. Babam da koyu bir tiryakiydi. Boylu poslu bir adamdi ve tam gençlik yillarinda sigara yüzünden durulmustu. Küçücük bir çocukken onu öksürür ve balgam tükürürken izledigimi animsiyorum. Görüyordum ki o da halinden memnun degildi. Kötü bir ruh tarafindan ele geçirilmis oldugunu düsünürdüm. Anneme “sakin hiçbir zaman sigara içmeme izin verme” dedigimi hâlâ animsiyorum.
On bes yasimdayken spor hastasiydim. Bütün hayatim spordu ve kendine güvenen yasam dolu bir insandim. Bana o zamanlar biri bir gün, günde yüz tane sigara içecegimi söyleseydi, bunun hiçbir zaman gerçeklesmeyecegi üzerine ömür boyu kazanacagim maasimla bahse girerdim.
Kirk yasima geldigimde fiziksel ve ruhsal açidan sigaranin esiri olmustum. Artik hiçbir fiziksel hareketi yada düsünsel olayi bir sigara yakmadan yapamiyordum. Birçok tiryaki bir stres halinde hemen sigaraya uzaniyor, örnegin telefon çaldiginda yada toplum içinde hareket etmek zorunda kaldiginda. Ben artik sigara yakmadan ne televizyonun kanalini nede bir ampulü degistirebiliyordum.
Sigaranin beni öldürdügünü biliyordum. Bu konuda kendimi aldatmam olanaksizdi. Ama ruhsal açidan beni ne hale getirdigini nasil oldu da anlayamadim bilmiyorum. Oysa o kadar belliydi ki, burnumun dibindeydi. Isin en gülünç tarafiysa birçok tiryakinin bir süre sigaranin bir keyif olduguna inanmasidir. Ben bu yanilgiya hiç düsmedim. Benim inancima göre sinirlerime iyi geliyor ve konsantrasyonumu artiriyordu. Artik sigara içmiyorum ve yasamimin bir dönemini sigara içerek geçirdigime inanamiyorum. Bu sanki bir kabustan uyanmak gibi bir sey –hem de ne kabus! Nikotin insanin tat ve koku duyularini da degistiren bir uyusturucudur. Sigaranin en kötü yani sagliga ve cüzdana verdigi zarar degil insanda yarattigi psikolojik etkidir. Insan sigara içmeye devam edebilmek için akla gelebilecek her tür açiklamayi arar.
Basarisizlikla sona eren bir sigarayi birakma girisiminden sonra zararinin daha az olduguna inandigim için pipoya geçisimi animsiyorum.
Pipo tütünlerinin bazilari gerçekten igrençtir. Kokusu gayet hos olabilir ama içimi bir felakettir. Dilimin ucunun üç ay boyunca yara oldugunu animsiyorum. Piponun ucunda, alt kisimda kahverengi bir su birikir. Insan yanlislikla pipoyu egdiginde daha farkina varmadan o pis suyu yutuverir ve içinden kusmak gelir.
Pipo içmeyi ögrenmem tam üç ay sürdü. Yalniz anlamadigim sey bu üç ay içinde neden bir gün oturup da kendime bu iskenceyi niye yaptigimi sormamamdir.

Pipo içmeyi ögrenen bir sigara tiryakisi dünyanin en mutlu insani olur. Bir çogu pipoyu tadini sevdigi için içtigini sanir. Daha önce piposuz gayet mutlu bir sekilde yasarken bu zevki ögrenmek için neden bu kadar eziyet çekerler acaba? Çünkü nikotine bagimlilik kazanir kazanmaz beynimize islenmis bos inançlarin etkisi iki katina çikar. Insan bilinçaltindan küçük canavarin beslenmesi gerektigini bilir ve diger her seyi aklindan çikarir. Daha önce belirttigim gibi insanlarin sigara içmeye devam etmelerinin nedeni vücuttaki nikotin miktari azalir azalmaz ortaya çikan yoksunluk ve güvensizlik duygusundan korkmalaridir. Bu korkunun farkinda degilseniz korkunuz yok demek degildir. Bir kedi için önemli olan oturdugu yerin sicak olmasidir, yerin altindaki kalorifer borularinin nerelerden geçtigini bilmesi gerekmez, siz de ayni sekilde bu mekanizmayi anlamak zorunda degilsiniz.
Sigarayi birakmamizi güçlestiren ana unsur beynimize islenmis asilsiz inançlardir. Içinde büyüdügümüz toplumun beynimize isledigi bu inançlara bir de bagimliligimizin yarattigi diger bos inançlar fakat en önemlisi arkadaslarimiz ve yakinlarimizin beynimizi yikayarak inanmamizi sagladiklari aldatmacalar eklenir.
Sigaraya baslamamizin tek nedeni sigara içen diger insanlardir. Içmezsek bir seyden yoksun kaldigimizi saniriz. Alismak için o kadar zahmet çektikten sonra o yoksun kalinan seyin ne oldugunu kimse bilmez. Ne zaman sigara içen bir insan görsek “bu iste kesin bir sey olmali, yoksa içmezdi” diye düsünürüz. Sigarayi biraktigimiz zaman bile bir parti yada toplantida sigarasini yakan birini görünce içimizi bir yoksunluk duygusu kaplar “o kendini güvenli hissediyor, yakiveriyor bir tane” diye kiskanirken sigaraya yeniden baslayiveririz.
Bu aldatmacalarin etkisini hafife almamamiz gerekir. Savas sonrasi radyoda yayinlanan Paul Tample adindaki polisiye diziyi animsiyorum. Çok sevilen bir diziydi. Bir bölümünde “ot” diye de bilinen hashas bagimliligi konu edilmisti. Kötü adamlar sigaralarin içine gizlice ot koyup satiyorlardi. Bu sigaralarin kimseye bir zarari olmadi. Insanlar bagimli oldular ve sigaralardan almaya devam ettiler. (Seanslarimda yüzlerce kisi yasamlarinda bir kez hashas içmeyi denediklerini itiraf etti. Fakat hiçbiri bagimli olmamis.) Ben o programi dinlerken yedi yasimdaydim. Bu benim uyusturucu bagimliligi konusunda edindigim ilk bilgiydi. Bagimlilik, zorunlu olarak uyusturucu almaya devam etmek düsüncesi beni o kadar dehsete düsürmüstü ki bugün hashasin bagimlilik yaratmadigindan neredeyse emin olmama karsin hashasli bir sigara içmeye dünyada cesaret edemem. Uyusturucudan bu denli korkarken bagimlilik yaratmakta bir numarali uyusturucunun esiri olmam ne büyük bir çeliskidir. Paul Temple beni keske sigaraya karsi uyarmis olsaydi! Kirk yil sonra insanlik kanser arastirmalarina milyarlar harcarken saglikli gençleri igrenç sigaraya itmek için trilyonlar harcaniyor ve bu iste en büyük kâr devlet kasalarina giriyor!
Beynimize islenmis o asilsiz inançlari aklimizdan çikarmak üzereyiz. Bir seyden yoksun kalan sigara içmeyen degil, zavalli tiryakidir. Bütün yasami boyunca asagidaki unsurlari tüketir:
SAGLIK
ENERJI
VARLIK IÇ HUZUR
ÖZ GÜVEN ÖZ SAYGI CESARET MUTLULUK

Bu verdigi seylerin karsiliginda ise ne alir?
Hiç sigara içmeyenlerin sürekli sahip olduklari iç huzur ve özgüvene kavusma hayalinden baska KESINLIKLE HIÇBIR SEY.

8
Sigara Özlemini Hafifletmek
Daha önce belirttigim gibi tiryakilerin çogu sigaranin verdigi keyif, rahatlama yada baska hos bir nedenden dolayi sigara içtiklerini sanir. Aslinda bu bir yanilgidir. Insanlarin sigara içmelerinin gerçek nedeni sigaranin özlemini gidermek zorunlulugudur.
Sigarayi baslangiçta toplumda bite destek veren bir nesne olarak kullaniriz. Istedigimiz zaman sigara içer istemedigimiz zaman içmeyiz. Aslinda kisir döngü baslamistir bile. Bilinçaltimiz sigaranin bazi zamanlar keyif verdigini çoktan ögrenmistir.
Bagimliligimiz arttikça sigara özlemini giderme gereksinimimiz de artar, böylece sigara bizi daha çaresiz bir duruma düsürürken biz giderek sigaranin bunun tam tersini yaptigina inaniriz. Her sey o kadar yavas gelisir ki farkina bile varmayiz. Bir önceki gün ne hissettiysek ertesi gün de onu hissederiz. Birçok tiryaki bagimli oldugunu ancak sigarayi birakmaya çalistiginda fark eder ve o zaman bile bagimliligini itiraf etmez. Birkaç inatçi, yasamlari boyunca kafalarini kuma gömüp kendilerini ve baskalarini sigaranin keyifli olduguna inandirmaya çalisir.
Yüzlerce gençle asagidaki konusmayi yaptim.
Ben: Nikotinin bir uyusturucu ve sigara içmenizin tek nedeninin birakamamaniz oldugunun farkinda misiniz?
Genç: Ne kadar saçma! Ben zevk aliyorum. Almazsam birakirim.
Ben: Istediginiz zaman birakabileceginizi kanitlamak için bir haftaligina sigarayi birakin o zaman.
Genç: Gerek yok. Zevk aliyorum. Istersem birakirim.
Ben: Kendinize bagimli olmadiginizi kanitlamak için bir hafta sigara içmeyin.
Genç: Neden birakayim ki? Zevk aliyorum.
Dedigim gibi tiryakiler stres veya can sikintisi halinde yada konsantre olmak veya rahatlamak istediklerinde yada bu faktörlerden birkaçi bir araya geldiginde sigara özlemlerini gidermek isterler. Bu konuyu önümüzdeki bölümlerde detayli olarak anlatacagim.

9
Stres
Stres derken yalnizca yasamin çesitli trajedilerini degil ayni zamanda telefon görüsmeleri gibi sosyal olaylarin yarattigi veya bir annenin çocuklari yüzünden girdigi stresli durumlari ele almak istiyorum. Örnegin telefon görüsmeleri. Insanlarin çogu fakat özellikle is adamlari telefon görüsmelerini hafif stresli bir olaya olarak görürler. Telefonlarin çogu memnun müsterilerden yada sizi kutlamak isteyen patronunuzdan degildir. Genellikle ya bir sorun vardir -bir sey ters gitmistir- yada biri bir sey istiyordur. Sigara içen bir insan o anda agzinda sigara yoksa bir tane yakar. O sigarayi neden yaktigini bilmez ama bir sekilde kendine iyi geldigini sanir.
Aslinda olay sudur. Farkina varmadigi halde bir stres içine girmisti zaten -bir süredir içmedigi için sigara özlemi çekiyordu. Bu özlemi giderdiginde diger stres azalir ve insan rahatlar. O anki o rahatlama duygusu aldatmaca degildir. Sigarasini yakan bir tiryaki kendini bir an öncesine göre gerçekten daha iyi hisseder. Fakat daha o sigarayi içerken sigara içmeyen bir insandan daha fazla gergin olur, çünkü bagimliligi arttikça durumu çaresizlesir ve sigaranin verdigi rahatlama duygusu giderek azalir.
Size sok tedavisi uygulamayacagima söz vermistim. Simdi verecegim örnekle sizi sok etmek degil yalnizca sigaranin sinirlerinizi yatistirmak yerine yiprattigini vurgulamak istiyorum.
Öyle bir duruma geldiginizi düsünün ki doktor size sigarayi birakmazsaniz bacaklarinizi kesmek zorunda kalacagini söylüyor. Söyle bir oturup düsünün bacaksiz yasam nasil olur diye. Kendinizi bu uyariya ragmen hâlâ sigara içen ve sonunda bacaklari kesilen bir kisinin yerine koymaya çalisin.
Bu tür hikayeleri çok duyar ve saçma bulurdur. Keske bana böyle bir sey dense de sigarayi biraksam diye düsünürdüm. Her gün beyin kanamasi geçirmeyi, yalnizca bacaklarimi degil tüm yasamimi yitirmeyi bekler olmustum. Kendimi deli olarak degil yalnizca koyu bir sigara tiryakisi olarak görüyordum.
Bu tür hikayeler saçmalik degil, bu igrenç uyusturucunun insanin basina neler açabilecegini kesin olarak ortaya koyan gerçeklerdir. Sigara yillar geçtikçe sistemli bir sekilde enerjinizi ve cesaretinizi çalar ve o cesaretinizi çaldikça siz sigaranin tam tersini yaptigina inanirsiniz.
Tiryakilerin aksam bir yere giderken sigaralari biterse diye korkudan girdikleri panigi hepimiz görmüsüzdür. Sigara içmeyenler bunu bilmezler çünkü bu duyguyu sigara yaratir. Siz yasaminiza devam ederken sigara yalnizca enerjinizi çalmakla yetinmez ayni zamanda güçlü bir zehir oldugu için giderek sagliginiza da zarar verir. Tiryaki nikotin yüzünden gerçekten ölüme sürüklendigi bir düzeye geldiginde yalnizca sigaranin ona güç verdigini ve sigarasiz yasayamayacagini sanir.
Sunu artik anlayin ki, sigara sinirlerinizi gevsetmek yerine yavas ama kesin bir sekilde yipratir. Sigarayi birakmanin en büyük kazançlarindan biri gelecege ve kendinize olan güveninizin geri gelmesidir.

10
Can Sikintisi
Su anda sigara içiyorsaniz herhalde ben animsatmasam sigaranizi unutmustunuz bile. Sigarayla ilgili bir baska yanilgi da sigaranin can sikintisina iyi geldigidir. Sigara içerken sürekli "ben sigara içiyorum" diye düsünmezsiniz. O, ancak uzun süre sigarasiz kaldiktan sonra veya sigarayi azaltmaya çalisirken yada basarisizlikla sona eren bir sigarayi birakma girisiminden sonra içtiginiz ilk sigaralarda olur.
Aslinda durum sudur: Bagimliysaniz sigara içmediginiz zaman bir eksiklik duyarsiniz. Kendinizi sizi strese sokmayacak bir sekilde oyalarsaniz uzun süre nikotin eksikligi duymadan dayanirsiniz fakat caniniz sikildiginda hiçbir sey size sigarasizligin verdigi sikintiyi unutturamaz ve canavari beslersiniz. Sigaraya su anda çok düskünseniz (yani sigarayi birakmayi yada azaltmayi düsünmüyorsaniz) sigara yaktiginizi bile fark etmezsiniz. Pipo içinler ve sigara saranlar bile hazirliklarini otomatik olarak farkinda olmadan yaparlar. Bir tiryaki o gün içtigi sigaralari animsamaya çalistiginda yalnizca küçük bir bölümünü animsayabilir -örnegin günün ilk sigarasi yada yemek sonrasi sindirim sigarasi.
Sigara aslinda dolayli yoldan can sikintisini arttirir çünkü sigara insani zamanla uyusuk bir hale getirir. Sigara içenler enerji veren aktivitelere zaman ayirmak yerine can sikintisi içinde oturup sigara özlemlerini giderirler.

11
Konsantrasyon
Sigaranin konsantrasyona yardimci oldugu bir yanilgidir.
Bir seye konsantre olmaya çalistiginizda aklinizi baska bir yere çekecek her seyden otomatik olarak kaçinmaya çalisirsiniz, örnegin üsüdügünüzü yada sicak geldigini fark etmezsiniz. Oysa sigara içenler özlem çekmeye baslarlar: Küçük canavari beklemeleri gerekir. Konsantre olmaya çalistiklarinda düsünme geregi bile duymadan otomatik olarak sigaralarini yakarlar, böylece özlemleri biraz giderilmis olur, yapmalari gereken isi yaparlar ve bu arada sigara içtiklerini unutmuslardir bile.
Sigara konsantrasyon yetenegini artirmaz. Tam tersine yok bile eder, çünkü bir süre sonra sigara özlemi baslar, tiryaki daha çok sigara içer ve sorun artar.
Konsantrasyonu azaltan bir baska unsur ise yavas yavas doldurdugumuz zehirle damarlarimizin tikanip beynimizin yeterli oksijen alamamasidir. Bu islemi tersine çevirdiginizde konsantrasyonunuz ve hayal gücününüz önemli bir ölçüde artacaktir.
Benim sigarayi "irade yöntemi" ile birakma çabalarim konsantrasyon yüzünden basarisizliga ugruyordu. Gerginlik ve moral bozukluguyla basa çikabiliyordum ama güç bir seye konsantre olmaya çalistigimda sigarayi çok ariyordum. Muhasebecilik sinavlarimda sigara içemeyecegimi ögrendigimde girdigim panigi çok iyi animsiyorum. Daha o zamanlar bir biri ardina sigara içiyordum ve üç saat boyunca sigarasiz konsantre olamayacagima inaniyordum. Bunlara ragmen sinavlarin hepsini geçtim ve sinav süresince hiç sigara düsündügümü animsamiyorum. Demek ki zorunlu olunca sigarasiz yapabiliyormusum.
Tiryakilerin sigarasizliga alisma süresinde konsantre olmakta çektikleri güçlükler nikotin eksikliginden kaynaklanmaz. Sigara için bir kisi konsantre olmaktan beyni durdugu zaman ne yapar? Daha yakmamissa hemen bir sigar yakar. Fakat sorununu bu sekilde kesinlikle çözemez; o zaman ne yapar? Yapmasi gereken seyi: Sigara içmeyen insanlar gibi sorununa bir çözüm yolu bulmaya çalisir. Bir tiryaki sigaraya hiçbir zaman toz kondurmaz: "Tiryakiler sigara yüzünden degil üsüttükleri için öksürürler." Sigarayi birakir birakmaz yasaminda ters giden her seyin sigara içmemesinden kaynaklandigina inanir. Kafasi durdugu bir anda ugrasmaya devam edecegine "bir sigara içebilseydim sorunum çözülürdü" diye düsünür. Derken sigarayi birakma kararini sorgulamaya baslar.
Sigaranin konsantrasyonu artirdigina gerçekten inaniyor ve sigarasizliktan dolayi sikinti çekiyorsaniz hiçbir zaman konsantre olamazsiniz. Sorun nikotin eksikliginin yarattigi fiziksel bir seyden degil güvensizlikten kaynaklaniyor. Unutmayin: Sigaranin eksikligini sigara içenler duyar içmeyenler degil.
Son sigarami söndürüp günlük sigara tüketimimi bir gecede yüzden sifira indirdigim zaman konsantrasyon konusunda hiçbir güçlükle karsilasmadim.

12
Rahatlama
Tiryakilerin çogu sigaranin kendilerini rahatlattigina inanir. Oysa nikotin kimyasal bir uyaricidir. Iki tane sigara içtikten sonra nabzinizi tuttugunuzda yükselmis oldugunu görürsünüz.
Çogu tiryakinin en çok sevdigi sigaralardan biri yemek sonrasi içilen sindirim sigarasidir. Yemek zamani isimizi birakir, oturur, dinlenir, bir seyler yer, içer her bakimdan rahatlar ve tatmin oluruz. Fakat zavalli tiryaki rahatlayamaz, o bir de baska bir açligi dindirmek zorundadir. O sigarayi pastanin kremasi olarak görür oysa aslinda küçük canavar yemek istiyordur.
Sigara içen bir kisi hiçbir zaman tam olarak rahatlayamaz ve yillar geçtikçe durumu daha kötüye gider.
Bu dünyadaki en gergin insanlar sigara içmeyenler degil elli yil devamli sigara içmis sik sik öksüren, balgam tüküren, yüksek tansiyonlu ve sürekli gergin olan yöneticilerdir. Bu noktada sigaranin yarattigi açligin bir kismini bile doyuramaz olur.
Genç bir muhasebeciyken aile kurdugum yillari animsiyorum. Çocuklarimdan biri ters bir sey yaptiginda yaptigi seyle kiyaslanamayacak kadar çok sinirlenirdim. Kötü bir ruh tarafindan yönetildigime inanirdim. Bugün biliyorum ki o kötü ruh sigaraymis. O zamanlar dünyanin bütün sorunlarini omuzlarimda tasidigimi sanirdim. Bugün dönüm yasamima baktigimda o büyük stresin nereden kaynaklandigini anlamiyorum. Yasamimdaki her sey kontrolüm altindaydi, beni kontrol altinda tutan tek sey ise sigaraydi. En çok üzüldügün sey çocuklarimi o gerginligime sigaranin neden olduguna bugün bile inandiramamam. Ne zaman bir tiryakinin sigara içmesini hakli çikarmaya çalistigini duysalar beni ignelerler: "Ah, sigara beni o kadar çok rahatlatiyor ve sakinlesmemi sagliyor ki!"
Ingiltere'deki evlat edinme bürolari birkaç yil önce sigara tiryakilerine çocuk vermeme tehdidinde bulundugunda öfkeli bir adam telefon etti. "Büyük bir hata yapiyorsunuz. Ben çocukken anneme onaylamayacagi bir konu açmak istedigimde hep bir sigara yakmasini beklerdim, çünkü o zaman daha sakin olurdu." dedi. Acaba annesiyle neden sigara içmedigi bir zaman konusmuyordu? Tiryakiler bir restoranda hos bir yemek yedikten sonra bile sigara içmedikleri zaman neden o kadar gergin olurlar? Sigara içmeyenler neden genellikle sakindirler? Tiryakiler neden sigarasiz rahatlayamazlar? Bakkalda çocuguna bagiran genç bir anne gördügünüzde disariya çikmasini bekleyin. Çikar çikmaz bir sigara yakacaktir. Tiryakileri özellikle sigara içmedikleri zamanlarda izlemeye baslayin. Ellerinin agizlarinin yakinlarinda oldugunu, parmaklari veya saçlari ile oynadiklarini, ayaklariyla tempo tuttuklarini yada agizlarini siki sikiya kapattiklarini göreceksiniz. Tiryakiler sakin degillerdir. Tam anlamiyla sakinlesmenin ne oldugunu unutmuslardir bile. Sizi bekleyen birçok keyiften biri de budur.
Bütün bu sigara konusu, et yiyen bir bitkinin içine sikismis bir sinege benzetilebilir. Sinek önce nektari içer, farkinda olmadigi bir anda çiçek sinegi yemeye baslar. Çiçekten disari çikmanin zamani delmedi mi?

13
Kombine Sigara
Hayir, kombine sigara iki yada daha fazla sigarayi bir anda içmek degildir. O basiniza bir kere geldiginde ilk sigaranizi neden yaktiginizi sorarsiniz kendinize. Bir keresinde agzima bir sigara koymak istedigimde agzimda yanan bir sigarayla elimin tersini yakmistim. Bu öyle sanildigi kadar aptalca bir sey degildir. Daha önce de belirttigim gibi sigara bir süre sonra kendi yarattigi özlemi giderememeye baslar ve sigara içerken bile bir eksiklik duyarsiniz. Birbiri ardina sigara içmenin sinirleri en çok yipratan tarafi budur. Tiryaki ne zaman bir destege gereksinim duysa sigarasini yakmistir zaten. Koyu tiryakiler bu yüzden çogunlukla baska uyusturuculara basvururlar. Neyse ben konunun disina çikmak istemiyorum.
Kombine sigara bizi her zaman uyaran nedenlerden iki yada daha fazlasinin bir araya gelmesi sonucunda içtigimiz sigaradir. Örnegin toplantilar, partiler, dügünler, disarida yenen yemekler. Bu durumlar hem stres doludur hem de rahatlaticidir. Bu simdi bir çeliski gibi gelebilir ama aslinda degildir. Diger insanlarla hatta arkadaslarla bile birlikte olmak bazen stres yol açabilir, bir yandan eglenmek bir yandan rahatlamak istersiniz.
Öyle durumlar vardir ki dört uyarici bir anda etkisini gösterir. Buna örnek olarak araba kullanmak gösterilebilir. Örnegin doktordan yeni çiktiysaniz stresinizi atip rahatlamak istersiniz. Diger yandan trafik, stres faktörünü yeniden ortaya çikarir. Yasaminiz tehlikededir. Konsantre olmaniz gerekir. Belki son iki faktörün farkinda degilsinizdir ama farkinda olmadiginiz için yok demek degildir. Trafik sikismissa veya uzun bir otoyoldaysaniz isin içine bir de can sikintisi faktörü girer.
Baska bir klasik örnek ise kagit oyunlaridir. Briç, poker gibi oyunlar konsantrasyon gerektirir. Sahip oldugunuzdan daha fazla kaybederseniz ve strese girersiniz. Elinize uzun süre ise yarayan bir kagit gelmezse sikilirsiniz. Ve bütün bunlar rahatlamak istediginiz bos zamanlarinizda olur. Kagit oyunlari sirasinda ara sira sigara içenler de dahil bütün oyuncular fazla sigara özlemi çekmedikleri halde ardi ardina sigara içmeye baslarlar. Küllükler aninda dolar. Oyuncularin üzerine kalin bir sigara dumani yerlesir. Sigara içenlerden birinin omzuna dokunup sigara içmekten zevk alip almadigini sordugunuzda "saka yapiyor olmalisiniz" yanitini alirsiniz. Böyle aksamlarin sabahinda insanin agzinda küllügü animsatan bir tat oldugunda sigarayi birakma karari alinir.
Bu kombine sigaralar çok degerlidir, sigarayi biraktiginizda en çok onlari özleyecegimizi saniriz. Yasamdan artik eskisi gibi tat alamayacagimizi düsünürüz. Aslinda hep ayni ilke geçerlidir: Bu sigaralar da yalnizca sigaranin yarattigi özlemi giderirler ve bazi durumlarda bu özlemi giderme gereksiniminiz daha fazladir.
Sunu artik bir açikliga kavusturayim. Özel olan sigara degil yasanan olaydir. Sigara gereksiniminden kurtulur kurtulmaz bu tür olaylardan daha çok zevk alacagiz ve daha az strese girecegiz. Önümüzdeki bölümde bunu ayrintilariyla anlatacagim.

14
Biraktigim Sey Nedir?
KESINLIKLE HIÇBIR SEY! Sigarayi birakmamizi güçlestiren tek sey kokudur. Eglencemizi yada destegimizi yitirmekten korkariz. Bazi seylerin eskisi kadar güzel olmayacagindan korkariz. Stresle basa çikamayacagimizdan korkariz.
Diger bir deyisle zayif oldugumuz, sigaranin gereksinim duydugumuz bir seye sahip oldugu ve biraktigimiz zaman bir bosluk dogacagi beynimize islenmistir.
Sunu anlayin artik:
SIGARA BOSLUK DOLDURMAZ, YARATIR!
Insan vücudu yeryüzündeki en mükemmel varliktir. Bir yaratana mi, dogal bir gelisme sürecine mi, yada ikisinin birlesimine mi inanirsiniz bilmem ama bedenlerimizi yaratan varlik yada sistem insandan bir kat daha üstündür! Insan en küçük bir canli hücresi bile yaratamaz, nerede kalmis görme duyusu, üreme, kan dolasimi yada beyin mucizeleri. Yaratan güç yada sistem sigara içmemizi planlamis olsaydi bedenimizi zehirden koruyan bir filtremiz ve bir tür bacamiz olurdu.
Aslinda bedenlerimiz bizim hiçbir zaman aldiris göstermedigimiz öksürük, bas dönmesi, mide bulantisi vs. gibi uyari ve güvenlik sistemleri ile donatilmistir.
Gerçek su ki, sigarayi biraktiginizda aslinda hiçbir seyden vazgeçmek zorunda kalmazsiniz. Bedeninizi küçük canavardan aklinizi beyninize islenmis asilsiz inançlardan kurtarir kurtarmaz sigaraya ne arzu ne de gereksinim duyacaksiniz.
Sigara yemegin tadini artirmak yerine bozar. Sizin tat ve koku duyularinizi mahveder. Bir restoranda servisler arasinda sigara içen tiryakileri gözleyin. Yemeklerinden zevk almazlar bile, sigara içmelerini engelledigi için dört gözle yemegin bitmesini beklerler. Bir çogu sigara içmeyenlerin rahatsiz oldugunu bildigi halde içer. Aslinda tiryakiler düsüncesiz degillerdir, sigarasiz kaldiklarinda kendilerini çaresiz hissederler o kadar. Seytan ve derin mavilikler gibi iki tehlike arasinda kalirlar: Ya sigara içmedikleri için suçlu ve asagilanmislik hissederler yada içtiklerinden dolayi baskalarini rahatsiz ettiklerini düsünürler.
Tiryakileri resmi olaylarda o sonu gelmeyen konusmalarin bitmesini ve alkis zamaninin gelmesini beklerken gözleyin. Çogu, tuvalet bahanesiyle gizlice sigara içmek için disari kaçar. Böyle durumlarda sigara içmenin bir bagimlilik oldugu belli olur. Tiryakiler sigarayi keyif aldiklari için degil sigarasiz kendilerini çaresiz hissettikleri için içerler.
Bir çogumuz sigaraya genç ve utangaçken partilerde, davetlerde basladigi için ne zaman bir partiye, toplantiya yada bir davete katilsak sigarasiz keyif alamayacagimiza inaniriz. Bu çok saçmadir. Tütün aslinda öz güvenimizi çalar. Sigaranin yarattigi korkunun en güzel kaniti kadinlarda yarattigi etkiden anlasilabilir. Bütün kadinlar dis görünüslerine önem verirler. Resmi toplantilara kusursuz bir kiyafet ve çok güzel bir kokuyla gitmek isterler. Fakat nefeslerinin küllük gibi kokmasina aldirmazlar. O pis kokunun onlari aslinda çok rahatsiz ettigini biliyorum -çogu saglarinin ve giysilerinin kokusundan nefret eder- yine de sigaradan vazgeçmezler. Sigaranin insanda yarattigi korku iste bu denli büyüktür.

Sigara bize toplum içindeyken yardimci olmaz tam tersine bir engel olusturur. Bir elinizle içkinizi, öbür elinizle de sigaranizi tutarken sigaranin külünü dökecek ve izmaritlerini koyacak bir yer arar, konustugunuz kisinin yüzüne sigara dumanini üfler bir taraftan da kendi kendinize sorarsiniz "acaba agzimdaki pis kokuyu duyuyor yada dislerimdeki sari lekeleri görüyor mu?" diye.
Sigarayi biraktiginizda hiçbir seyde vazgeçmek zorunda kalmayacaginiz gibi kazanacaginiz birçok sey vardir. Tiryakiler çogunlukla saglik, para ve sosyal sayginlik yüzünden sigarayi birakmayi düsünürler. Bunlar dogal olarak önemli ve etkili nedenlerdir. Fakat ben kisisel olarak en büyük kazancin ruhsal olduguna inaniyorum. Ayrica sunlarin da unutulmamasi gerekir:
1.Öz güven ve cesaretin geri gelmesi.
2.Sigara esirliginden kurtulmak
3.Aklinizin bir kösesindeki o kara lekelerin yok olmasi ve böylece insanlarin artik sizi küçümsememesi ve öz sayginizi tekrar kazanmaniz.
Sigara içmeyen bir insan olarak hem daha iyi bir yasama kavusursunuz hem de yasamdan daha çok zevk alirsiniz. Yalnizca daha saglikli ve daha varlikli degil, daha mutlu ve daha neseli demek istiyorum. Sigara içmemenin verdigi büyük kazançlari önümüzdeki bölümlerde anlatacagim.
Bazilari "bosluk" konusunu anlamakta güçlük çekiyor Belki asagidaki benzetme yardimci olabilir. Dudaginizim uçukladigini düsünün. Bende çok etkili bir krem var. Size "bir de bunu dene" diyorum. Siz kremi kullaniyorsunuz ve yara hemen yok oluyor. Bir iki hafta sonra tekrar çikinca siz "bu kremden baska var mi?" diye soruyorsunuz. Ben de size "al tüp sende kalsin, belki yine ihtiyacin olur." diyorum. Siz kremi sürüyorsunuz ve hokus pokus! Yara kapanmis. Yaralar giderek büyüyerek daha sik araliklarla çikmaya basliyor ve daha çok aci veriyor. Sonunda bütün yüzünüz yara oluyor ve agri içinde kivraniyorsunuz. Artik her yarim saatte bir yeni bir yara çikiyor. Siz kremin geçici bir çözüm oldugunu biliyor ve endiselenmeye basliyorsunuz. Yaralar yakinda bütün bedeninizi mi kaplayacak? Yarasiz anlar tamamen yok mu olacak? Bir doktora gidiyorsunuz. Doktor yarayi tedavi edemiyor. Baska seyler deniyorsunuz ama o sihirli kremden baska hiçbir sey etkili olmuyor.
Sonunda bu kreme bagimli oluyorsunuz. Yaninizda kreminiz olmadan hiçbir yere gitmiyorsunuz. Yolculuga çikarken yaniniza birkaç tüp birden aliyorsunuz. Yalnizca sagliginiz açisindan degil ayni zamanda para açisindan da telaslanmaya basliyorsunuz, çünkü sizden her tüp için 100 pound istiyorum. Bu parayi ödemekten baska seçim sansiniz kalmiyor.
Derken gazetenin birinde yalnizca sizin degil birçok baska insanin da bu yaralara sahip oldugunu okuyorsunuz. Eczacilar kremin yaralari iyilestirmek yerine yalnizca derinin altina geçirdigini ve aslinda yaralarin artmasina yol açtigini kesfetmisler. Yaralardan kurtulmak için kremi kullanmaktan vazgeçmeniz yeterli olacak ve bir süre sonra yaralar kendiliginden kaybolacakmis.
Kremi kullanmaya devam eder misiniz?
Kremi kullanmamak için iradenizi zorlamaniz mi gerekir? O yaziya tam olarak inanmadiysaniz kremi kullanmakta birkaç gün kararsiz kalirsiniz. Yaralarin kremsiz iyilesmeye basladigini fark eder etmez kremi kullanma gereksiniminiz yok olur.

Çaresizlige mi düsersiniz? Tabii ki hayir. Çözümü olmadigini sandigimiz felaket bir sorununuz vardi. Simdi çözümü biliyorsunuz. Yaralarin geçmesi bir yil bile sürse her gün düzelmeyi görüp "ne güzel degil mi? Ölmeyecegim." dersiniz.
Iste o son sigarami söndürdügüm an gerçeklesen mucize buydu. Yaralar ve krem örnegi konusunda bir sey belirtmek istiyorum. Yaralar dedigim akciger kanseri, damar tikanikligi, amfizem, anjin, kronik astim, bronsit yada kalp hastaligi degil. Onlar ayri. Harcadigimiz milyonlarca lira, yasam boyu kurtulamadigimiz kötü kokan nefes, lekeli disler, uyusukluk, öksürük, nefes darligi, kendimizi zehirleyerek geçirdigimiz ve keske yapmasak dedigimiz o yillar, sigara içemedigimiz için gerçekten aci çektigimiz anlar da degil. Yasam boyu insanlar tarafindan küçümsenmek ve daha da kötüsü öz saygimizi yitirmek de degil. Bunlar da baska. Bu örnekteki yara bütün bunlari görmemizi engelleyen panik duygusudur: "Bir sigara istiyorum." Sigara içmeyenler bu duyguyu bilmezler. Bir tiryakinin en çok aci çektigi sey bu korku, en büyük kazanç ise bu korkudan kurtulmaktir.
Sanki birdenbire basimin üzerinden büyük bir sis kalkmis gibi olmustu. Sonunda sigaraya duyulan o çilgin istegin ne benim bir zayifligimdan nede sigaranin içindeki bir sihirden kaynaklandigini anlamistim. Meger o çilgin istek, ilk içtigim sigarayla bana asilanmis ve içtigim her sigarayla yok olacagina giderek artmisti. Ayni zamanda diger bütün mutlu tiryakilerin ayni kabusu yasadiklarini anladim. Hepsi benim kadar olmasa da aptalliklarini hakli çikarmak için saçma nedenler bulmaya çalisiyordu.
OYSA ÖZGÜR OLMAK O KADAR GÜZELDI KI!

15
Kendini Esir Etmek
Tiryakiler sigarayi genellikle saglik, para ve sosyal sayginlik gibi nedenler yüzünden birakmaya karar verirler. Bu korkunç uyusturucuyla ilgili beynimize islenmis asilsiz inançlarin bir bölümü kendini sigaraya esir etmektir.
Insanlik geçen yüzyil esirlikten kurtulma için o kadar savas verdikten sonra tiryakiler kendi kendilerini yasam boyu esirlige mahkum ederler. Sigara içtikleri zaman bile aslinda içmemek ister ve bu isteklerini içine atarlar. Içtigimiz sigaralarin çogundan zevk almak bir yana içtigimizi bile fark etmeyiz. Ancak bir süre sigarasiz kaldiktan sonra sigaradan zevk aldigimiz aldatmacasi ortaya çikar (örnegin sabah içtigimiz ilk sigara yada yemek sonrasi içilen sigara vs.)
Sigara, sigarayi azaltmak yada birakmak istedigimiz yada toplumun sizi içmemeye zorladigi zaman (hastanelerde, süpermarketlerde, tiyatrolarda, kiliselerde vs.) deger kazanir.
Sigaraya çok düskün tiryakiler sigara yasaginin giderek daha da çok yayilacagini akillarinin bir kösesine yerlestirsinler. Bugün metrolarda geçerli yarin bütün resmi yerlerde uygulanacak.
Sigara içen bir insanin bir baskasinin evine gittiginde "sigara içersem rahatsiz olur musunuz?" diye sordugu zamanlar geçti artik. Bugün yabanci birinin evine giden zavalli bir tiryaki çerisiz bir sekilde küllük aranir ve içinde izmarit görmeyi umar. Küllük bulamazsa sigarasizliga dayanmaya çalisir. Dayanamazsa sigara içmek için izin istemek zorunda kalir ve "Içmeden duramiyorsaniz için", yada "Içmezseniz daha iyi olur, çünkü koku sonra uzun süre çikmiyor." gibi yanitlar alir.
Kendini zaten kötü hisseden zavalli tiryaki o anda yerin dibine girmek ister.
Sigara içtigim zamanlarda kiliseye gitmek benim için bir azapti. Kizimin dügününde bile gururlu bir baba olarak orada durmam gerekirken ben ne yaptim? "Umarim yakinda bu is biter de disariya çikip bir sigara yakabilirim" diye düsündüm.
Böyle durumlarda tiryakileri izlemek size yardimci olabilir. Hemen bir araya gelirler ve bir degil yirmi paket birden çikar ortaya. Konusulanlar hiç degismez.
"Sigara içiyor musunuz?" "Evet, buyurun benden yakin."
"Sonra da bir tane sizden alirim."
Sigaralarini yakarlar, derin bir nefes alirlar ve "ne sansliyiz, bizim bir ödülümüz var, sigara içmeyen zavallilarin ödülü yok." diye düsünürler.
Sigara içmeyen zavallilarin ödülü yoktur. Insanlar bedenlerini sistemli bir sekilde zehirlemek üzere yaratilmamistir. Ne acidir ki, tiryakiler sigara içerken bile sigara içmeyenlerin yasamlari boyunca sahip oldugu iç huzur ve öz güvene sahip degillerdir. Sigara içmeyen bir insan kilisede oturup zaman geçmesini beklemez. Yasaminin tadini çikarir.
Kisin kapali salonda bowling oynarken sürekli tuvalete gidiyormus gibi yapip sigara içtigimi animsiyorum. Hayir o zamanlar okula giden on dört yasinda bir genç degil, kirk yasinda seçkin bir muhasebeciydim. Ne aci. Oynadigim zaman bile oyundan zevk alamazdim. En sevdigim hobi oldugu halde zevk almak yerine tekrar sigara içebilmek için oyunun sonunu beklerdim.

Benim için sigara içmemenin en büyük butlulugu yasaminin yarisini sigara açligiyla geçirmek ve sigara yaktigim zaman keske içmesem diye düsünmek yerine yasamdan zevk alabilmek ve bu esirlikten kurtulmaktir.
Tiryakiler sigara içmeyenlerle birlikteyken yada onlarin evindeyken kendilerini hakli bulan bu insanlar yüzünden degil "küçük canavar" yüzünden eglencelerinden olduklarini unutmamalidirlar.

16
Haftada ........ Pound Tasarruf Edecegim
Sigarayi birakmakta çektigimiz güçlüge beynimize özenle islenmis aldatmacalarin neden oldugunu ve sigarayi birakmaktan önce bu aldatmacalarin ne kadar çogundan kurtulursaniz amaciniza o kadar kolay ulasacaginizi tekrarlamaktan bikmayacagim.
Bazen koyu tiryaki diye nitelendirdigim insanlarla tartisiyorum. Koyu tiryaki derken sigara alabilecek parasi olan, sigaranin sagligina zarar verdigine inanmayan ve toplum tarafindan küçümsenmeye aldiris göstermeyen kisilerden söz ediyorum. (Bu tür fazla insan kalmadi artik.)
Gençlere “Harcadiginiz bu kadar paraya aldirmamaniza aklim ermiyor” dedigimde gözleri parlamaya baslar. Sagligindan yada toplumdaki sayginligindan söz etseydim kendini zayif hissedecekti ama para olunca “Benim o kadar param var. Ne olacak ki haftada yalnizca ....... pound, tek eglencem yada tek günahim olan sigaraya deger bu para.” Günde bir paket sigara içen birine “Yine de harcadiginiz paraya aldirmamanizi anlamiyorum. Yasaminiz boyunca yaklasik 30.000 pound harcayacaksiniz. Bu para nereye gidecek? Sokaga atsaniz daha iyi. Sagliginiza sistemli bir sekilde zarar vermek, enerjinizi ve öz güveninizi yok etmek, kendinizi yasam boyu sigaraya ve dolayisiyla kötü kokan nefese ve lekeli dislere mahkum etmek üzere kullanilacak. Bu sizi hiç mi endiselendirmiyor?” derim.
Bu noktada özellikle gençlerin yasam boyu harcayacaklari parayi hiç hesaplamadiklari ortaya çikar. Tiryakilerin çogu bir paketi bile yeterince pahali bulur. Bazen haftada kaç para harcadigimizi hesaplariz –endise verici bir rakam çikar. Çok nadir olarak (yalnizca birakmayi düsündügümüzde) yilda ne kadar harcadigimizi çikarmaya çalisiriz bu gerçekten korkutucudur, bir de bütün bir yasami düsünün –inanilacak gibi degil.
Tartisma sirasinda koyu bir tiryaki “benim yeterli param var, zaten haftada yalnizca ....... pound eder.” Dediginde ona bir öneride bulunurum: “Size geri çeviremeyeceginiz bir önerim var. Bana simdi 1000 Pound verin ben size yasaminiz boyunca sigara saglayim.”
Eger 1000 Pound karsiliginda 30.000 Pound’luk bir kredi vermeyi önerseydim herhalde daha sözümü bitirir bitirmez imzalar atilmis olurdu. Fakat koyu tiryakilerden bile kimse (unutmayin ki, sizin gibi sigarayi birakmak isteyenlerden degil sigarayi birakmaya hiç niyeti olmayan tiryakilerden söz ediyorum.) bu önerimi kabul etmedi. Acaba neden?
Seanslarimda bu noktaya geldigimde tiryaki “Bakin, isin mali yönü beni pek fazla ilgilendirmiyor.” der. Siz de ayni düsünceyi paylasiyorsaniz kendinize bunun nedenini bir sorun. Baska seylere para harcamamaya o denli özen gösterirken nasil oluyor da kendinizi zehirlemek için bu kadar harcarsiniz?
Bu sorularin yanitlari sunlardir. Yasaminizdaki diger bütün kararlar iyi ve kötü yanlarini tarttiginiz ve mantikli bir sonuca vardiginiz analitik bir süreçten geçer. Yanlis bile olsa mantikli bir düsüncenin ürünüdür. Bir tiryaki sigaranin iyi ve kötü yanlarini bin kere tartsa bin keresinde de vardigi sonuç aynidir: “SEN BIR APTALSIN! BIRAK ARTIK SU SIGARAYI!” Bu yüzden tiryakiler istedikleri için yada içmeye karar verdikleri için degil

birakamayacaklarini sandiklari için sigara içerler. Kendi beyinlerini yikarlar. Gerçekleri görmezlikten gelmekten baska bir seçenekleri kalmaz.
Nedendir bilmem tiryakiler genellikle aralarinda bir anlasma yaparlar: “Sigarayi ilk birakan digerine 50 pound verecek.” Biraktiktan sonra o kadar parayi harcamaktan kurtulacaklarini anlasilan hiç düsünmezler. Bunlarin hepsi tiryakilerin beyinlerine islenmis asilsiz inançlarin ürünüdür.
Bir an için gözlerinizi açin. Sigara içmek insani kendine ömür boyu esir eden zincirleme bir reaksiyondur. O zinciri kirmazsaniz yasaminiz boyunca bir tiryaki olarak kalirsiniz. Simdi yasaminizin sonuna kadar sigara için harcayacaginiz parayi bir tahmin edin. Miktar herkes için degisecektir ama bu örnek için 10.000 pound diyelim.
Yakinda son sigaranizi içmeye karar vereceksiniz (daha degil lütfen –kitabin basinda verdigim talimati unutmayin). Sigara içmeyen bir insan olarak kalmak için yapmaniz gereken tek sey tekrar tuzaga düsmemektir. Yani o ilk sigarayi bir daha içmemektir. Içerseniz o sigara size 10.000 pound’a mal olacaktir.
Olaya bu sekilde bakmayi ters buluyorsaniz demek ki hâlâ kendinizi aldatiyorsunuz. O ilk sigaranizi içmediyseniz bugüne kadar ne kadar para harcamaktan kurtulurdunuz bir hesaplayin.
Yukaridaki hesaplarin gerçekçi olduguna inaniyorsaniz yarin kapinizin önünde 10.000 pound’luk bir çek bulsaniz ne yaparsiniz bir düsünün. Sevinçten dans etmeye baslarsiniz! Hiç çekinmeden dans etmeye baslayabilirsiniz! Böyle bir miktar paraya kavusmak üzeresiniz ve bu sizi bekleyen muhtesem hediyelerden yalnizca biridir.
Sigarasizliga alisma zamaninda son bir sigara içmeye kalkisabilirsiniz. Bunun size 30.000 pound’a (yada buldugunuz miktara) mal olacagini animsarsaniz karsi koymaniz kolaylasir.
Yukarida belirttigim öneriyi yillarca radyo ve televizyon programlarinda yaptim. Bir tek tiryaki tarafindan bile kabul edilmemesine hâlâ inanamiyorum. Golf kulübündeki arkadaslarim artan sigara fiyatlarindan yakindiklarinda onlari hâlâ önerimle kizdiriyorum. Aslinda çok üstelersem bir gün biri yasaminin sonuna kadar içecegi sigaralari bana ödetecek diye ödüm patliyor. Bir servet yitirmis olurum.
Sigara içmenin çok büyük bir zevk oldugunu söyleyen neseli, mutlu tiryakiler taniyorsaniz bir yillik sigara paralarini pesin ödemeleri halinde bir aptalin kendilerine ömür boyu sigara saglayacagini bildirin. Belki önerimi kabul edecek birini benim için siz bulursunuz?


17
Saglik
Beyin yikama olayinin en etkili oldugu alan sagliktir. Tiryakiler sigaranin saglik açisindan yarattigi risklerin bilincinde olduklarini söylerler ama bu dogru degildir.
Bu benim için de geçerliydi. Kafamda her an bir patlama olabilecegini sandigimda ve bu isin sonuçlarina katlanmaya hazir olduguma inandigimda yalnizca kendimi aldatiyordum.
O günlerde paketten bir sigara aldigimda kirmizi bir lamba yansa ve bir uyari sesi: “Evet, Allen bu sigara bardagi tasiran son damla olacak. Sansin varmis, olacaklar hakkinda önceden uyariliyorsun. Simdiye kadar ucuz atlattin fakat bir tane daha sigara içersen beynin uçacak!” deseydi ne olursu sizce? Hemen bir sigaraya uzanirdim!
Yanit konusunda kusku duyarsaniz trafigi yogun bir ana yola çikin, gözleriniz kapali olarak kenarda durun ve sigarayi birakmakla gözleriniz kapali bir sekilde bu yolu karsidan karsiya geçmek arasinda bir seçim yapmak zorunda oldugunuzu düsünün.
Nasil bir seçim yapacaginiz konusunda hiçbir kusku yok. Ben her tiryakinin yasami boyunca yaptigini yaptim: Bir sabah uyanip sigaradan nefret etme umuduyla gerçekleri görmezlikten gelmeye basladim. Tiryakiler sigaranin saglik açisindan yarattigi riskleri düsünmezler, düsünseler keyfin aldatmacasi bile kalmaz.
Böylece sok etkisi yaratan filmlerin neden bu kadar basarisiz oldugu açiklanmis oluyor. Çünkü bu filmleri sigara içmeyen insanlar seyredebiliyor ancak. Bu ayni zamanda tiryakilerin günde kirk tane sigara içen ve seksen yasina gelen amcalarini neden animsayip nikotin yüzünden genç yaslarinda ölen binlerce insani umursamadiklarini açiklar.
Haftada yaklasik alti kez genellikle gençlerle asagidaki konusmayi yapiyorum:
Ben: Sigarayi neden birakmak istiyorsunuz?
Tiryaki: Param yetmiyor.
Ben: Saglik açisindan hiç endiselenmiyor musunuz?
Tiryaki: Hayir. Yarin bir otobüsün altinda da kalabilirim.
Ben: Kendinizi bilerek bir otobüsün altina atar misiniz?
Tiryaki: Tabii ki hayir.
Ben: Karsidan karsiya geçerken saga sola bakmaya gayret gösteriyor musunuz?
Tiryaki: Tabii ki.
Aynen. Tiryakilerin bir otobüs altinda kalmalari olasiligi yüz binlerde bir oldugu halde bu konuda çok dikkatlidirler. Oysa sagliga zarar verme olasiligi neredeyse kesin olan nikotinin riskine hiç aldirmadan katlanir ve bu zararlari görmezlikten gelirler. Iste beyin yikama olayi bu denli etkilidir. Ünlü bir Ingiliz golf oyuncusunu animsiyorum, uçaktan korktugu için Amerika’daki turnuvalara katilmazdi ama golf sahasina birbiri ardina sigara içerek çikardi. Ne garip degil mi? Uçagin düsme olasiligi yüz binlerde birken ufak bir teknik arizadan kuskulanip uçaga binmekten korkariz fakat sigaranin dörtte bir oranindaki yüksek riskini umursamadan göze aliriz. Peki tiryakilerin bu isten kazançlari nedir?
KESINLIKLE HIÇBIR SEY!

Sigara hakkinda yaygin baska bir efsane de sigara öksürügüdür. Bana gelen geçlerin çogu öksürmedikleri için sagliklari açisindan endise etmezler. Aslinda durum tam tersidir. Öksürük yabanci maddeleri akcigerlerden disari atan dogal bir güvenlik sistemidir. Öksürügün kendisi bir hastalik degil yalnizca bir belirtidir. Sigara içenler cigerlerindeki kansere yol açan katranli zehir maddelerini disariya atmak için öksürürler. Öksürmezlerse bu maddeler cigerlerinde kalir ve kansere yol açabilir.
Söyle bir düsünün. Güzel bir arabaniz olsa ve bu arabayi hiç acimadan paslanmaya biraksaniz yakinda bir pas yigini olup isinize yaramayacak hale geleceginden aptallik etmis olursunuz. Yine de bu yüzden dünyanin sonu gelmez; paraniz varsa yeni bir tane alirsiniz. Bedeniniz sizi yasaminiz boyunca tasiyan araçtir. Hepimiz sagligin en önemli nimet oldugunu düsünürüz. Bunun ne kadar dogru oldugunu bütün hasta milyarderler onaylayabilirler. Çogumuz geçmiste yasadigimiz bir hastalik yada kaza süresince iyilesmek için çok dua etmisizdir. (NE ÇABUK UNUTURUZ.)
Sigara içiyorsaniz elinizde bir tek olan ve yasam için gereksinim duydugunuz aracinizi paslanmaya birakmakla yetinmez ayni zamanda sistemli bir sekilde yok edersiniz.
Aklinizi basiniza toplayin! Kimse sizi sigara içmeye zorlamaz ve unutmayin: SIGARANIN SIZE HIÇBIR YARARI YOKTUR.
Basinizi bir dakikaligina gömdügünüz kumdan çikarin ve düsünün: Bundan sonra içeceginiz ilk sigaranin vücudunuzda kansere yol açacagini kesin olarak bilseniz o sigarayi içer misiniz? Hastaligin kendisini unutun (biraz zor ama) gözünüzün önüne bir kanser klinigine gittiginizi ve o korkunç testlere girdiginizi getirmeye çalisin /isin tedavisi vs. Artik yasamaya basliyorsunuz. Ailenize ve sevdiklerinize ne olacak, hayalleri ve planlari gerçeklesecek mi vs.
Sik sik kansere yakalanmis insanlar görürüm. Kendilerinin basina gelecegini hiç düsünmemislerdir. Isin en aci veren yani kanserin kendisinden çok insanin kansere kendisi yüzünden yakalandigini bilmesidir. Sigara içtigimiz sürece hep: “Yarin birakacagim” deriz. Kendimizi sonunda gerçekten birakan insanlarin yerine koymaya çalisin. Beyin yikama olaylari onlar için onlar için artik bitmistir. Aliskanligi gerçek haliyle görür ve yasamlarinin gerisini “neden kendimi bu kadar zaman sigara içmek zorunda hissetmistim? Keske zamani geriye alabilsem!” diyerek geçirirler.
Kitabin basinda sok tedavisi yapmamaya söz vermistim. Sigarayi birakmaya simdiden karar verdiyseniz asagida anlatacagim sey sizin için artik bir sok olmayacaktir. Hâlâ emin degilseniz bu bölümün gerisini atlayin ve kitabi bitirdikten sonra okuyun.
Sigaranin sagliga verdigi zarar hakkinda birçok istatistikler yapildi. Fakat tiryakiler sigarayi birakmaya karar vermedikleri sürece bunlarla ilgilenmezler. Yasal olarak zorunlu olan uyari yazisi da bir zaman kaybidir, çünkü insanlar büyük bir umursamazlikla o yaziyi okumazlar, yanlislikla okuduklarinda bile ilk yaptiklari sey bir sigara yakmak olur.
Tiryakiler tipki bir mayina basmak gibi sigaranin da bazi insanlarin sagligina zarar verip bazilarininkine vermedigini sanirlar. Sunu aklinizdan çikarmayin: Her sigara nefesinde –su anda sigara içiyorsaniz- içinize kansere yol açan katranli maddeler çekiyor ve cigerlerinizi bunlarla dolduruyorsunuz. Nikotinin yol açtigi en kötü hastalik kanser degildir –daha kalp hastaliklari, atardamar sertlesmesi, amfizem, anjin, tromboz, kronik bronsit ve astim vardir.

Tiryakiler bir de sigaranin korkunç etkilerinin abartildigi yanilgisina düserler. Tam tersine. Sigaranin Bati toplumunda bir numarali ölüm nedeni olduguna hiç kusku yoktur. Sigaranin yol açtigi yada kismen etki ettigi birçok ölüm vakalarinda sigara neden olarak gösterilmez yada istatistiklerde öyle geçmez.
Bazi tahminlere göre evlerde çikan yanginlarin yüzde kirk dördü sigaradan kaynaklaniyormus. Acaba insanin bir sigara yakmak için gözünü bir anligina yoldan ayirdigi anda meydana gelen trafik kazalari ne kadardir?
Aslinda dikkatli araba kullanirim fakat ölüme bir kez araba kullanirken sigara sarmaya çalistigimda yaklastigim kadar hiç yaklasmadim (sigara içmek hariç tabii). Araba kullanirken öksürerek agzimdan sigara düsürdügüm –hep de koltuklarin arasina düser- anlari animsamak bile istemiyorum. Eminim birçok tiryaki araba kullanirken ayni seyi yapiyordur; bir eliyle yanan sigarayi ararken öbürü ile direksiyonu tutmaya çalisiyordur. Beynimize islenmis o asilsiz inançlar yüz katli bir binadan düsen bir adamin mantigini benimsememize neden olur. Düserken ellinci katta “simdilik daha bir sey yok” dedigi duyulur. Simdiye kadar bir sey olmadi diye bir sonraki sigarada da olmayacak diye düsünürüz.
Olaya bir de tersten bakmaya çalisin. “aliskanliginiz” yasam boyu süren bir zincirdir ve her sigara bir digerini istetir. Sigaraya basladiginizda ucunda bomba olan bir ipi ateslemis olursunuz yalniz IPIN NE KADAR UZUN OLDUGUNU BILMEZSINIZ ve her içtiginiz sigara ile bombaya bir adim daha yaklasmis olursunuz. BOMBANIN IÇTIGINIZ BIR SONRAKI SIGARA ILE PATLAMAYACAGINI NEREDEN BILIYORSUNUZ?

18
Enerji
Tiryakilerin çogu cigerlerini katranla doldurduklarinin farkindadirlar ama sigaranin genel bir uyusukluga neden oldugunu bilmezler.
Yalnizca cigerlerini degil ayni zamanda yavas yavas damarlarini da nikotin, karbonmonoksit gibi zehirlerle doldururlar.
Oksijen cigerler ve kan dolasimi tarafindan vücudun çesitli organ ve kaslarina tasinir. Sigara içen insanlar kaslarini ve organlarini giderek daha fazla oksijenden yoksun birakirlar ve böylece bedenlerini her geçen gün daha kötü islem yapmaya ve daha uyusuk olmaya baslar, ayrica vücudun diger hastaliklara olan direnci de azalir.
Bütün bunlar çok yavas ve azar azar gerçeklestiginden tiryakiler hiçbir seyin farkina varmazlar. Kendilerini her gün bir önceki günle ayni hissederler. Herhangi bir hastaliklari olmadigi için uyusukluklarina neden olarak yaslarinin ilerlemesini gösterirler.
Gençken çok zinde bir bedene sahip olduktan sonra otuz yili askin bir süre devamli yorgunluk çektim. Yalnizca çocuklarin ve gençlerin enerji dolu olduklarina inanmaya baslamistim. Sigarayi biraktiktan kisa bir süre sonra birden bire kazandigim enerji benim için en güzel hediyelerden biriydi. Spordan tekrar zevk almaya basladim.
Bedenin kötü kullanilmasi ve enerji eksikligi diger olumsuz davranislara da yol açar. Tiryakiler sportif aktivitelerden ve hobilerden uzak durup kendilerini yemege ve içkiye verirler.

19
Rahatlatiyor ve Özgüven Veriyor
Yanilgilarin en kötüsü budur. Benim için bundan kurtulmak sigarayi birakmanin en büyük kazanci olan sigaranin esirliginden kurtulmakla ayni degerdedir –bundan sonra yasaminizi sürekli bir güvensizlik içinde geçirmek zorunda kalmazsiniz.
Tiryakiler geceleri disaridayken sigaralari azaldiginda kendilerini güvensiz hissederler ve o güvensizlik duygusuna aslinda sigaranin neden olduguna inanmakta çok güçlük çekerler. Sigara içmeyenler bu duyguyu bilmezler, çünkü bu duygu tütünün bir ürünüdür.
Ben sigarayi birakmanin verdigi avantajlarin çogunu aylar sonra seanslarimda fark etmeye basladim.
Yirmi bes yil boyunca kontrol için doktora gitmemekte direndim. Yasam sigortasi yaptirmak istedigimde kontrole gitmeyi kabul ettigim için daha fazla para ödedim. Hastanelere ve doktorlara gitmekten nefret ederdim. Yaslanma ve emeklilik düsüncelerine katlanamazdim.
Bunlardan hiçbirinin sigara yüzünden oldugunu düsünmüyordum, fakat sigarayi birakinca bir kabustan uyanir gibi oldum. Artik her günü sabirsizlikla bekliyorum. Yasamimda dogal olarak kötü olaylar da oluyor ve ben de herkes gibi stres ve gerginliklerle karsi karsiya kaliyordum. Bunlarla bas edecek güvene sahip olmak çok güzel bir sey. Insan fiziksel canlilik, enerji ve özgüvenle güzel anlarin tadini daha çok çikariyor.

20
Kara Lekeler
Sigarayi birakmanin bir baska mutlulugu da aklimizin bir kösesinde gizlenen o kara lekelerden kurtulmaktir. Bütün tiryakiler aptal olduklarini ve sigaranin olumsuz etkilerini görmezlikten geldiklerini bilirler. Sigarayi çogunlukla hiç düsünmeden, otomatik olarak içeriz fakat kara lekeler aklimizin bir kösesinde pusuda bekler.
Sigara içtigimiz sürece bu kara lekelerin ortaya çiktigi anlar sunlardir:
·Sigara paketlerinin üzerindeki uyari yazisini okudugumuzda
·Kanserle ilgili bir sey duydugumuzda
·Sigaraya karsi kampanyalar açildiginda
·Öksürük krizi tuttugunda
·Kalbimizde bir agri oldugunda
·Çocuklarimizdan, arkadaslarimizdan yada yakinlarimizdan biri bize acikli bir sekilde baktiginda
·Dis doktoruna gittigimizde veya birini öperken yada sigara içmeyen birisiyle konusurken nefesimizin ne kadar kötü koktugunu ve dislerimizin ne kadar lekeli oldugunu fark ettigimizde
·Sigara içmekten dolayi sosyal sayginligimizi yitirdigimizde
Bütün bunlarin farkinda degilsek bile o kara lekeler aklimizin bir kösesinde pusuda bekler ve bagimliligimiz arttikça bizi kendilerine çekmeye çalisirlar. Bu çekisme ancak o igrenç bagimliliktan kurtulmaya karar verdigimiz zaman sona erer.
Bu kara lekeler olmadan ve bir daha sigara içmek gereksinimi duymayacaginiz bilincinde olarak yasamanin zevkini ne kadar vurgulasam azdir.
Son iki bölümde sigara içmenin büyük dezavantajlarini ele almistim. Önümüzdeki bölümde ise dengeyi saglamaya özen göstererek sigara içmenin avantajlarini siraladim.

21
Sigara Içmenin Avantajlari

22
Irade Yöntemi Ile Birakmak
Toplumumuzda sigarayi birakmanin çok güç oldugu düsüncesi yaygindir. Sigarayi birakmayi ögütleyen kitaplar bile birakmanin ne kadar zor olduguyla baslar. Aslinda birakmak o kadar kolaydir ki. Evet kuskunuz olmasini anliyorum fakat olayi iyice bir düsünün.
Bir mili dört dakikanin altinda koymayi hedeflerseniz amaciniza ulasmakta güçlük çekebilirsiniz. Bu hedef için yillarca yogun bir sekilde hazirlanmaniz gerekir ve belki o zaman bile fiziksel açidan basaramazsiniz. (Gerçeklestirdigimiz seyleri hayal gücümüz belirler. Ne kadar ilginç degil mi? Bannister dört dakikanin altinda koymayi basarmadan önce böyle bir derece erisilmez gibi geliyordu. Bugün ise gayet normal bir sey oldu.)
Sigarayi birakmaya çalisiyorsaniz yapacaginiz tek sey sigara içmemektir. Kimse sizi sigara içmeye zorlamaz (kendiniz hariç tabii), yasamak için yemek ve içmek gibi sigara içmek zorunda degilsiniz. Birakmak istiyorsaniz neden güçlük çekeceksiniz ki? Hiç zor bir sey degil. Tiryakiler irade yöntemiyle birakmaya çalistiklarinda olayi kendi kendilerine güçlestirirler. Ben irade yöntemini tiryakiye bir tür özveride bulundugu duygusu veren yöntem olarak tanimliyorum. Simdi bu yöntemi bir ele alalim.
Hiçbirimiz sigara içmeye karar vermeyiz. Ilk içtigimiz sigaralar yalnizca bir denemedir ve tatlari igrenç oldugundan ne zaman istersek o zaman birakabilecegimizi saniriz. Ilk sigaralarimizi genellikle canimiz istedigi zaman ve çogunlukla sigara içen baska insanlarla birlikteyken içeriz.
Ne oldugunu daha dogru dürüst anlamadan düzenli olarak sigara almaya ve sürekli sigara içmeye baslariz.
Bagimli oldugumuzu anlamamiz çogunlukla uzun sürer, çünkü tiryakilerin sigarayi gereksinim duyduklari için degil zevk aldiklari için içtikleri yanilgisina düseriz. Sigara içmekten zevk almayiz (zaten hiçbir zaman zevk almayiz) ve ne zaman istersek o zaman birakabilecegimizi saniriz.
Genellikle, ancak sigarayi birakma girisiminde bulundugumuz zaman bir sorunla karsi karsiya oldugumuzu fark ederiz. Ilk birakma girisimlerimiz daha sigaraya yeni basladigimiz zamanlarda olur, çogunlukla para sikintisi yüzünden (genç bir erkek bir kizla tanisir, birlikte bir yasam sürmek için para biriktirmek ve sigara içmek için para harcamamak ister) yada saglik yüzünden (genç hâlâ aktif bir sporcudur ve nefesinin daraldigini fark eder). Neden ne olursa olsun stresli bir durum beklenir. Birakir birakmaz küçük canavar besin istemeye baslar. Böylece tiryakinin cani sigara ister, içemediginden dolayi da içinde bulundugu stres artar. Stresli durumlarda kendisine destek olan yardimcisi artik olmadigindan üç kat eziyet çeker. Iskence dolu bir süreden sonra ya bir özveride bulunup “daha az içmeye” niyetlenir yada “yanlis zaman seçmis” oldugu sonucunu çikarip “daha az stresli oldugu bir ani beklemeye” karar verir. Oysa stres olmadigi zaman sigarayi birakmaya da gerek kalmaz; bir dahaki stres durumunda tiryaki bir girisimde daha bulunur. Dogru zaman bir türlü gelmez çünkü yasam giderek daha az degil daha çok stresli bir hale gelir. Anne babamizin evinden çikar kendi evimizi kurariz, borçlaniriz, çocuklarimiz olur, isimizdeki sorumlulugumuz artar vs. Tiryakilerin yasaminda stres hiç azalmak çünkü strese neden olan sigaradir. Alinan nikotin miktari arttikça hem stres hem de sigaranin gerekli oldugu aldatmacasi artar.

Yas ilerledikçe stresin arttigi aslinda bir yanilgidir ve bu yanilgiyi sigara dogurur. Bu konuya 28. bölümde daha ayrintili bir sekilde deginecegim. Tiryaki baslangiçta yasadigi basarisizliklar sonucunda bir sabah kalkip sigara içmek istememe olasiligina inanmaya baslar. Bu umut genellikle sigarayi birakmis diger kisilerden duydugu hikayelerden kaynaklanir (örnegin “grip olmustum iyilestikten sonra canim artik sigara içmek istemedi”).
Kendinizi kandirmayin. Ben bu tür söylentileri çok arastirdim ve olayin öyle disaridan göründügü gibi basit olmadigini anladim. Çogu durumda tiryaki kendini sigarayi birakmaya zaten hazirlamis oluyor ve gribi yalnizca bir bahane olarak kullaniyor. Ben ne zaman grip olsam sigara içmemi engelledigi için dört gözle iyilesmeyi beklerim.
Sigarayi birdenbire birakan insanlarin çogu bir sok yasamistir. Ya yakin bir akrabalari sigara yüzünden ölmüstür yada saglikla ilgili bir sorun yüzünden korkmuslardir. “Bir gün aniden sigarayi birakmaya karar verdim. Ne mükemmel bir insanim.” Demek çok kolaydir. Kendinizi kandirmayi birakin! Öyle bir sey kendiliginden olmaz; sizin de biraz katkida bulunmaniz gerekir.
Sigarayi irade yöntemi ile birakmanin neden bu kadar zor oldugunu daha ayrintili bir sekilde inceleyelim. Yasamimizin çogunu gerçekleri görmezlikten gelip “yarin birakacagim” diyerek geçiririz.
Bazen bir sey sigarayi birakma girisiminde bulunmamiza neden olur. Saglikla ilgili sorunlar, parasal nedenler, sosyal sayginlik yada son zamanlarda çok fazla nefes darligi çekmisizdir ve aslinda sigaradan zevk almadigimizi fark etmisizdir.
Neden ne olursa olsun gözlerimizi açip sigaranin olumlu ve olumsuz yanlarini tartmaya baslariz ve aslinda yasamimiz boyunda bildigimiz sonuca variriz. Zaten mantikli düsündükten sonra ancak bir tek kaniya varilabilir: SIGARAYI BIRAKMAK!
Tiryaki sigara içmezse daha iyi olacagini bildigi halde sigarayi biraktiginda bir özveride bulundugu duygusuna kapilir. Bu gerçi bir yanilgidir ama çok etkili bir yanilgidir. Nedenini bilmemesine ragmen sigaranin yasamin iyi ve kötü anlarinda kendisine destek olduguna inanir.
Daha sigarayi birakmadan önce hem toplumun beynine isledigi hem de kendi bagimliliginin yarattigi bos inançlari aklina yerlestirmistir. Buna bir de sigarayi birakmanin ne kadar güç oldugu konusundaki daha da etkili yanilgi eklenir.
Aylardir sigara içmeyen ve hâlâ sigara diye ölen tiryakileri duyar. Bunlar mutlu olmasini bilmeyen insanlardir, önce sigarayi birakirlar sonra da yasamlarinin geri kalan bölümünü sigara içmek isteyerek geçirirler. Yillarca sigara içmeden mutlu bir sekilde yasarken bir gün bir sigara içip tekrar bagimli olan tiryakileri de bilir. Büyük bir olasilikla hastaliklari iyice ilerlemis olan, kendilerine gözle görülür bir sekilde zarar veren ve sigaradan zevk almadiklari belli olan tiryakiler de taniyordur –fakat yine de sigara içmeye devam eder. Ayrica bunlarin bir yada daha fazlasini belki kendi de yasamistir.
Iste “Yasasin! Duydun mu? Ben artik sigara içmek zorunda degilim” diye baslayacagina sanki Everest Dagi’na tirmanacakmis gibi sikintili bir duyguya kapilim kötü kaderine kizar, çünkü küçük canavarin tuzagina bir kere daha düsenin bir daha kurtulamayacagi inancindadir. Bir çogu arkadaslari ve yakinlarindan özür dilemeye bile baslar: “Bak sigarayi birakmaya çalisiyorum. Önümüzdeki haftalarda herhalde gergin olurum lütfen biraz anlayis göster!” Bu tür girisimler basarisiz olmaya mahkumdur.

Tiryakinin birkaç gün sigarasiz kalabilecegini kabul edelim. Cigerlerindeki tikaniklik kisa bir süre sonra kaybolur. Birkaç gündür sigara almadigi için cebinde parasi vardir. Sigarayi birakmak istemesinin nedenleri bir anda aklindan çikar. Bu, araba kullanirken kötü bir kaza görmeye benzer. Bir süre yavas kullaniriz fakat acelemiz oldugu bir an yine her seyi unutup gaza basariz.
Diger taraftan karninizdaki küçük canavar nikotinsiz kalmistir. Bedeninizde bir agri yoktur; bir soguk alginligi yüzünden ayni rahatsizligi çekseniz ne isinize gitmezlik ederdiniz nede depresyonlara girerdiniz. Gülerek geçistirirdiniz. Oysa tiryakinin düsündügü tek sey bir sigara istegidir. Bunun neden bu kadar önemli oldugunu kendi de anlamaz. Karnindaki küçük canavar beyninde büyük bir canavara dönüsür ve birkaç saat yada gün önce sigarayi birakmanin nedenlerini sayan kisi tekrar baslamak için bahaneler bulmaya çalisir ve sunlari söylemeye baslar:
1. Yasam çok kisa. Yarin bir bomba patlayabilir yada bir arabanin altinda kalabilirim. Zaten çok uzun süredir içiyorum. Hem bugünlerde artik her seyin kansere yol açtigini söylüyorlar.
2. Yanlis zaman seçmisim. Yilbasindan / tatilden / yasamimdaki bu stres döneminden sonra biraksam daha iyi olacakmis.
3. Konsantre olamiyorum. Gerginim ve moralim bozuk. Dogru dürüst çalisamiyorum. Arkadaslarim ve ailem beni artik sevmiyor. Isin gerçegi herkesin yarari için benim tekrar sigaraya baslamam gerekiyor. Ben sigaraya çok düskünüm ve anlasilan bir daha sigarasiz mutlu olmama olanak yok. (Benim otuz üç yil sigara içmeme neden olan buydu.)
Tiryaki bu noktaya geldiginde kaderine razi olup bir sigara yakar ve sizofreni artar. Açligini giderdigi ve küçük canavari doyurdugu için büyük bir rahatlama duyar fakat uzun süre sigara içmediyse sigaranin tadindan igrenir ve bu igrenç seyi neden içtigini bir türlü anlayamaz. Sonunda iradesinin yetersiz olduguna inanmaya baslar. Aslinda hiçbir eksigi yoktur. Yalnizca kararini degistirmis ve yeni düsüncelerinin isiginda tamamen mantikli baska bir karar vermistir. Insan kendisini perisan hissettikten sonra sagligin ne anlami kalir ki? Mutsuz olduktan sonra varlikli olup da ne olacak? Hiçbir sey. Kisa fakat eglenceli bir yasam, uzun ve perisan bir yasamdan çok daha iyidir.
Ne mutlu bize ki, bunun tam tersi dogru. Sigarasiz bir yasam çok daha eglenceli. Benim otuz üç yil boyunca sigara içmeme bu hayal neden olmustur. Itiraf etmeliyim ki bu hayal gerçek olsaydi hâlâ sigara içiyor olacaktim (düzeltme yapayim –ölmüs olacaktim).
Tiryakilerin çektikleri eziyetin sigarasizliklar bir ilgisi yoktur. Sigarasizlik gerçi bu eziyetin baslamasina neden olur ama asil savas insanin kafasinda gerçeklesir ve buna kusku ve kararsizlik yol açar. Tiryaki ise basindan bir özveride bulundugu inanciyla girdigi için bir süre sonra yoksunluk duygusuna kapilir –bu da bir tür strese yol açar. Ne zaman beyni “yak bir sigara” dese strese girer. Sigarayi birakir birakmaz sigara içmeye gereksinim duymaya baslar. Fakat sigarayi birakmis oldugu için içemez, bu durum onu iyicene depresyona sokar ve bu depresyon onu tekrar sigaraya iter.
Birakmayi güçlestiren bir baska etken de bir sey olsun diye beklemektir. Ehliyet almayi amaçladiginizda ehliyet sinavini geçer geçmez hedefinize ulasmis olursunuz. “Irade yönteminde” ise: “Sigarasizliga yeterince uzun bir süre dayanirsaniz sigara içme isteginiz yok olacaktir” kanisi geçerlidir.
Hedefinize ulastiginizi nasil anlarsiniz? Bir sey olsun diye beklersiniz, hiçbir zaman anlamazsiniz, çünkü artik bir sey olmaz. Son sigaranizi söndürdükten sonra sigarayi

birakmis oldunuz; eger hâlâ bir beklenti içindeyseniz bu yalnizca sigarasizliga ne kadar zaman dayanacaginizin beklentisidir.
Daha önce belirttigim gibi tiryakilerin çektigi eziyet beyinle ilgili bir seydir ve güvensizlikten kaynaklanir. Fiziksel bir agri yaratmaz ama etkisi çok güçlüdür. Insanin kendisini perisan ve güvensiz hissetmesine yol açar. Tiryaki sigarayi unutmak bir yana sigaradan baska bir sey düsünemez olur. Günlerce hatta haftalarca agir depresyonlara girer. Düsüncelerinde hep kusku ve korku vardir.
“Bu çilgin arzu daha ne kadar sürecek?” “Bir daha mutlu olabilecek miyim?”
“Bir daha uyanmak isteyecek miyim?”
“Bir daha yedigim yemeklerden zevk alabilecek miyim?” “Ileride stresle nasil basa çikacagim?”
“Bir daha sosyal olaylardan zevk alabilecek miyim?”
Tiryaki her seyin hemen ilerlemesini bekler fakat içinde bulundugu derin keder sürdükçe sigaranin degeri daha da artar.
Aslinda gerçekten bir sey olur fakat bunu tiryaki fark etmez. Üç hafta boyunca tamamen nikotinsiz kalmaya dayandiktan sonra vücudun nikotin gereksinimi kalmaz. Daha önce belirttigim gibi nikotin eksikliginin yarattigi özlem o kadar azdir ki fark edilmez bile. Tiryakilerin çogu yaklasik üç hafta sonra sigarayi birakmayi basardigini düsünür. Bunu kanitlamak için bir sigara yakar ve her sey yeniden baslar. Sigaranin tadi igrenç gelir ama bedenine tekrar nikotin vermis oldugu için sigarasini söndürür söndürmez nikotin seviyesi düser ve içinden bir ses: “Bir tane daha yak” demeye baslar. Tam kurtulmusken tekrar bagimlilik kazanir.
Ondan sonraki ilk sigarasini genellikle hemen yakmaz. “Tekrar bagimlilik kazanmak istemiyorum” diye düsünür. Söyle biraz zaman geçsin diye bekler. Belki birkaç saat, belki birkaç gün belki de birkaç hafta. Sonunda “Tekrar bagimlilik kazanmadigima göre ikinci bir sigara içmemde bir sakinca olmasa gerek” diyerek daha önceki tuzaga yeniden düser, fakat artik çok ince bir ip üzerinde yürüyordur.
Sigarayi irade yöntemiyle birakmayi basarmis olanlar beyinlerine islenmis o asilsiz inançlar yüzünden bir süre içinde sikilir ve zorlanirlar. Bedensel bagimlilik sona erdikten çok sonra tiryaki hâlâ sigara özleminden yakinir. Yeterince dayanirsa artik bir daha baslamayacagina inanmaya baslar. Yakinmaya son verir ve yasamin sigarasiz da sürdügünü ve hatta zevk verdigini kabul eder.
Birçok tiryaki irade yöntemiyle basarili olmustur, fakat güç ve zahmetli olan bu yol, basaridan çok basarisizlikla sona erer. Basarmis olanlar bile yasamlari boyunca sigara konusunda hassas kalirlar. O asilsiz inançlar belli bir ölçüde hâlâ etki eder ve sigaranin insana iyi ve kötü zamanlarda destek olduguna inanirlar. (Sigara içmeyenlerin çogu da bu aldatmacaya inanir. Onlarin da beynine islenmistir ama sigaradan “zevk almayi” ögrenememislerdin yada isin olumsuz yanlarindan kaçinmislardir, hayir tesekkürler!) Uzun zaman sigara içmeyenlerin tekrar baslamalarinin nedeni budur iste.
Sigarayi birakmis birçok kisi zaman zaman “özel bir ödül” olarak yada kendisini sigaranin tadinin igrenç olduguna inandirmak için bir puro yada sigara içer. Tadi igrençtir fakat sigarasini söndürdügü an vücudundaki nikotin seviyesi düser ve bir ses: “Bir tane daha yak!” demeye baslar. Bir sigara daha yaktiginda tadi yine igrenç gelir ve kendisini kutlamaya baslar. “Yasasin! Zevk almadigim sürece bagimlilik kazanmam nasil olsa, yilbasindan / tatilden / bu stresten sonra tekrar birakirim.”

Çok geç. Yeniden bagimlilik kazanmis, ilk düstügü tuzaga yeniden düsmüstür.
Hep söylüyorum, zevkin bununla bir ilgisi yoktur, hiç de olmadi! Sigarayi zevk için içseydik kimse ilk sigarasindan baska sigara içmezdi. Zevk almadigimiz halde sigara içecek kadar aptal olabilecegimize inanamadigimizdan dolayi sigaranin bize keyif verdigini saniriz. Sigara içmek iste bu yüzden çogunlukla bilinç altinda gerçeklesir. Içtigimiz her sigarada cigerimize doldurdugumuz pisligi düsünsek ve kendimize “bu is bana 30.000 pound’a mal oluyor ve su anda içtigim sigara cigerlerimde kansere yol açacak sigara olabilir” dersek zevkin hayali bile kalmaz. Sigaranin kötü sonuçlarini bilerek aklimizdan çikarmaya çalistigimizda aptallik yaptigimizi düsünürüz. Bu kötü sonuçlari oturup düsündügümüzde ise dayanilmaz olur! Tiryakileri özellikle toplum içinde izlerseniz yalnizca sigara içtiklerini fark etmedikleri zaman mutlu olduklarini görürsünüz. Fark eder etmez rahatsiz olur ve özür dilemek isterler. Insan sigarayi küçük canavari beslemek için içer...
küçük canavari vücudunuzdan büyük canavari da aklinizdan çikardiginiz an sigara içmeye ne gereksinim nede arzu duyacaksiniz.

23
Sigarayi Azaltmak? Aman Dikkat Tuzak!
Tiryakilerin çogu sigarayi ya birakmaya hazirlik olsun diye yada küçük canavari kontrol etmek amaciyla azaltirlar. Bu adim bir çok doktor ve kitap tarafindan yardim olarak önerilir.
Ne kadar az sigara içerseniz o kadar iyi tabii ama sigarayi azaltmak tamamen birakmak isteyenler için iyi bir adim degildir. Sigarayi azaltma çabalari yasam boyunca tuzaktan kurtulamamamiza neden olur.
Genellikle sigarayi birakma girisimlerinden biri basarisiz oldugu zaman daha az sigara içmeye yönelinir. Tiryaki birkaç saat yada gün sigarasiz yasamaya dayanamayacagim, bundan sonra yalnizca en sevdigim sigaralari içecegim veya günde on sigarayi geçmeyecegim. Bunu basarirsam ya bu düzeyde kalirim yada daha da azaltirim.” der.
Fakat feci bir sey olur.
1.Yapabilecegi en kötü seyi yapmistir. Nikotine olan bagimliligi devam etmekte ve canavar hâlâ yalnizca bedeninde degil ayni zamanda düsüncelerinde de yasamaktadir.
2.Bütün zamanini bir sonraki sigarayi düsünerek geçirmeye baslar.
3.Sigarayi azaltmadan önce cani ne zaman isterse bir sigara yakiyor ve özlemini hiç degilse kismen gideriyordu. Simdi yasamin dogal stresine ve sikintisina bir de nikotin eksikliginin verdigi özlem duygusunu ekledi. Sinirli ve perisan olmasina kendisi neden oldu.
4.Istegine hep boyun egdigi zamanlar içtigi sigaralarin çogundan zevk almiyor, çogumu içtigini bile fark etmiyordu. Her sey otomatik olarak gerçeklesiyordu. Keyif alindigina inandigi sigaralar yalnizca bir süre sigarasiz kaldiktan sonra içtikleriydi (örnegin günün ilk sigarasi, sindirim sigarasi vs.)
Artik içecegi sigaralar için bir saat daha fazla bekledigi için hepsinden “zevk” almaya baslar. Ne kadar çok beklerse aldigi “zevk” o kadar büyümüs gibi gelir. Bu “zevke” aslinda sigara degil gerginligin sona ermesi neden olur. Bu gerginlik de nikotin eksikliginden yada insanin kafasinda yarattigi özlemden kaynaklanir. Ne kadar uzun süre sigarasiz kalirsa sigaradan alacagi “zevk” o kadar artar.
Sigarayi birakmanin en zor yani kimyasal bagimlilik degildir. Onu atlatmak kolaydir. Tiryakiler bütün gece sigarasizliga dayanirlar, sigara özlemi yüzünden uyanmazlar bile. Birçok tiryaki ilk sigarasini yakmadan önce yatak odasindan çikmistir. Bir çogu önce kahvalti eder. Bazisi ise gitmeyi bile bekler.
On saat boyunca sigara içmemeye aldirmazlar fakat gündüz on saat sigarasiz kalsalar çildirirlar.
Çogu tiryaki yeni bir araba alinca içinde sigara içmek istemez. Tiryakiler sigaranin eksikligini fazla duymadan süpermarketlere, tiyatroya, doktora, hastanelere, vs. Giderler. Metrodaki sigara yasagi yüzünden bile ayaklanma çikmadi. Tiryakiler sigara içmeleri kisitlandigi zaman nerdeyse sevinirler. Aslinda uzun süre sigarasiz kaldiklari için içlerinden sevinirler. Bu onlara bir gün sigara içmek istemeyecekleri umudunu verir.

Sigarayi birakmanin en zor yani beynimize islenmis bos inançlardan, sigaranin bir tür destek veya ödül oldugu ve sigarasiz yasamin ayni zevki vermeyecegi hayallerinden kurtulmaktir. Sigarayi azaltmak size sigarayi biraktiracagina öz güveninizin kaybolmasina, perisan bir hale düsmenize ve dünyadaki en degerli seyin bir süre sonra içeceginiz sigara olduguna ve onsuz artik mutlu olamayacaginiza inanmaniza yol açar.
Sigarayi azaltmaya çalisan tiryakilere acidigim kadar hiç kimseye acimam. Daha az sigara içtikleri zaman canlarinin sigarayi daha az isteyecegi yanilgisina düserler. Aslinda durum tam tersidir. Daha az sigara içtikleri zaman daha çok sigara özlemi çekerler; sigaradan aldiklari zevk arttikça sigaranin tadi daha igrenç gelir. Fakat bu onlara sigarayi biraktirmaz. Zaten tat bu konuda hiçbir zaman etkili olmamistir. Tiryakiler sigarayi tadindan dolayi içselerdi kimse bir taneden daha fazla sigara içmezdi. Buna inanmak güç mü geliyor? Peki o zaman üzerinde tartisalim. En igrenç sigara hangisidir? Evet, günün ilk sigarasi, kisin öksürük krizine girip balgam tükürmemize neden olur. Tiryakilerin en çok sevdikleri sigaralardan biri hangisidir? Günün ilk sigarasi! O ilk sigarayi tadi ve kokusu çok güzel oldugu için içtiginize gerçekten inaniyor musunuz? Yoksa o sigaranin dokuz saatlik sigara özlemini ortadan kaldirdigi açiklamasini daha mi mantikli buluyorsunuz?
Sigarayi azaltma çabalari hem basarisizlikla sona ermeye mahkumdur hem de büyük bir iskencedir. Basarisizlikla sonuçlanir çünkü tiryaki daha az içmeye alisinca sigarayi daha az isteyecegi yanilgisina düser. Fakat söz konusu olan bir aliskanlik degil, bagimliliktir ve bagimliligin temelinde giderek daha az degil daha fazla istemek vardir. Tiryaki sigarayi azaltabilmek için yasam boyu irade gücüne ve disipline gereksinim duyar.
Sigarayi birakmanin güç tarafi nikotine olan kimyasal bagimlilik degildir. Onu atlatmak kolaydir. Güç olan sey sigaranin insana zevk verdigi yanilgisindan kurtulmaktir. Bu yanilgi daha sigara içmeye baslamadan önce beynimize islenmis daha sonra kendi bagimliligimizla pekistirilmis bos inançlardan kaynaklanir. Sigarayi azaltmak tiryakinin düstügü bu yanilgiyi öyle bir hale getirir ki, sigara tiryakisinin yasamini tamamen kontrolü altina alir ve tiryaki dünyanin en güzel seyinin bir sonraki sigara olduguna inanmaya baslar.
Daha önce belirttigim gibi sigarayi azaltmak için bir zaman basariyla sonuçlanamaz çünkü yasam boyu irade ve disiplin gerektirir. Sigarayi birakacak kadar iradeniz yoksa azaltacak kadar hiç yoktur. Birakmak çok daha basit ve acisizdir.
Azaltmanin basarisizliga ugradigi binlerce hikaye duydum. Basariyla sonuçlandigini bildigim birkaç girisim ise oldukça kisa bir süre sonra gerçeklesmis ve tiryakinin aniden sigarayi tamamen birakmasiyla sona ermistir. Bu tiryakiler sigarayi azaltmalarina ragmen birakmislardir azalttiklari için degil. Insan sigarayi azaltarak yalnizca çektigi eziyeti artirmis olur. Basarisizlikla sona ermis bir sigarayi azaltma girisiminden sonra tiryakinin sinirleri yipranmistir ve bagimliligin ömrünün sonuna kadar sürecegine inanmaya baslar. Bu onun bir girisimde daha bulunana kadar bes yil daha sigara içmesine neden olur.
Sigarayi azaltmak sigaranin ancak bir süre yoksun kaldiktan sonra zevk verdigini kanitladigi için sigara içmenin ne kadar gereksiz oldugunu açik bir sekilde ortaya koyar. Önce basinizi duvara vurmaniz (yani sigarasizlik özlemi çekmeniz) gerekir ki aci sona erdiginde rahatlayabilesiniz.
Seçim hakki sizin:
1.Yasam boyu daha az sigara içmek. Bu kendi kendinize uyguladiginiz bir iskencedir ve nasil olsa basaramazsiniz.

2.Kendinizi giderek daha fazla zehirlemek. Bunun ne anlami var?
3.Kendinize iyilik yapip sigarayi birakmak.
Sigarayi azaltmakla ortaya çikan ikinci önemli nokta ise arada bir içilen sigara diye bir sey olmamasidir. Sigara içmek, kirmak gayreti göstermezseniz yasaminiz boyunca sürecek zincirleme bir olaydir.
UNUTMAYIN: SIGARAYI AZALTMAK SIZI DAHA KÖTÜ DURUMA DÜSÜRÜR.

24
Tek Bir Sigara
Tek bir tane sigara içme düsüncesini aklinizdan çikarin. O bir hayaldir. Tek bir sigara, sigaraya baslamaniza yetti. Zor durumlarda destek, özel anlarda ödül görevi gören tek bir sigara, sigarayi birakma girisimlerinin çogunu basarisizliga sürükler.
Ter bir sigara bagimliligindan kurtulmayi basarmis insanlari tekrar tuzaga düsürür. Insan bazen artik sigaraya gereksinim duymadigini kanitlamak ister ve kanitlar. Sigaranin tadi o kadar igrenç gelir ki, bir daha bagimlilik kazanmayacagini sanir, oysa kazanmistir bile.
Tek bir özel sigaranin düsüncesi tiryakileri çogunlukla sigarayi birakma isteginden alikoyar –sabah ilk sigara veya sindirim sigarasi.
“Tek bir sigara” diye bir sey olmadigini aklinizdan çikarmayin. Sigara içmek zincirleme bir olaydir, siz kesmezseniz yasaminiz boyunca devam eder.
Sigarayi birakmis insanlarin bazilari bu tek bir sigara efsanesi yüzünden yakinir dururlar. Ara sira içilen sigara yada paket diye bir sey olmadigi düsüncesini benimseyin –o yalnizca bir hayaldir. Sigara içmeyi düsündügünüzde akliniza kendinize ruhsal ve fiziksel olarak zarar verme, sigaranin esiri olma ve ömür boyu pis bir agiz kokusuyla dolasma hakkina kavusmak için bir servet harcayarak geçirdiginiz pis yasami getirin.
Ne yazik ki sigara gibi, iyi ve kötü zamanlarda destek veya zevk olarak kullanabilecegimiz baska bir sey yok. Lütfen aklinizdan çikarmayin: Sigaranin böyle bir hüneri yoktur. Bu felaketi ya yasaminiz boyunca çekersiniz yada hiç çekmezsiniz. Çok güzel badem tadi var diye siyanür içmeyi düsünmezsiniz bile; arada bir içilen sigara veya puro düsüncesi ile kendinize eziyet etmeyi birakin artik.
Bir tiryakiye “Bagimlilik kazanmadan önceki zamana dönme sansiniz olsaydi tekrar sigaraya baslar miydiniz=” diye sordugunuzda “Saka yapiyor olmalisiniz” yanitini alirsiniz. Oysa tiryakiler yasamlarinin her günü bu seçim sansina sahiptirler. Neden dogru karar vermezler? Çünkü korkarlar. Birakamamaktan veya yasamin sigarasiz eskisi gibi olmayacagindan korkarlar.
Kendinizi aldatmayi birakin. Basarirsiniz. Herkes basarir. Çok basit.
Olayi daha da basitlestirmek için anlamaniz gereken bazi temel noktalar var. Simdiye kadar üçünü ele aldik:
1.Vazgeçmeniz gereken hiçbir sey yok. Kazanacaginiz bir sürü güzel sey var.
2.Tek bir sigara düsüncenizi aklinizdan çikarin. Öyle bir sey yok. Yalnizca pislik ve hastalik dolu bir yasam var.
3.Sizin baskalarindan hiçbir farkiniz yok. Her tiryaki sigarayi kolaylikla birakabilir.

25
Ara Sira Sigara Içenler, Gençler, Sigara Içmeyenler
Çok sigara içenler ara sira sigara içenleri genellikle kiskanirlar. Buna hiç gerek yoktur. Ara sira sigara içenler bir bakima daha çok bagimlidirlar ve asil acinacak durumda olan onlardir. Gerçi saglik açisindan daha az risk alirlar ve daha az para harcarlar ama diger bakimdan daha kötü durumdadirlar.
Tiryakilerin hiçbirinin sigaradan zevk almadigini unutmayin. Tiryakilerin zevk aldiklari tek sey sigara özlemini gidermektir. Bu yüzden zamanla birbiri ardina sigara içmeye baslarlar.
Birbiri ardina sigara içmeyi engelleyen üç ana neden vardir.
1.PARA: Birçok tiryakinin yeterli parasi yoktur.
2.SAGLIK: Kendisini sigara özleminden kurtarmak için vücuduna zehir vermek zorundadir. Vücudunun bu zehirle basa çikma kapasitesi insandan insana ve kisinin o ani durumuna göre degisir. Bu sigara tüketimini otomatik olarak kisitlar.
3.DISIPLIN: Bu disiplin toplum, is yeri, arkadaslari, yakinlari yada kafasindaki sürekli çelismeden dolayi kendisinden kaynaklanir.
Bu asamada bazi terimleri tanimlamak yerinde olur.
SIGARA IÇMEYENLER: Hiçbir zaman tuzaga düsmemis fakat bu yüzden de övünülecek yanlari olmayan, tanri tarafindan sigaradan korunmus kisilerdir. Baslangiçta kimse bagimlilik kazanacagini sanmaz. Sigara içmeyen bazi kisiler ara sira bir sigara içerler.
ARA SIRA SIGARA IÇENLER: Bunlar iki gruba ayrilirlar:
1.Farkinda olmadigi halde tuzaga düsmüs tiryakiler. Onlari kiskanmaya hiç gerek yoktur. Onlar daha merdivenin ilk basamagindadirlar ve büyük bir olasilikla yakinda koyu tiryaki olacaklardir. Animsayin: Siz de ara sira içerek baslamistiniz.
2.Eskiden çok sigara içen ve sigarayi tamamen birakamayacagini düsünen kisiler. En acinacak durumda olan bunlardir. Bunlar üzerinde ayri ayri durulmasi gereken alt gruba ayrilir.
GÜNDE BES TANE SIGARA IÇEN TIRYAKI: Sigara onun için gerçekten bir zevkse neden yalnizca bes tane içer? Bagimli degilse ve kolaylikla birakabiliyorsa neden içmeye devam eder? Unutmayin, aliskanlik aslinda insanin kafasini duvara vurmasidir, aci yok olduktan sonra bir rahatlama duygusu belirir. Günde yalnizca bes tane sigara içen tiryaki sigara özleminin verdigi stresi günde bir saat bile gideremez. Günün geri kalan bölümünü ve yasaminin büyük bir kismini farkinda olmadan kafasini duvara vurarak geçirir. Parasi yetmedigi veya sagligini düsündügü için günde yalnizca bes tane sigara içer. Koyu bir tiryaki sigaranin zevk vermedigine inandirmak kolaydir da gelin bir de ara sira sigara içen birini inandirmaya çalisin. Simdiye kadar sigarayi azaltmaya çalismis herkes bunun gerçek bir eziyet ve yasaminin gerisini bagimli olarak geçirmenin bir garantisi oldugunu iyi bilir.

YALNIZCA SABAHLARI VE AKSAMLARI SIGARA IÇEN TIRYAKI: Günün bir yarisinda sigarasizlik özlemi çekerken kendisine ceza verir ve diger yarisinda bu özlemi giderir. Zevk aliyorsa neden bütün gün sigara içmedigini, almiyorsa neden içtigini bir sorun kendisine.
ALTI AY IÇEN ALTI AY IÇMEYEN TIRYAKI: (Yada “Istedigim an birakabilirim. Simdiye kadar binlerce kez biraktim.”) Sigaradan o kadar zevk aliyorsa neden alti ay boyunca içmez? Zevk almiyorsa neden alti ay sonra tekrar içmeye baslar? Aslinda bagimliligindan hiçbir zaman kurtulamaz. Gerçi bedensel aliskanligindan kurtulur ama asil sorun –o inandirildigi aldatmacalar- etkisini hâlâ sürdürür. Sigarayi her birakisinda artik bir daha baslamamayi umar ama bir süre sonra yine tuzaga düser. Birçok tiryaki sik sik birakip sonra tekrar baslayanlari kiskanir. “Insanin istedigi zaman sigara içip istemedigi zaman içmemeyi böyle kontrol edebilmesi ne güzel bir sey” diye düsünür. Aslinda bu tür tiryakiler hiçbir seyi kontrol edemezler. Sigara içtikleri zaman içmemeyi isterler. Birakmanin bütün angaryasini yasadiktan sonra yoksunluk duygusu baslar ve tekrar tuzaga düsüp sigara içmemeyi istemeye baslarlar. Her bakimdan en kötü durumu seçmis olurlar. Sigara içerken içmemeyi isterler sigarayi birakmayi basardiklarinda ise tekrar baslamak isterler. Söyle bir düsündügünüzde bütün tiryakilerin ayni durumda oldugunu fark edersiniz. Sigara içebildikleri zamanlar ya bunu gayet normal karsilarlar yada keske içmesek derler. Içemedikleri zamanlar sigaranin degeri artar. Tiryakinin içinde bulundugu igrenç ikilem iste budur. Bu ikilemden kurtulamaz çünkü hâlâ bir efsane, bir hayal pesindedir. Tek çikar yol sigarayla birlikte bu hayalden de vazgeçmektir.
YALNIZCA ÖZEL ANLARDA SIGARA IÇEN TIRYAKI: Evet isin basinda hepimiz yalnizca özel anlarda içeriz. Bu özel anlarin bu kadar çabuk artmasi ne garip degil mi? Daha ne oldugumuzu anlamadan sürekli içmeye baslariz.
SIGARAYI BIRAKMIS FAKAT HÂLÂ ARA SIRA BIR SIGARA YADA PURO IÇENLER: Bir bakimdan en kötü durumda olan bunlardir. Ya sürekli bir seyden yoksun kaldiklari duygusu içindedirler yada ara sira içilen purolarin sayisi artar. Tiryaki karanligin içine giden ince bir ipin üzerinde yürümektedir. Er yada geç koyu bir tiryaki olacaktir. Sigaraya basladigi zaman düstügü tuzaga düsmüstür.
Ara sira sigara içenleri iki kategoride toplayabiliriz. Birinci kategori yalnizca toplum içindeyken bir sigara yada puro içenlerden olusur. Bu kisiler aslinda sigara içmezler. Sigara onlar için bir zevk degildir. Dislanmamak, digerlerinden biri olmak için içerler. Hepimiz böyle baslariz ya. Puro dagitildigi bir zaman dikkat edin çogu kimse uzun bir süre purosunu yakmaz. Koyu sigara tiryakileri bile puroyu bitirmeyi dört gözle beklerler. Kendi içtikleri sigara markasindan çok daha fazla zevk alirlar. Büyük ve pahali purolarda durum daha da kötüdür –o lanet sey bütün aksam bitmek bilmez.
Ikinci kategoriye çok nadir rastlanir. Bana gelen binlerce insandan neredeyse on tanesi bu kategoridendi. Bunun en iyi örnegi son vakalarimdan biriydi.
Bir gün bir kadin aradi ve özel bir randevu istedi. Kendisi avukat, yaklasin on iki yildir günde tam iki tane sigara içiyor. Iradesi çok güçlü bir kadin aslinda. Ona grup seanslarinda basari oraninin daha yüksek oldugunu ve tek kisilik seanslari yalnizca taninmisligi yüzünden grup seansini bozabilecek kisilerle yaptigimi belirttim. Aglamaya basladi, gözyaslarina dayanamadim.
Oldukça pahali bir seans oldu. Çogu tiryaki bu kadinin neden sigarayi birakmak istedigini anlamaz. Günde yalnizca iki sigara içebilmek için benim o hanimdan aldigim parayi seve seve vermeye razi olur. Çünkü ara sira sigara içenlerin daha mutlu olduklarini ve olayi kontrolleri altinda tuttuklarini sanir. Kontrol olayi dogru olabilir ama kesinlikle daha

mutlu degillerdi. Kadin sigaraya baslamadan önce annesiyle babasi akciger kanserinden ölmüsler. O da benim gibi ilk sigarasini içmeden önce sigaradan çok korkuyormus ve sonunda benim gibi distan gelen o yogun baskiya dayanamayarak ilk sigarasini içmis. O da ilk sigarasinin tadindan nefret etmis. Fakat benim gibi hemen teslim olup ardi ardina sigara içmeye baslamamis, benim düstügüm duruma düsmemeyi basarmis.
Sigaradan alinabilecek tek zevk sigara özlemini gidermektir. Bu özleme vücudun aslinda farkina varilamayacak kadar hafif olan nikotin eksikligi veya kasinan bir yeri kasimamak zorunlulugunun dogurdugu gibi ruhsal bir iskence neden olabilir. Sigaranin kendisi pislik ve zehirdir. Insan ancak bir süre içmedigi zaman sigaradan zevk aldigi hayaline kapilir. Açlik ve susuzlukta oldugu gibi özlemi artirdikça doyumu daha çok olur. Tiryakiler sigara içmenin bir aliskanlik oldugu yanilgisina düserler. “Günde belli bir sayida sigarayla yada yalnizca bazi özel durumlarda sigara içmekle yetinebilirsem beynim ve bedenim buna alisacaktir. Sonra kisitli bir sekilde sigara içmeye devam eder, istedigim zaman daha da azaltirim” diye düsünürler. Sunu akliniza yerlestirin ki, sigara içmek aliskanlik degil, bagimliliktir. Bütün bagimlilar sigarasizlik özlemine dayanmaktansa bunu gidermek egilimindedirler. Su anda bulundugunuz düzeyde kalmak isteseniz bile yasaminizin gerisini irade ve disiplinle geçirmeniz gerekir, çünkü bedeniniz uyusturucuya karsi giderek bagisiklik kazanir ve daha az yerine daha fazla ister. Uyusturucunun size fiziksel ve ruhsal olarak zarar vermeye basladigi, giderek siniz sisteminizi, canliliginiz ve öz güveninizi etkiledigi gibi siz de daha sik sigara içmeye karsi koyamazsiniz. Baslangiçta sigarayi istediginiz zaman içip istemediginiz zaman içmemenizin nedeni budur. Benim gibi hiçbir zaman sigaradan zevk aldigi hayaline kapilmamis bir insanin içtigi her sigarayi fiziksel bir eziyet olarak görmesine karsin birbiri ardina sigara içmesinin nedeni de budur.
Bu kadini kiskanmaniza hiç gerek yok. Her on iki saatte bir tek sigara içerseniz sizin için dünyadaki en degerli sey sigara olacaktir. Bu kadin on iki yil boyunca büyük çeliskiler içinde kalmis. Annesi, babasi gibi akciger kanserine yakalanmaktan korktugu halde sigarayi birakacak gücü kendinde bulamamis. Her gün yirmi üç saat on dakika sigara içmemek için savas vermis. Böyle bir sey olaganüstü bir irade gerektirir ve bu yüzden de çok nadir görülür. Sonunda gözleri yasli bir zavalli durumuna düsmüs. Olaya bir de mantikli bir sekilde bakin. Sigara ya gerçekten avantajli ve zevkli bir sey yada degil. Öyleyse neden bir saat, bir gün, bir hafta boyunca vazgeçelim ki? Kendimizi neden bu avantaj ve zevkten yoksun birakalim? Aslinda hiçbir avantaji ve zevki yoksa neden sigara içelim?
Günde yalnizca bes tane sigara içen bir adami animsiyorum. Telefonda kisik bir sesle söyledigi ilk sey suydu: “Beyefendi, ölmeden önce sigarayi birakmak istiyorum.” Derken yasamini anlatmaya basladi: “Altmis bir yasindayim. Sigara yüzünden girtlak kanseri oldum. Simdi günde ancak bes sigara sarmaya iznim var. Eskiden geceleri derin ve kesintisiz uyurdum. Simdi saat basi uyaniyor ve sigara içmeyi düsünüyorum. Uyurken bile rüyamda sigara görüyorum. Günün ilk sigarasini saat onda içiyorum. Beste kalkiyorum ve birbiri ardina çay içiyorum. Karim sekize dogru kalkiyor, sinirli oldugum için beni kapi disari ediyor. Seraya gidip orada bir seyler yapiyorum fakat aklimda hep sigara var tabii. Dokuzda ilk sigarami sarmaya basliyorum, o sigarayi mükemmel bir hale gelinceye kadar sariyorum. Mükemmel olup olmamasi beni hiç ilgilendirmiyor aslinda ama böylece kendimi biraz oyalamis oluyorum. Sonra saatin on olmasini bekliyorum. O anda eleklim heyecandan zangir zangir titremeye basliyor. Sigarayi hemen yakmiyorum. Yakarsam bir sonraki sigara için üç saat beklemem gerekecek. Sonunda sigarayi yakiyorum, bir nefes aliyorum ve hemen söndürüyorum. Tu taktik sayesinde bir sigarayi bir saat boyunca içebiliyorum. Sigaranin boyu yarim santimetre kalincaya kadar içiyorum sonra bir sonraki sigarayi beklemeye basliyorum.”

Bütün bunlar yetmiyormus gibi sigaralari sonuna kadar içmeye çalistigindan sürekli dudaklarini yakiyormus. Herhalde gözünüzde acinacak durumda, aptal bir adam canlandirdiniz, oysa 1.90 cm. boyundaki bu adam eskiden deniz kuvvetlerinde astsubaymis, sporcuymus ve sigara içmeye hiç niyeti yokmus. Savas zamaninda yaygin olan sigaranin cesaret verdigi düsüncesiyle askerlere bedava sigara veriliyordu. Diger bir deyisle bu adama sigara içmesi emredilmis gibi olmus. Yasaminin geri kalan bölümünü bir servet harcayarak, diger insanlarin vergilerine katkida bulunarak ve kendisini fiziksel ve ruhsal açidan bir harabeye sokarak geçirmis. Bir hayvan olsaydi toplum onu çoktan acilarindan kurtarirdi. Ayni toplum fiziksel ve ruhsal açidan saglikli geçlerin sistemli bir sekilde sigaraya yönlendirilmesine ise hâlâ göz yumuyor.
Yukaridaki vaka size abartilmis gibi gelebilir. Evet çok nadir fakat rastlanan bir vakadir. Bunun gibi binlerce vaka var. Bu adam bana açildi ve yasamini anlatti fakat emin olabilirsiniz ki birçok arkadasi günde yalnizca bes tane sigara içtigi için onu kiskaniyordur. Böyle bir seyin sizin basiniza gelmeyecegini saniyorsaniz lütfen KENDINIZI KANDIRMAYI BIRAKIN.
O YOLDA ILERLIYORSUNUZ BILE.
Tiryakilerin yalancilikta adlari çikmistir zaten, kendi kendilerini bile aldatirlar. Aldatmak zorundadirlar. Ara sira sigara içenlerin çogu iddia ettiginden daha fazla firsatta daha çok sigara içer. Günde sözüm ona bes tane sigara içen tiryakilerle yaptigim görüsmelerde bu sayiyi daha benimle konusurken geçtiklerini çok gördüm. Ara sira sigara içenleri dügün, parti gibi yerlerde izlediginizde birbiri ardina sigara içenlerden hiçbir eksikleri olmadigini görürsünüz.
Onlari kiskanmaniza hiç gerek yoktur. Sigara içmenize gerek yoktur aslinda. Yasam sigarasiz çok daha güzeldir.
Gençleri sigaradan vazgeçirmek daha zordur; sigarayi birakmakta güçlük çekeceklerinden degil bagimli olduklarini kabul etmedikleri yada hastaligin daha ilk asamasinda olduklari ve ikinci asamadan önce zaten birakacaklarina inandiklari için. Özellikle sigaradan nefret eden çocuklarin anne ve babalarini uyarmak istiyorum: Sakin yanlis bir güven duygusu içine girmeyin.
Bagimlilik kazanana kadar bütün çocuklar tütün tadindan ve kokusundan nefret ederler. Sizde de öyle olmustu. Devletin sigaraya karsi düzenledigi kampanyalara da güvenmeyin. Tuzak hep ayni. Çocuklar sigara içmenin insani ölüme sürükledigini bilirler fakat bir sigaradan bir sey olmayacagini da bilirler. Günün birinde bir arkadaslarinin etkisi altinda kalirlar. Belki çocugunuzun bir sigara içtiginde tadinin ne kadar igrenç oldugunu görüp sigaradan uzak duracagini saniyorsunuzdur. Çocuklarinizi Acimasiz gerçeklere karsi uyarin.


26
Gizli Gizli Sigara Içenler
Gizli gizli sigara içenler ara sira içenler grubuna dahil edilebilirler. Fakat gizli gizli sigara içmenin etkileri o kadar haindir ki ayri bir bölümde ele almak gerekir. Kisisel iliskilerin bozulmasina neden olurlar. Benim neredeyse bosanmama yol açiyordu.
Yine basarisizlikla sonuçlanan sigarayi birakma çabalarimdan birini animsiyorum. Bu girisimime karimin sürekli öksürügüm ve nefes darligi çektigim için duydugu endise neden olmustu. Sagligimla ilgili bir korkum olmadigini söyledigimde bana “Biliyorum korkun olmadigini ama sevdigin bir insanin kendisine sistemli bir sekilde zarar verdigini görmek zorunda kalsan nasil hissederdin kendini?” dediginde söyleyecek bir sey bulamadim ve sigarayi birakmaya çalistim. Bu girisim üç hafta sonra bir arkadasimla yaptigim atesli bir tartismadan sonra sona erdi. Bu tartismayi o andaki ruh halimden dolayi özellikle çikardigimi ancak yillar geçtikten sonra anlayabildim. O zamanlar ise gerçekten bozulmustum. Fakat tartisma bir rastlanti degildi, çünkü o arkadasimla ne daha önce ne de daha sonra hiçbir tartismamiz olmadi. O günkü olay ise kesinlikle küçük canavarin isiydi. Her neyse bana bahane olmustu, canim deliler gibi sigara istiyordu ve yine basladim.
Karimin hayal kirikligina ugramasina dayanamayacagimdan kendisine hiçbir sey söylemedim. Bir tek yalnizken içiyordum. Sonra yavas yavas arkadaslarimla birlikteyken de içmeye basladim, artik karimdan baska herkes sigara içtigimi biliyordu. O zamanlar kendimden çok memnun oldugumu animsiyorum. “Hiç degilse bu sekilde daha az sigara içmis oluyorum” diye düsünüyordum. Karim sonunda bir gün beni sigara içmeye devam etmekle suçlari. Hiç fark etmemistim ama meger sik sik tartisma yapip evden disari firliyormusum. Diger zamanlarda iki saat içinde yaptigim alisverisleri daha uzun sürede yapmaya ve normal olarak benimle gelmesini istedigim yerlere tek basima gidebilmek için bahaneler bulmaya baslamistim.
Sigara içenlerle içmeyenler arasindaki uçurum giderek büyüyor ve yakinlari ile birlikte olmaktan kaçiniyorlar yada çok nadir görüsüyorlar. Gizli gizli sigara içmenin en kötü yani tiryakinin bir seyden yoksun kaldigi hayalinin güçlenmesidir. Ayrica insanin kendisine olan saygisini yitirmesine neden olur; diger her bakimdan dürüst bir kisi ailesini ve arkadaslarini aldatmak zorunda kalir.
Herhalde ya simdiye kadar bu tür bir sey yasamisinizdir yada su anda yasiyorsunuzdur.

27
Sosyal Baski
Ingiltere’de 1960’lardan beri on milyondan fazla kisinin sigarayi birakmasinin baslica nedeni su anda meydana gelen sosyal degisimdir.
Evet biliyorum. Saglik ve ikinci sirada da para, sigarayi birakmamizi gerektiren baslica nedenlerdir. Fakat bu nedenler hep vardi. Sigaranin yasamimizi tehdit ettigini anlamak için kanser hakkindaki felaket raporlari okumamiza gerçekten gerek yok. Bedenlerimiz olaganüstü gelismis mekanizmalardir ve herkes ilk nefesten itibaren sigaranin zehirli oldugunu bilir.
Sigaraya baslamamizin tek nedeni arkadaslarimizdan kaynaklanan sosyal baskidir. Sigaranin simdiye kadar sahip oldugu tek arti puan bir zamanlar toplum tarafindan tamamen kabul edilir olmasiydi. Bugün sigara içenler tarafindan bile anti sosyal bir davranis olarak görülüyor.
Eskiden erkekler sert gözükmek için sigara içerlerdi. Sigara içmeyenler korkak olarak nitelendirildiginden sigaraya baslamak için çok çaba sarf ederdik. Erkeklerin çogu barlarda, kahvehanelerde tütün dumani içinde otururdu. Havada her zaman yogun bir duman olur ve düzenli olarak boyanmayan tavanlar kisa bir süre sonra sari veya kahverengiye dönüsürdü. Bugün durum tam tersi. Bugünün sert erkegi artik sigara içmiyor, uyusturucuya gereksinim duymuyor.
Bu sosyal degisim nedeniyle bugün sigara içen bütün tiryakiler ciddi bir sekilde sigarayi birakmayi düsünmeye basladilar ve sigara içenler artik zayif karakterli insanlar olarak görülüyorlar.
Bu kitabin 1985’te yazdigim ilk baskisindan beri meydana gelen en önemli degisiklik sigaranin anti sosyal bir davranis olusunun giderek daha da vurgulanmasidir. Sigaranin modern kadinin veya sert erkegin övünç kaynagi oldugu günler artik geride kaldi. Bugün herkes tiryakilerin bir nedenden dolayi sigara içmeyi sürdürdüklerini biliyor: Sigarayi birakmayi basaramadiklari veya birakmayi denemeye korktuklari için. Tiryaki sosyal sayginliginin kalmadigini bürolarda uygulanan sigara yasagi, kamu yerlerindeki sigara içilmeyen bölümler, sigarayi birakmis kisilerin bilgiçlik taslayarak yaptiklari saldirilar sayesinde her gün hissediyor. Tiryakinin davranislari giderek dogalligini yitiriyor. Son zamanlarda gençlik zamanimdan animsadigim ama uzun bir süredir görmedigim durumlar yasadim –örnegin küllük istemeye utanip sigarasinin külünü avucuna yada çantasina döken tiryakiler.
Yaklasik üç yil önce Noel günü bir restorandaydim. Gece yarisiydi. Herkes yemegini bitirmisti. Normal olarak bir sigara yada puro içilen bir anda kimse bir sey içmiyordu. Hemen üstüme alinarak “ah, kitabim etkisini göstermeye baslamis” diye düsündüm. Garsona o restoranda sigara içmenin yasak olup olmadigini sordum ve yasak olmadigi yanitini aldim. “Çok garip, birçok insanin sigarayi biraktigini biliyorum ama hiç degilse sigara içen bir kisi olmali” diye düsünürken köseden biri bir sigara yakti. Bunun üzerine restoranin her kösesinden teker teker sigaralar yakildi. Anlasilan herkes “buradaki tek tiryaki herhalde ben degilimdir!” diye düsünüyormus.
Artik birçok tiryaki kendilerini frenledikleri için yemek aralarinda sigara içmiyor. Birçogu yalnizca oturduklari masadaki insanlardan özür dilemekle kalmiyor, bir de baska

bir yerden sikayet gelir mi diye etrafindaki masalara bakiyor. Batan gemiyi terk edenlerin sayisi her gün artarken daha hâlâ içinde oturanlar sona kalacaklarindan dolayi panige kapilmaya basliyorlar.
SONA KALAN SIZ OLMAYIN!
/P>

28
Zamanlama
Yalnizca sagliginiza verdigi zarar yüzünden artik sigarayi birakmanin tam zamani oldugunu degil uygun zamani seçmenin de çok önemli olduguna inaniyorum. Toplumumuz sigarayi sagliga zarar verebilen kötü bir aliskanlik olarak görür. Aslinda öyle degildir. Sigara bir uyusturucu bagimliligi, bir hastalik ve Bati toplumunda bir numarali ölüm nedenidir. Tiryakilerin baslarina gelen en kötü sey bu igrenç nesneye bagimlilik kazanmalaridir. Bagimli olmayi sürdürdüklerinde baslarina daha da felaket seyler gelir. Iyilesme sansina sahip olabilmek açisindan zamanlama çok önemlidir.
Sigaranin sizin için hangi zamanlarda ve durumlarda önemli oldugunu bir düsünün. Bir isadamiysaniz ve sigaranin stresi giderdigi uydurmasina inandiginiz için sigara içiyorsaniz yillik izin gibi bos oldugunuz bir ani seçin. Özellikle rahatlamak için veya caniniz sikildiginda sigara içiyorsaniz bunun tam tersini yapin. Ne sekilde olursa olsun konuyu ciddi bir sekilde düsünüp birakma girisiminizi yasaminizin en önemli olayi haline getirmeniz gerekir.
Takviminizde yaklasik üç haftalik bir süre arayin ve bu süre içinde sizi basarisizliga itecek herhangi bir olay olup olmadigini göz önünde bulundurun. Dügün yada Noel gibi olaylar kendinizi ona göre hazirlar ve bir seyden yoksun kaldiginiz duygusuna kapilmazsaniz sizi amacinizdan alikoymaz. O zamana kadar sigarayi azaltmaya kalkismayin, çünkü bu sizi yalnizca sigaranin bir keyif oldugu yanilgisina düsürür. O pis nesnelerden olabildigince çok içmek size yardimci bile olur. Son sigaranizi içerken özellikle kötü kokusuna ve tadina dikkat edin ve buna bir son verdiginizde her seyin ne kadar güzel olacagini düsünün.
NE YAPARSANIZ YAPIN, “SIMDI DEGIL, DAHA SONRA” DEMEK VE OLAYI ERTELEMEK HATASINA DÜSMEYIN. KENDINIZE BIR PLAN YAPIN VE DÖRT GÖZLE BU PLANI UYGULAMAYI BEKLEMEYE BASLAYIN.
Vazgeçtiginiz hiçbir sey olmadigini tam tersine yakinda bir sürü güzel seye kavusacak oldugunuzu unutmayin.
Yillardir dünyada sigara gizemini benden daha iyi bilen kimse olmadigini söylerim. Olay sudur: Tiryakiler yalnizca nikotin gereksinimini karsilamak için sigara içtikleri halde bagimliliklarina nikotin bagimliliginin kendisi degil dogurdugu aldatmacalar neden olur. Akilli bir insan bir aldatmacaya bir kez düser. Yalnizca aptallar bildikleri halde sürekli ayni aldatmacaya kapilirlar. Çok sükür bütün tiryakiler aptal degil de yalnizca kendilerini aptal yerine koyuyorlar. Sigara içen herkes kendi özel, kisisel aldatmacasina sahiptir. Bu yüzden olayi daha da anlasilmaz bir hale getirecek kadar fazla tiryaki tipi vardir.
Bu kitabin ilk baskisindan beri geçen bes yilin verdigi deneyimi ve sigara içmek konusunda her gün yeni bir sey ögrendigimi düsündügümde ilk baskida yazdigim her seyin hâlâ geçerli olduguna hem seviniyor hem sasiriyorum. Yillar geçtikçe edindigim bilgiyi tiryakilere en iyi sekilde aktarmak konusunda birçok deneyim kazandim. Her tiryakinin kolaylikla bagimliligindan kurtulabilecegini ve sigarasizliktan zevk bile alabilecegini tiryakiye anlatmayi basaramazsam bildiklerimin hiçbir anlami kalmiyor ve çok üzülüyorum.

Sik sik “Kitabi bitirene kadar sigara içmeye devam edin diyorsunuz. Böylece tiryaki kitabi ya sonsuza dek okuyor yada hiç bitirmiyor. Bu yüzden o noktayi degistirmelisiniz.” Sikayetini duyuyorum. Evet, mantikli bir açiklama ama “Sigarayi hemen birakin” dersem bazi tiryakiler kitabi okumaya bile baslamazlar.
Ilk günlerimde bir tiryaki bana “Sizden yardim istedigim için sinirimden deli oluyorum. Güçlü bir iradem oldugunu biliyorum. Yasamimin diger her alaninda söz sahibi benim. Bütün diger tiryakiler irade yöntemiyle sigarayi birakirken ben size gelmek zorunda kaliyorum” dedi ve devam etti: “Sigara içebilirsem sanirim tek basima basarabilirim.”
Bu bir çeliski gibi geliyor ama adamin söylemek istedigini çok iyi anliyorum. Sigarayi birakmanin çok güç bir sey olduguna inaniriz. Zor durumlarda neye gereksinim duyariz? Küçük arkadasimiza. Bir de ondan vazgeçmek bize daha da güç gelir. Yalnizca yerine getirilmesi zaten güç olan bir görevle karsi karsiya kalmaz ayni zamanda bu durumlarda normal olarak kullandigimiz küçük destegimizden de yoksun birakilmis oluruz.
Bu adamla yaptigim görüsmeden çok sonra yöntemimin en iyi yaninin iste bu sigara içmeye devam edin talimati oldugunu anladim. Sigarayi birakma sürecinden geçerken sigara içmeyi sürdürebilirsiniz. Kendinizi kuskulardan ve korkulardan arindirdiktan sonra son sigaranizi söndürür, artik sigara içmeyen bir insan olmaktan mutluluk duymaya baslarsiniz.
Zamanlama konusundaki önerimi ciddi bir sekilde sorgulamama neden olan tek bölüm bu bölümdür. Is yerinde bir stres halinde hemen sigaraya uzaniyorsaniz sigarayi tatil zamani birakmanizi, rahat bir ortamdayken sigara içmekten hoslaniyorsaniz bunun tam tersini öneriyorum. Aslinda isin en kolay yolu bu degil. En kolay yöntem birakmak için en güç zamani –sik sik toplum içinde bulunacaginiz, stresli, sikintili yada konsantre olmaniz gereken bir zamani- seçmektir. Kendinize en kötü durumlarda bile sigarasiz kalarak yasamdan zevk alabileceginizi kanitladiginiz an diger her durum çocuk oyuncagi gibi gelecektir. Size böyle bir sey önerirsem sigarayi birakmaya kalkisir misiniz acaba?
Bununla ilgili bir benzetme yapmak istiyorum. Karimla birlikte sik sik yüzmeye gideriz. Havuza birlikte gittigimiz halde çok nadir birlikte yüzeriz. O önce ayak parmaklarindan birini suya sokar ve ancak yarim saat kadar sonra yüzmeye baslar Ben bu uzun iskenceye katlanamam. Su ne kadar soguk olursa olsun sonunda içine girecegimi bildigim için isi kolaylastirir, hemen dalarim. Ona kendini benim gibi hemen suya atmazsa belki hiç yüzemeyecegini anlatmaya çalistigimi varsayalim. Sonuç olarak yüzmekten vazgeçer. Sorunun ne oldugunu herhalde anlamissinizdir.
Birçok tiryakinin zamanlama konusundaki önerimi kabus gibi gördükleri günü ertelemek için kullandiklarini biliyorum. Diger bir düsüncem ise sigara içmenin avantajlari bölümünde uyguladigim yöntemi uygulayarak “Uygun zamani bulmak çok önemlidir. Bir sonraki bölümde size sigarayi birakmanin en iyi zamanini açiklayacagim” demekti. Siz sayfayi çevirince yalnizca kocaman bir “simdi” okuyacaktiniz. Bu gerçekten en iyi yol olurdu ama uygular miydiniz?
Sigaranin en kurnaz yani budur. Stres içinde oldugumuzda o anin sigarayi birakmak için uygun olmadigina inanirsiniz; stressiz bir zamanda ise sigarayi birakmaya gerek duymazsiniz.
Asagidaki sorulari yanitlayin.
Ilk sigaranizi içtiginiz zaman yasaminizin geri kalan kismini her gün, bütün gün, hiç durmaksizin sigara içerek geçirmeye gerçekten karar verdiniz mi?

TABII KI HAYIR!
Yasaminizi gerisini her gün sürekli sigara içerek mi geçireceksiniz?
TABII KI HAYIR!
Peki, ne zaman birakacaksiniz? Yarin? Önümüzdeki yil? Ondan sonraki yil?
Bagimlilik kazandiginizi fark ettiginizden beri kendinize sordugunuz soru bu degil midir? Bir gün uyanip artik sigara içmek istemeyeceginizi mi umuyorsunuz? Kendinizi aldatmayin. Ben otuz üç yil boyunca böyle bir ani bekledim. Durdum. Uyusturucu bagimliligi giderek azalmaz, artar. Yarin daha kolay olacagini saniyorsaniz hâlâ kendinizi aldatiyorsunuz. Bugün basaramazsaniz yarin neden daha kolay olsun ki? Ölümcül bir hastaliga yakalanana kadar bekleyecek misiniz? Bunun hiçbir anlami yok.
Gerçekten tuzak zamanin simdi uygun olmadigi –yarin daha kolay olacagi inancidir. Hep büyük bir stres içinde oldugumuzu saniriz. Aslinda bu dogru degildir. Yasamimizin en büyük stresinden kurtulduk. Evden disari çikarken vahsi hayvanlarin saldirisina ugramaktan korkmamiz gerekmez. Çogumuzun bir sonraki ögün ne yiyecegimiz veya aksam nerede yatacagimiz konusunda endisesi yoktur. Vahsi bir hayvanin yasamini düsünün. Siginagindan çikan bir tavsan kendini kizgin bir savasin içinde bulur ve bu yasami boyunca böyle devam eder. Fakat tavsan bunun üstesinden gelir. Adrenali ve diger hormonlari vardir –tipti bizim gibi. Her canli varlik için yasamin en stresli anlari aslinda çocukluk ve geçlik yillaridir. Yine de üç milyon yil gelisme sonunda stresten kurtulmak için en iyi sekilde donatilmisizdir. Savas basladiginda bes yasindaydim. Sürekli bombalaniyorduk ve ben iki yil boyunca anne babamdan ayri kaldim. Bana iyi davranmayan insanlarin yaninda kaliyordum. Yasamimin kötü bir devresiydi ama geçti. Bende yasam boyu süren izler biraktigina inanmiyorum, tam tersine bu sayede karakterimin güçlendigini saniyorum. Yasamima söyle dönüp baktigimda bu lanet nesneye bagimlilik kazanmaktan baska bir basarisizligimin olmadigini görüyorum.
Bir kaç yil önce daglar kadar derdim oldugunu sanirdim. Intihar etmenin esigindeydim –bir çatidan atlayacak degildim ama sigaranin beni yakinda öldürecegine inaniyordum. Yasam küçük arkadasimla bu kadar tatsizsa onsuz hiç çekilmez diye düsünüyordum. Insan kendisini fiziksel ve ruhsal açidan zayif hissettiginde her seyden daha çok etkilenir. Simdi kendimi yine genç bir adam gibi hissediyorum. Bu degisiklige neden olan bir tek sey var. Artik sigara içmiyorum.
‘Saglik olmadan hiçbir sey olmaz’ klise bir sözdür ama dogrudur. Eskiden spor hastalari sinirimi bozardir. Hayatta kendini zinde hissetmekten çok daha fazla sey oldugunu söyleyip dururdum –içki ve sigara gibi. Ne kadar saçma. Kendinizi fiziksel ve ruhsal açidan güçlü hissettiginizde iyi anlarin keyfini çikarabilir kötü anlarla bas edebilirsiniz. Stresle sorumlulugu sik sik karistiririz. Kendimizi güçlü hissetmedigimiz zaman sorumluluk stres olur. Bu dünyanin Richard Burton7lari fiziksel ve ruhsal açidan güçlüdürler. Onlara zarar veren yasamin stresi, is dünyasi, yaslari degil hayalden baska bir sey olmayan küçük arkadaslaridir. Ne yazik ki, bu nesneler onun ve diger milyonlarca kisinin durumunda oldugu gibi insani ölüme sürükler.
Olaya bir de söyle bakin. Yasaminizin sonuna dek bu tuzagin esiri olmamaya karar verdiniz. Kolay da olsa güç de olsa kendinizi bir zaman bu tuzaktan kurtarmaniz gerekir. Sigara içmek ne bir aliskanlik nede bir zevktir. Bir uyusturucu bagimliligi ve hastaliktir. Yarin birakmanin daha kolay degil daha güç olacagini saptadik. Zamanla kötüye giden bir hastaligi HEMEN tedavi etmek gerekir –yada elinizden geldigi kadar çabuk. Yasamimizin

her haftasinin ne kadar çabuk gelip geçtigini düsünseniz yeter, daha fazla bir sey söylemeye gerek yok. Üzerinizdeki gölge olmadan yasamanin ne kadar zevkli olacagini bir düsünün. Söylediklerimin hepsine uyarsaniz bes gün bile beklemenize gerek kalmaz. Son sigaranizi söndürdükten sonra yalnizca ne kadar kolay oldugunu düsünmeyecek, ZEVK ALACAKSINIZ!


29
Sigarayi Özleyecek miyim?
Hayir! O küçük nikotin canavari ölüp vücudunuzdaki nikotin özlemi sona erince geri kalan aldatmacalar da kaybolacak ve hem gerginlik ve stresle basa çikabilmek hem de iyi anlari doyasiya yasayabilmek açisindan fiziksel oldugu kadar ruhsal olarak da daha güçlü oldugunuzu fark edeceksiniz.
Artik tehlike yaratabilecek tek sey hâlâ sigara içen insanlarin etkisidir. “Komsunun tavugu komsuya kaz görünürmüs” derler. Herkes tarafindan bilinen bu söz yasamimizin birçok alaninda geçerlidir. Sigarayi birakmis kisiler sigaranin dezavantajlarini uydurma “avantajlarla” karsilastirdiklarinda ortaya çok büyük bir fark çiktigi halde neden hâlâ sigara içenleri kiskanirlar?
Çocuklugumuzdan beri beynimize islenmis ol asilsiz inançlari düsünürseniz tuzaga düsmemizin gayet normal oldugunu anlarsiniz. Sigara içmenin ne kadar büyük bir geri zekalilik oldugunu bir kez gördükten ve bir çogumuz birakmayi basardiktan sonra neden ayni tuzagin içine yine düseriz? Sigara içenlerin etkisinden dolayi.
Çogunlukla baskalariyla beraberken özellikle yemek sonrasinda tehlike daha büyüktür. Tiryaki sigara yakar ve sigarayi birakmis olan kisi bir rahatsizlik duyar. Bu konudaki arastirmalari incelerseniz bunun ne kadar garip bir sey oldugunu görürsünüz. Sigara içmeyenler içmedikleri için mutludurlar, sigara içenlerse beyinlerine islemis inançlarin etkisiyle sigaranin kendilerine zevk verdigi hayaline kapilmalarina ragmen hiç baslamamis olmayi dilerler. Öyleyse sigarayi birakmis bazi kisiler içenleri bu durumlarda neden kiskanirlar? Bunun iki nedeni vardir.
1.“Tek bir sigara”. Unutmayin böyle bir sey yoktur. Buna artik bir kerelik bir sey diye degil, tiryaki açisindan bakmaya çalisin. Siz tiryakiyi kiskanirken kendisi davranisini uygun bulmaz ve o sizi kiskanir. Tiryakileri izlemeye baslayin. Sizi bagimliliginizdan uzaklastiracak en iyi yardimci onlardir. Sigaranin ne kadar çabuk bittigine ve tiryakinin ne kadar çabuk yeni bir tane yaktigina bakin. Özellikle de tiryakinin sigara içtiginin farkinda bile olmadigina ve sigarayi otomatik olarak yaktigina dikkat edin. Zevk almadigi halde kendisini onsuz iyi hissetmedigi için sigara içtigini düsünün. Sizden ayrildiktan sonra sigara içmeye devam edecegini unutmayin. Ertesi gün pislik dolu gögsüyle kalktiginda kendini zehirlemeyi sürdürecegini düsünün. Bir daha gögsünde agri oldugunda, gözüne saglik bakanliginin uyari yazisi ilistiginde, sigara içmeyen biriyle beraber oldugunda, bir dahaki dünya sigara içmeme gününde, kansere meydan okuma kampanyasinda, metroda, hastanede, kitapçiya, doktora, süpermarkete, kiliseye vs. Gittiginde omuzlarinda hep bu yükü tasiyacak, kendine fiziksel ve ruhsal açidan zarar verme ayricaligi için bir servet harcayacaktir. Yasamini pislik içinde, agiz kokusu, lekeli disler, aklinin kösesindeki kara lekelerle geçirecek ve kendine sistemli bir sekilde zarar veren nesneye esir olacaktir. Bütün bunlara da sigaraya baslamadan önceki haline kavusmak hayali için katlanacaktir.
2.Sigarayi birakmis kisilerin bazi durumlarda duyduklari rahatsizligin ikinci
nedeni de sigara içenlerin aktif olarak bir sey yapmalari, yani sigara içmeleri, sigarayi birakmis bir kisinin ise bir sey yapmadigi için yoksunluk duygusuna
kapilmasidir. Sigarayi birakmadan önce sunu akliniza koyun: Sigara
-74-

içmeyenin yoksun kaldigi bir sey yoktur. Zavalli tiryaki birçok seyden yoksun kalir:
SAGLIK
ENERJI
PARA
ÖZ GÜVEN, ÖZ SAYGI IÇ HUZUR
CESARET
SAKINLIK ÖZGÜRLÜK.
Artik sigara içenleri kiskanmak yerine onlari gerçekten olduklari gibi yani perisan ve zavalli varliklar olarak görmeye baslayin. En kötü durumda olan bendim, biliyorum. Bu yüzden bu kitabi okuyun. En acinacak durumda olanlar bu gerçeklere katlanamayarak kendilerini aldatmaya devam etmek zorunda olanlardir.
Eroinmanlari kiskanmazsiniz. Ingiltere’de eroin yüzünden ölenlerin sayisi yilda üç yüzü geçmez. Nikotin ise yilda yüz binlerce insanin ölümüne neden olurken bu sayi dünya çapinda iki buçuk milyonu bulur. Nikotin tarihteki tüm savaslarin toplamindan daha fazla kisinin ölümüne neden oldu. Her bagimlilik gibi sizinki de kendiliginden iyiye gitmek yerine, zamanla kötülesir. Sigara içmekten artik bugün bile zevk almiyorsaniz yarin hiç almayacaksiniz. Tiryakileri kiskanmayin. Onlara aciyin.
Inanin: ACINACAK DURUMDALAR.
-75-

-76-

30
Kilo Alacak miyim
Bir baska yanilgi da budur. Bu yanilgiyi sigarayi “irade yöntemi” ile birakmaya çalisan ve sigaranin eksikligini gidermek için sekerlere basvuran tiryakiler yaymislardir. Nikotin eksikliginin yarattigi özlem açlik sinyallerine benzer, bu yüzden sik sik açlikla karistirilir. Açlik yemekle giderilir ama nikotin özlemi hiçbir zaman tam anlamiyla giderilmez. Her uyusturucuda oldugu gibi vücut bir süre sonra bagisiklik kazanir ve uyusturucu yarattigi özlemi artik tam anlamiyla gidermez olur. Daha sigarayi söndürür söndürmez vücuttaki nikotin seviyesi düstügünden tiryaki sürekli nikotin özlemi içindedir. Bunun dogan sonucu ardi ardina sigara içmektir. Fakat tiryakiler asagidaki nedenlerden biri yada ikisinden dolayi isin bu noktaya gelmesini engellerler:
1.Para açisindan –daha fazla sigara içecek paralari yoktur.
2.Saglik açisindan –sigara özlemini gidermek için kendimizi zehirleriz bu da otomatik olarak içebilecegimiz sigaralarin sayisini kisitlar.
Tiryakiler sürekli nikotin özlemi içinde olduklari ve bu özlemi hiçbir zaman tam anlamiyla gideremediklerinden bu boslugu doldurmak için genellikle çok yemek yer ve çok içki içerler yada daha güçlü uyusturuculara basvururlar. (ALKOLIKLERIN ÇOGU KOYU SIGARA TIRYAKILERIDIR. BUNUN GERÇEKTEN BIR SIGARA SORUNU OLUP OLMADIGINI MERAK EDIYORUM.)
Tiryaki sigarayi yemegin yerine kullanmaya baslar. Kendi yasadigim kabus yillarinda öyle bir noktaya gelmistim ki kahvalti ve ögle yemegini tamamen kaldirmistim. Bunun yerine bütün gün birbiri ardina sigara içiyordum. Son yillarda, aksami dört gözle bekler olmustum, çünkü ancak o zaman sigarayi birakabiliyordum. Fakat bu kez de bütün aksam atistirip duruyordum. Aç oldugumu düsünüyordum, ama aslinda nikotin özlemi içindeydim. Diger bir deyisle gündüzleri yemek yemek yerine sigara içiyor aksamlari da sigara içmek yerine yemek yiyordum. O zamanlar bugüne göre on üç kilo daha fazlaydim ve bunun önüne geçemiyordum.
Vücudunuzdan canavari atar atmaz o igrenç güvensizlik duygusu yok olur. Öz güveninizle birlikte öz sayginiz da geri kalir. Böylece yalnizca yemek aliskanliklarinizi degil tüm yasaminizi kontrol altina almayi garantilemis olursunuz. Sigaradan kurtulmanin en büyük avantajlarindan biri de budur.
Daha önce de söyledigim gibi kilo alma yanilgisina sigarasizliga alisma döneminde sigara yerine kullanilan seyler neden olur. Bu yöntemle birakmayi kolaylastirmaz yalnizca güçlestirirsiniz. Bu konuya ileride sigara yerine kullanilanlarla ilgili bölümlerde daha ayrintili bir sekilde deginecegim.
-77-

31
Yanlis Motivasyonlardan Kaçinmaz
Sigarayi “irade yöntemi” ile birakmaya çalisan bir çok tiryaki motivasyonunun güçlendirmeye çalisirken bir sürü yanlis motivasyon toplar.
Bunun birçok örnegi vardir. En tipik örnegi: “Tasarruf edecegim parayla ailemle çok güzel bir tatil yapabiliriz.” Bu mantikli ve akillica bir plan gibi gelebilir ama temelde yanlistir, çünkü kendisine saygi duyan bir tiryaki tatile çikmak yerine yilin elli iki haftasi sigara içmek ister. Sonuçta tiryaki hâlâ kuskuludur, çünkü hem elli hafta boyunca sigaradan vazgeçmek zorundadir hem de sigarasiz bir tatilden zevk alip almayacagindan emin degildir. Bu mantik tiryakinin büyük bir özveride bulundugu duygusunu güçlendirir ve gözünde sigaranin degerini iyice artirir. Bunun yerine en iyisi olaya söyle yaklasmaktir: “Sigara içerek ne kazaniyorum?” Baska bir örnek: “Daha iyi bir araba alabilirim”. Dogru. Bu plan arabayi alana kadar insani oyalar. Fakat yeni araba hevesi geçer geçmez özveri duygusu yine ortaya çikar ve tiryaki er yada geç tekrar tuzaga düser.
Bir baska tipik örnek ise is arkadaslari ve yakinlarla anlasmalar yapmaktir. Bu yöntemde günün belli zamanlarinda duyulan sigara içme istegi kendiliginden ortadan kalkar. Yine de bazi nedenlerden dolayi basarisizlikla sonuçlanir:
1. Motivasyon yanlistir: Baskalari sigarayi birakiyor diye siz neden birakacaksiniz ki? Bu yalnizca özveri duygusunun artmasina yol açar. Bütün tiryakiler ayni anda sigarayi birakmaya içtenlikle karar verirlerse ne iyi olur. Fakat hiç bir tiryaki sigarayi birakmaya zorlanmamalidir. Aslinda tiryakilerin hepsi içlerinden sigarayi birakmak isterler fakat birakmaya tamamen hazir degillerse böyle bir anlasma yalnizca sigara içme isteklerini artirir. Gizli gizli içmeye ve kendilerini giderek daha bagimli hissetmeye baslarlar.
2. “Eziyeti paylasmak” veya birbirine bagimli olmak: Tiryaki sigarayi “irade yöntemi” ile birakmaya çalistiginda sigara içme isteginin geçmesini beklerken eziyet çeker. Çektigi eziyete dayanamayip sigara içerse basarisizliga ugramis olur. “Irade yönteminde” birinin er yada geç dayanamayip vazgeçecegi önceden programlanmistir. Böylece digerleri bekledikleri bahaneye kavusmus olurlar. Onlarin suçu yoktur. O kisi vazgeçmeseydi onlar dayanacaklardi ama simdi yari yolda birakilmis oldular. Aslinda çogu gizli gizli içiyorlardir bile.
3.“Eziyeti paylasmanin” öteki yüzü “övgüyü paylasmaktir”. Paylasma oldugu zaman basarisizlik aninda sayginlik yitirmek o kadar kötü degildir. Sigarayi birakan kisi büyük bir basari kazanmanin mutlulugunu yasar. Insan tek basinayken arkadaslarinin ve yakinlarinin onayi onun için ilk günlerde gereksinim duyacagi büyük bir ödül olur. Herkes ayni anda ayni seyi yapiyorsa övgüyü paylasmak gerektiginde ödül azalir.
Yanlis motivasyonlarin diger klasik bir örnegi ise rüsvettir (örnegin anne baba çocuklarina sigaradan vazgeçmeleri için para önerir veya “dayanamazsam sana 100 pound verecegim” diyerek kisi kendini kosullar). Bir filmde böyle bir sey görmüstüm. Sigarayi birakmaya çalisan bir polis memuru sigara paketinin içine 20 pound koyar ve kendi kendine bir anlasma yapar. Bir daha sigara içmek için önce o parayi yakacaktir. Bu onu birkaç gün sigara içmekten alikoyar ama sonunda parayi yakar.
-78-

Kendinizi aldatmayin. Bir tiryaki sigara için ortamla olarak 30.000 pound harcar. Sigara içmenin ölümcül bir hastaliga yakalanma riski dörtte birdir. Sigara insanin yasam boyu kötü bir agiz kokusuna sahip olmasina, ruhsal ve fiziksel iskence çekmesine, sigaraya esir olmasina, toplum tarafindan küçük görülmesine ve öz saygisini yitirmesine neden olur. Bütün bunlar sigarayi birakmak için yeterli degilse birkaç göstermelik neden hiç etkili olamaz, tam tersine özveri duygusunun güçlenmesine yol açar. Olaya artik söyle bakin.
Sigara içmenin bana ne yarari var? HIÇ
Neden sigara içmek zorundayim?
ZORUNDA DEGILSINIZ!
KENDI KENDINIZI CEZALANDIRIYORSUNUZ.
-79-

-80-

32
Birakmanin Kolay Yolu
Bu bölümde sigarayi birakmanin kolay yolu ile ilgili talimatlar verecegim. Bunlara uyarsaniz birakmanin oldukça kolay hatta eglenceli bile oldugunu görürsünüz. Yapmaniz gereken yalnizca iki sey var:
1.Bir daha sigara içmemeye karar verin.
2.Bu yüzden bunalima gireceginize, sevinin.
Simdi herhalde “Bu kitabin gerisi ne ise yarayacak? Neden bunu basinda söylemediniz?” diye soruyorsunuzdur. Bir an bunalima girer, er yada geç düsüncenizi degistirirdiniz. Herhalde simdiye kadar bir kaç kez yapmissinizdir.
Dedigim gibi sigara hain ve sinsi bir tuzaktir. Birakmanin en güç yani kimyasal bagimlilik degil, beyninize islenmis aldatmacalardir. Bu yüzden önce yanilgilari, aldatmacalari ortadan kaldirmak gerekir. Önce düsmanini tani, taktiklerini ögren ki, rahatlikla yenebilesin.
Yasamimin büyük bir bölümünü sigarayi birakmaya çalisarak geçirdim ve haftalarca agir depresyonlar yasadim. Sonunda biraktigimda sigara tüketimim bir anda yüzden sifira düstü ve hiç aci çekmedim. Sigarasizliga alisma döneminde bile yasamdan zevk aldim ve simdiye kadar kesinlikle pisman olmadim. Sigarayi birakmak basima gelen en güzel seydi.
Nasil bu kadar kolay birakabildigimi bir türlü anlayamadim ve nedenini bulabilmem uzun zaman sürdü. Bundan sonra bir daha sigara içmeyecegimi kesinlikle biliyordum. Bundan önceki denemelerimde de kararliydim ama aslinda sigarayi birakmaya yalnizca çalisiyordum ve yeterince uzun bir süre sigarasiz kalmaya dayanirsam sigara içme arzusunun yok olacagini umuyordum. Sürekli bir sey olsun diye bekledigimden yok olmuyordu tabii, ben yakindikça sigara arzusu artiyor ve özlem devam ediyordu.
Son girisimim degisikti. Bugün bütün tiryakilerin yaptigi gibi ben de düsünmeye baslamistim. O ana kadar ne zaman basarisiz olsam bir sonraki deneme daha kolay olacak düsüncesiyle kendimi avutuyordum. Yasamimin sonuna kadar sigara içecegimi aklima bile getirmiyordum. Bu düsünce içimi öyle bir nefretle dolduruyordu ki, sigara konusunu artik ciddi bir sekilde ele almistim.
Otomatik olarak sigara yakmak yerine sigara içerken ne duydugumu çözümlemeye basladim. Bildigim sey onaylanmis oldu. Sigaradan zevk almiyor, sigarayi pis ve igrenç buluyordum.
Sigara içmeyen insanlari incelemeye basladim. Onlari o ana kadar yüzeysel, anti sosyal, sikici insanlar olarak görürdüm. Oysa daha dikkatli inceledigimde güçlü ve sakin bir karaktere sahip olduklarini fark ettim. Stres ve gerginligin daha kolay üstesinden geldiklerini, insanlarla birlikteyken ise tiryakilerden daha çok eglendiklerini gördüm. Tiryakilerden daha canli ve hareketli olduklari kesindi.
Sigarayi birakmis kisilerle konusmaya basladim. O zamanlar onlari saglik yada para nedeniyle sigarayi birakmak zorunda kalmis fakat hâlâ gizli gizli sigara özlemi duyan insanlar olarak görürdüm. Birkaçi “Bazen sigara özlemi duyuyorum, ama o kadar nadir ve
-81-

o kadar hafif ki, önemsemeye degmez” derken, çogu “Sigarayi özlüyor muyum? Saka yapiyor olmalisin. Kendimi hiç bu kadar iyi hissetmemistim.” Diyordu.
Sigarayi birakmis kisilerle yaptigim görüsmeler aklimin bir kösesine yer etmis baska bir gizemi aydinlatti. Ben dogustan zayif bir insan oldugumu sanirdim fakat bir anda bütün tiryakilerin ayni kabusu yasadiklarini anladim. Kendi kendime “Su anda milyonlarca insan sigarayi birakiyor ve gayet mutlu bir sekilde yasamlarini sürdürüyor. Sigaraya baslamadan önce sigara içmenin hiçbir geregini duymuyorum, o igrenç nesnelere alisana kadar ne denli ugrastigimi da hâlâ animsiyorum. Peki neden simdi sigara içmek zorundayim?” diye düsündüm. Sigara benim için bir keyif degildi. O pis seyden nefret ediyor, yasamamin gerisini bu igrenç nesnenin esiri olarak geçirmek istemiyordum.
Sonunda kendime sunu dedim:
“Allen, ISTESEN DE ISTEMESEN DE SU ANDA SON SIGARANI IÇMIS OLDUN.”
Daha o an bir daha sigara içmeyecegimi anladim. Bu kadar kolay olacagini hiç sanmiyordum, tam tersine çok güçlük çekecegimi düsünüyordum. Aylar boyu depresyonlarda olacagimdan ve yasamimin gerisini sürekli özlem içinde geçirecegimden emindim. Oysa basindan beri tam anlamiyla bir zevk oldu.
Neden bu kadar basit oldugunu ve bu kez o igrenç sigarasizlik özlemini neden duymadigimi anlamam çok uzun sürdü. Nedeni suydu: Sigara özlemi diye bir sey yoktur. O yalnizca kusku ve güvensizlikten dogar. Gerçekten çok basit ve açiktir. SIGARAYI BIRAKMAK KOLAYDIR. Isi güçlestiren kararsizlik ve yakinmadir. Tiryakiler bagimliyken bile bazen uzun süre sigarasiz kalmaya dayanirlar. Yalnizca sigara içmek istedikleri ama içemedikleri zaman özlem duyarlar.
Sigarayi birakmayi kolaylastirmanin yolu kesin ve geri dönüsü olmayan bir karar vermektir. Bu kararin dogrulugundan kuskulanmak, karari sorgulamak yerine mutlu olmak ve sigara konusunun kapandigini ummak degil bilmektir.
Basindan beri kararli olursaniz isi kolaylastirirsiniz. Kolay olacagina inanmazsaniz nasil basindan beri kararli olursunuz? Iste kitabin geri kalan bölümü bu bakimdan gereklidir. Sigarayi birakmadan önce üzerinde durmaniz gereken önemli birkaç nokta var:
1. Basaracaginiza inanin. Sizin baskalarindan hiçbir farkiniz yok ve sigara içmek yada içmemek tamamen sizin elinizde.
2.Vazgeçtiginiz hiçbir sey yok. Tam tersine kazanacaginiz o kadar çok sey var ki! Yalnizca daha saglikli ve daha varlikli olmakla kalmayacak iyi günlerde daha çok eglenip kötü günlerde daha az sikinti duyacaksiniz.
3.“Tek bir sigara” diye bir sey olmadigini anlayin artik. Sigara bir uyusturucu bagimliligidir ve zincirleme olarak devam eder. Sigara içememek yüzünden bunalima düserseniz kendinizi gereksiz yere cezalandirmis olursunuz.
4.Sigarayi zarar verme olasiligi olan bir aliskanlik olarak degil uyusturucu bagimliligi olarak görmelisiniz. Hosunuza gitse de gitmese de BAGIMLI OLDUGUNUZU KABUL ETMELISINIZ. Görmezlikten gelerek bagimliligi yok edemezsiniz. Bu bagimliligin süründüren bütün hastaliklar gibi yalnizca yasam boyu sürmekle kalmayip ayni zamanda giderek kötülestigini unutmayin. Iyilesmek için en iyi zaman simdidir.
5.Hastalikla (yani kimyasal bagimlilikla) sigara içen veya içmeyen insanlarin içinde bulunduklari ruhsal durumu birbirinden ayirin. Tiryakiler bagimlilik kazanmadan önceki zamana dönme sansina sahip olsalar bu sansi hemen kullanirlardi! Siz bugün bu sansa sahipsiniz! Bunu sakin ‘sigarayi birakmak’
-82-

olarak görmeyin. Son sigaranizi içtiginize dair kesin kararinizi verdikten sonra sigara içmeyen bir insan olursunuz. Artik tiryakileri yasamlarini sigarayla kendilerine zarar vererek geçiren zavallilar olarak görürsünüz. Sigara içmeyen bir insanin böyle bir sorunu yoktur. Kesin kakari verir vermez amaciniza ulasmis olursunuz. Bu yüzden mutlu olmaniz gerekir. Bütün gün oturup yakinarak kimyasal bagimliligin geçmesini bekleyeceginize disari çikip yasamin tadini çikarmaya çalisin. Yasam sigara içtiginiz zaman da güzeldir, içmediginiz zaman her geçen gün daha da güzellesir.
Sigarayi birakmayi gerçekten kolaylastirmak için sigarasizliga alisma döneminde (en fazla üç hafta) hiç sigara içmemeye kararli olmalisiniz. Bu mantikla yola çiktiginizda birakmak çok kolay gelecektir.
Baslangiçta sizden rica ettigim gibi açik kalplilikle okuyorsaniz artik sigara birakma asamasina gelmis olmaniz gerekir. Su anda tasmasini sabirsizlikla çekistiren bir köpegin heyecaniyla vücudunuzdan zehri atmak için bekliyor olmalisiniz.
Hâlâ bir sikinti içindeyseniz, bunun nedeni asagidaki unsurlardan biridir.
1. Sizde daha jeton düsmemis. Yukarida siraladigim bes noktayi bir daha okuyun ve dogruluklarina inanip inanmadiginizi saptayin. Herhangi bir noktada kuskunuz varsa onunla ilgili bölümü bir kez daha okuyun.
2.Basarisizliga ugramaktan korkuyorsunuz. Endiseye kapilmaniza gerek yok, okumaya devam edin, basaracaksiniz. Sigara inanilmaz bir tuzaktir. En zeki kisiler de düser ama bir tek aptallar olayi çözdükten sonra kendilerini aldatmaya devam ederler.
3.Söylediklerimin dogrulugunu kabul ediyor fakat yine de kendinizi perisan ediyorsunuz. Yapmayin! Gözlerinizi açin su anda çok güzel bir sey olmak üzere, esirlikten kurtuluyorsunuz.
Ise dogru mantikla baslamak çok önemlidir: Sigara içmemem ne güzel degil mi? Bu mantigi sigarasizliga alisma süreci boyunca sürdürmeniz gerekir. Bundan sonraki birkaç bölümde özellikle bu konu üzerinde duracagim. Sigarasizliga alisma süresinden sonra bilinçli olarak bunu düsünmenize gerek kalmayacaktir. Otomatik olarak öyle düsünecek ve bunu daha önce neden göremediginizi merak edeceksiniz. Yalniz dikkat etmeniz gereken iki nokta var.
1.Son sigaranizi söndürme planinizi kitabin sonuna erteleyin.
2.Yaklasik üç hafta süren sigarasizliga alisma döneminden sik sik söz etmistim. Yanlis anlasilmasin. Üç hafta boyunca eziyet çekeceginizi sanabilirsiniz. Bu dogru degildir. “Üç hafta dayanabilirsem tamamdir” yanilgisina düsmeyin. Üç hafta sonra hiçbir sey olmayacak. Kendinizi birdenbire sigara içmeyen bir insan olarak hissetmeyeceksiniz. Sigara içmeyenler kendilerini içenlerden farkli hissetmezler. Simdi üç hafta boyunca sigara içmemekten yakiniyorsaniz üç hafta sonra da yakinirsiniz. Demek istedigim sudur: “Artik sigara içmeyecegin ne güzel degil mi?” gibi bir mantikla baslarsaniz üç hafta sonra sigara içme hevesiniz kalmaz. Fakat “Üç haftayi bir atlatabilsem” diyorsaniz o üç hafta sonunda sigara diye ölürsünüz.
-83-

-84-

33
Sigarasizliga Alisma Süresi
Son sigaranizi söndürdükten sonra yaklasik üç hafta kadar sigara özlemi çekebilirsiniz. Bu birbirinden ayri iki faktöre dayanir.
1.Nikotin eksikligi, bir bosluk veya güvensizlik duygusu, tiryakilerin özlem diye tanimladigi bir tür açlik veya ellerle ilgili bir sey.
2.Bazi olaylarin yarattigi psikolojik etki, örnegin telefonda görüsmek.
Tiryakiler “irade yönteminde” bu iki etken arasindaki farki anlamamak ve ayirt edememekten dolayi güçlük çekerler. Sigarayi birakmayi basarmis birçok kisinin tekrar tuzaga düsmesinin nedeni de budur.
Nikotin eksikligi insana aci vermez ama hafife de alinmamalidir. Açligin çok güçlü bir dürtü olmasina ve yemeksiz kaldigimiz zaman sinirlerimizin bozulmasina karsin bütün gün yemek yemedigimiz zaman yalnizca midemiz guruldar, aci çekmeyiz. Vücudumuz nikotinsiz kalinca da ayni sey olur. Aradaki fark vücudumuzun besine gereksinim duydugu, zehre duymadigidir. Dogru mantikla yola çikildiginda özlemle basa çikmak kolaylasir ve kisa bir süre sonra özlem yok olur.
Tiryakiler “irade yöntemi” ile de olsa birkaç gün sigarasiz kalmayi basarirlarsa nikotin özlemi kisa sürede kaybolur. Sorun ikinci faktördür. Tiryakinin belli zaman ve durumlarda sigara istegini karsilamaya alismis olmasi çagrisimlar dogurur (örnegin: “Sigara olmadan içkiden zevk alamam”). Ikinci bir örnek bunu belki daha iyi açiklayabilir.
Birkaç yil sinyalleri sürücünün solunda olan bir araba kullandiktan sonra sinyalleri sagda olan bir araba kullanmaya basladiginizda sagda olduklarini bildiginiz halde birkaç hafta boyunca sinyalleri çalistirmak istediginizde silecekleri çalistirirsiniz.
Sigara birakmak da buna benzer. Sigarasizliga alisma süresinin basinda belli durumlarda çagrisim mekanizmasi çalismaya baslar. O anlarda sigara istediginizi sanirsiniz. Inandirilmis oldugunuz aldatmacalarin etkisine basindan karsi koyarsaniz çagrisim mekanizmasi çabuk kaybolur. “Irade yönteminde” tiryaki sigara içme isteginin gitmesini bekler; böylece çagrisim mekanizmasini ortadan kaldirmak yerine artirir.
Yemek yemek özellikle arkadaslarla birlikte bir restorandayken sigara çagrisimi yaptirir. Sigarayi birakmis kisi sigara içemedigi için sikinti duyar. Arkadaslari sigaralarini yaktiklarinda kisinin bir seyden yoksun kaldigi duygusu daha da artar. Artik o, güzel yemekten ve arkadaslariyla birlikte olmaktan zevk alamaz çünkü bunlar ona sigarayi animsatir. Böylece üç kat daha fazla eziyet çeker ve sigara konusundaki asilsiz inançlar iyice beynine yerlesir. Oysa kararli olup biraz dayanabilirse kaderini kabul edip yasamina devam edecektir. O asilsiz inançlarin etkisi kismen sürer ve sigaraya saglik yada para yüzünden birakmis kisilerin uzun yillar belli durumlarda sigara özlemi çekmelerine neden olur. Bu kisiler akillarindaki sigara hayali yüzünden huzur bulamaz ve kendilerine bosu bosuna eziyet çektirirler.
Benim yöntemimde bile basarisizligin en büyük nedeni çagrisim aninda gösterilen tepkidir. Sigarayi birakmis kisi sigarayi kimyasal etkisi olmayan bir ilaç olarak görmeye baslar. “Sigaranin bana yararli olmadigini biliyorum ama kendimi buna inandirirsam bazi durumlarda yardimci olabilir.” diye düsünür.
-85-

Kimyasal etkisi olmayan bir ilaç anlik sikintilari gerçekten ortadan kaldirdigi için psikolojik açidan çok etkilidir. Fakat sigara bir ilaç degildir. Önce izleri yaratir sonra onlari yok eder ve bir süre sonra bu izleri tam olarak bile yok edemez. Bati toplumundaki bir numarali ölüm nedeni oldugunu bir tarafa biraksak bile kendisi hastalik üreten bir seydir.
Sigara içmeyenlerin veya sigarayi yillar önce birakmis kisilerle ilgili bir örnek vereyim. Kocasini yitirmis bir kadini ele alalim. Böyle durumlarda tiryakiler çogunlukla bütün iyi niyetleriyle bir sigara uzatip: “Iç bir tane, rahatlarsin.” derler.
Kadin sigarayi kabul ederse bagimli olmadigi ve özlem duymadigi için rahatlamaz. Sigara ancak psikolojik açidan geçici bir destek olabilir o kadar. Bittiginde trajedi hâlâ devam etmektedir. Aslinda artik durum daha da kötüdür. Çünkü kadin nikotin özlemi duymaya baslamistir. Bu özleme dayanmakla bir sigara daha içip özlemi gidermek arasinda kalir ve kisir döngü ortaya çikar. Sigara bir an için psikolojik desek saglamaktan baska bir ise yaramamistir. Ayni etkiyi avutucu sözler yada bir içki de yaratabilirdi. Sigara içmeyen yada sigarayi birakmis birçok kisi bu tür durumlar yüzünden sigaraya baslamislardir.
Yanlis inançlara daha baslangiçta karsi koymak gerekir. Sunu artik akliniza yerlestirin: Sigaraya muhtaç degilsiniz ve sigarayi bir tür yardim yada destek olarak görmeyi sürdürdükçe kendinize eziyet çektirmis olursunuz. Kendinizi perisan etmeye hiç gerek yok. Sigara, restoranda yenen bir yemegi yada arkadas toplantilarini çekici bir hale getirmektense bozar. Tiryakilerin restoranlarda zevkten degil zorunluluktan dolayi sigara içtiklerini unutmayin. Bagimli olduklari için uyusturuculari olmadan ne yemekten ne de yasamdan zevk alabilirler.
Kendinizi sigaranin aslinda keyif veren bir sey oldugu düsüncesinden arindirin. Birçok tiryaki “Keske zararsiz sigara olsa” diye düsünür. Içinde yalnizca ot olan zararsiz sigaralar vardir ama deneyen herkes kisa bir süre sonra vazgeçer. Sigara içmenizin tek nedeninin vücudunuza nikotin saglamak oldugunu anlayin artik. Nikotin arzunuz yok oldugunda sigaraya fazla gereksinim duymazsiniz.
Sizde sigara arzusunu sigara özleminin mi (o bosluk duygusu) yoksa çagrisim mekanizmasinin mi uyandirdigina aldirmadan varligini kabul edin. Fiziksel bir agri olmadigina göre dogru bir mantikla yola çikarsaniz sigara sorununuz kalmaz. Sigarasizligin yarattigi duygudan endiselenmeyin. O kadar kötü degildir, asil sorun o can atilan ama yasak olan sigarayla yapilan çagrisimlardir.
Bu yüzden bunalima gireceginize kendinize söyle deyin. “Bunun ne oldugunu biliyorum. Nikotin eksikliginin yarattigi duygudur bu. Tiryakiler bunu yasam boyu çekerler bagimliliklari da bu yüzden devam eder zaten. Sigara içmeyenlerin böyle bir sorunu yoktur. Bu sigaranin birçok dezavantajindan yalnizca bir tanesidir. Vücudumu bu kötü seyden tamamen kurtarmam ne güzel degil mi?”
Diger bir deyisle vücudunuz gelecek üç hafta içinde hafif bir sarsinti geçirecek ama bu süre içinde bütün yasaminiz boyunca sürecek çok güzel bir sey olacak. Igrenç bir hastaliktan kurtulacaksiniz. Bu sigaranin eksikligini duymaktan zevk bile alacaksiniz. Size bir eglence dogacak.
Olayi heyecanli bir oyuna dönüstürün. Nikotin canavarina midenizdeki bir tür kurt olarak bakin. Siz onu üç hafta boyunca yemeksiz birakmaya çalisirken o yasamini sürdürebilmek için bütün taktikleriyle size sigara içirtmeye çalisacaktir.
-86-

Bazen moralinizi bozmaya çalisacaktir. Bazen hazirliksiz olacaksiniz, biri size sigara verecek ve siz belki sigarayi biraktiginizi unutacaksiniz. Unutmazsaniz hafif bir özlem duyacaksiniz. Bu tür durumlara önceden hazirlanmaniz gerekir. Size sigara isteten sey ne olursa olsun buna bedeninizdeki küçük canavarin neden oldugunu ve bu durumlarda sigara içmemekle canavara bir darbe daha indirdiginizi düsünün.
Sakin sigarayi unutmaya çalismayin. Sigarayi “irade yöntemi” ile birakmaya çalisan tiryakilerin depresyonlara girmelerine neden budur. Bütün gün oturup sigarayi unutmayi beklerler.
Bu uyku tutturamamaya benzer. Düsündükçe uykunuz kaçar.
Ne olursa olsun unutamayacaksiniz. Ilk birkaç gün küçük canavar size sürekli animsatacaktir, buna engel olamayacaksiniz. Çevrenizde tiryakiler ve sigara reklamlari oldukça sigarayi animsamaya devam edeceksiniz. Sigarayi unutmak zorunda degilsiniz zaten. Kötü degil çok güzel bir sey olmakta. GÜNDE BIN KEZ DE DÜSÜNSENIZ TADINI ÇIKARIN. ÖZGÜR OLMANIN NE KADAR GÜZEL OLDUGUNU KENDINIZE SÜREKLI ANIMSATIN. KENDINIZI ZEHIRLEMEK ZORUNDA OLMAMANIN MUTLULUGUNU DÜSÜNÜN.
Bir süre sonra sigara özlemi eglenceye dönüsecek ve siz sigaranin aklinizdan ne kadar çabuk çiktigina sasiracaksiniz.
Ne yaparsaniz yapin AMA KARARINIZDAN KUSKU DUYMAYIN. Kusku duymaya basladiginiz an yakinmaya da baslarsiniz ve her sey daha kötü olur. Onun yerine o ani yeni bir sevk arayarak degerlendirin. Kusku duymanizin nedeni bir depresyonsa sizi bu duruma düsürenin sigara oldugunu animsayin. Bir arkadasiniz sigara uzattiginda gururla “Ne mutlu bana ki artik gereksinim duymuyorum” deyin. Buna önce biraz bozulur ama sigarasizligin sizi etkilemedigini görünce onun da akli yatmaya baslar.
Sizi bu karara çok önemli nedenlerin ittigini unutmayin. Bir tek sigaranin size mal olacagi binlerce lirayi düsünün ve kendinize bu korkunç hastaliklardan birine yakalanma riskine girmek isteyip istemediginizi sorun. Özellikle de bu duygunun yakinda geçecegini ve her dakikanin sizi amaciniza yakinlastiracagini düsünün.
Bazi tiryakiler yasamlarinin geri kalan bölümünü “otomatik uyaricilari” tersine çevirerek geçireceklerinden korkarlar. Diger bir deyisle psikolojik oyunlar yardimiyla kendilerini sigaraya gereksinim duymadiklarina inandirmalari gerektigini düsünürler. Çok yanlis. Iyimser bir kisi siseyi yari dolu, kötümser bir kisi yari bos olarak görür. Sigara durumunda sise bostur ama tiryaki onun dolu olduguna inanir. Sigara içmenize gerek olmadigini anladiginiz an kisa bir süre sonra bunu kendinize sürekli söylemek zorunda kalmazsiniz, çünkü sigaraya gerçekten gerek yoktur. Yasaminizda en son gereksinim duydugunuz sey sigaradir, dikkat edin en son yaptiginiz sey olmasin.
-87-

34
Tek Bir Nefes
Sigarayi “irade yöntemi” ile birakmaya çalisan bir çok tiryakinin perisan olmasina neden budur. Üç dört gün sigarasiz kaldiktan sonra devam edebilmek için ara sira bir sigara içmeye yada bir iki nefes çekmeye baslarlar. Bunun ruh hallerinde yarattigi felaket etkinin farkina varmazlar.
Çogu tiryaki bu ilk nefesin tadini begenmez ve sevinir. “Iyi, hiçbir zevk almadim, demek ki sigara istegim azaliyor.” Diye düsünür. Aslinda tam tersi olur. Aklinizdan çikarmayin: SIGARA HIÇBIR ZAMAN ZEVK DEGILDIR. Sigarayi zevk için içmiyordunuz. Tiryakiler sigarayi zevk için içseler de hiçbir zaman birden fazla sigara içmezlerdi.
Sigara içmenizin tek nedeni küçük canavari beslemekti. Dört gün boyunca aç biraktiniz. O bir sigaranin veya nefesin onun için ne kadar degerli oldugunu düsünün! Siz fark etmezsiniz ama bilinçaltiniz yeni gelen nikotini hemen kaydeder ve o ana kadarki bütün çabaniz bosa çikar. Içinizden bir ses: “Her türlü mantiga karsin sigara çok güzel bir seydir. Bir tane daha iç. Diye fisildamaya baslar.
Bir tek nefes çekmenin iki zararli etkisi vardir:
1.Bedeninizdeki küçük canavari yasatmaya devam eder.
2.Daha da kötüsü beyninizdeki büyük canavari yasatmaya devam eder ve ilk nefes ikinciyi istetir.
Unutmayin: Tiryakilerin sigaraya baslamalarinin nedeni tek bir sigaradir.
-88-

35
Benim Için Daha mi Zor Olacak?
Bir tiryakinin bagimliligindan ne kadar kolay kurtulacagini belirleyen sonsuz etken vardir. Herkesin karakteri, isi, yasam kosullari ve sigarayi birakmak için seçtigi zaman farklidir. Bazi mesleklerde daha zor olabilir, ama yanlis inançlar ortadan kalkinca bu fark kaybolur. Bunu kir kaç örnekle açiklamaya çalisayim.
Tip mesleginde çalisan kisiler için daha zor oldugu söylenir. Oysa saglik açisindan etkilerini daha iyi bildikleri ve bunlarla her gün karsilastiklari için doktorlarin sigarayi birakmalari daha kolaydir saniriz. Onlari sigarayi birakmaya zorlayan nedenler daha güçlüdür ama asagidaki nedenlerden dolayi birakmalari daha kolay degildir:
1.Saglik açisindan risklerin sürekli bilincinde olmak korku yaratir. Bu korku sigara özlemini gidermemizi gerektiren durumlardan birini dogurur.
2.Doktorlar mesleklerinden dolayi büyük bir stres içindedirler ve genellikle sigarasizligin yarattigi stresi is yerlerinde gideremezler.
3.Bir de suçluluk duygusunun verdigi stres eklenir. Doktorlar insanlara iyi örnek olmak zorundadirlar. Bu baski özveri duygusunu güçlendirir.
Doktor sigara özlemini ancak gerçekten hak ettigi ve günlük stresin geçici olarak yok oldugu aralarda giderebilir. Bu yüzden de sigara onun için çok degerlidir. Doktorlar ister istemez uzun süre sigarasiz kalan ve ancak ara sira sigara içen tiryakiler kategorisine girerler. Tiryaki “irade yönteminde” özveride bulunduguna inandigi için kendini kötü hisseder. Ne verdigi aradan ne de içtigi çay yada kahveden zevk alir. Böylece özveride bulunduguna inanmaya baslar ve belli çagrisimlardan dolayi her seyin sorumlusunun sigara oldugunu düsünür. Su aldatmacalardan kurtulup sigara içemediginiz için üzülmekten vazgeçerseniz vücudunuz nikotin isterken bile siz büyük bir zevkle kahvenizi içebilirsiniz.
Bir baska zor durum da can sikintisidir, özellikle de stresle bir araya geldigi zaman. Bunun tipik örneklerini soförler ve küçük çocuklari olan ev kadinlari yasarlar. Isleri stresli fakat monotondur. Sigarayi “irade yöntemi” ile birakmaya çalisan bir ev kadini “yoksun kaldigi” seyi animsayacak çok zamani oldugundan depresyona girer.
Dogru mantik kullanildiginda bu durumun da üstesinden gelinir. Sigarayi biraktiginizi düsünmekten korkmayin. Sigarayi düsündügünüzde o lanet canavardan kurtuldugunuz için mutlu olun. Olaya iyimserlikle bakarsaniz sigarasizlik bir eglenceye dönüsür.
Yaslari, cinsiyetleri, zeka dereceleri, meslekleri ne olursa olsun VERDIGIM TALIMATLARIN HEPSINE UYAN tiryakiler sigarayi birakmayi hem kolay hem de eglenceli bulacaklardir.
-89-

36
Basarisizligin Ana Nedenleri
Sigarayi birakma girisimleri genellikle iki nedenden dolayi basarisizliga ugrar. Birincisi diger tiryakilerin etkisidir. Zayif bir aninizda veya baskalariyla birlikteyken biri bir sigara yakar. Bu konuya daha önce ayrintili bir sekilde degindim. Tek bir sigara diye hiç bir sey olmadigini animsayin. Zincirleri kirdiginiz için sevinin. Tiryakilerin sizi kiskandigini akliniza yerlestirin ve onlara aciyin. Inanin acinacak haldeler.
Basarisizligin ikinci nedeni araya kötü bir gün girmesidir. Sigara içmeyenlerin de sigara içenler gibi iyi ve kötü günleri oldugunu unutmayin. Yasam inisli çikislidir ve her sey birbirine baglidir. “Irade yönteminde” tiryaki yasadigi ilk kötü günde hemen sigarayi arar ve tabii o kötü gün daha da kötü olur. Sigara içmeyen bir kisi stres ve sikintiyla hem fiziksel hem de ruhsal açidan daha rahat basa çikabilir.
Sigarasizliga alisma döneminde kötü bir gün yasamaktan korkmayin. Eskiden sigara içtiginiz zaman da kötü günleriniz oldugunu (yoksa birakmaya karar vermezdiniz) unutmayin. Sigara içemediginiz için üzüleceginize kendi kendinize söyle deyin: “Evet, bu gün pek iyi bir gün degil, ama sigara da bir ise yaramayacak. Yarin daha iyi bir gün olur, su anda hiç degilse bir arti puana sahibim. O igrenç sigara aliskanligindan kurtuldum artik.”
Tiryakiler sigaranin kötü yanlarini görmezlikten gelirler. Hiçbir zaman sigara yüzünden öksürmezler, sürekli soguk alginligina yakalanirlar. Issiz bir yerde arabaniz bozuldugunda bir sigara yakarsiniz. O sigara yüzünden mutlu mu neseli mi olursunuz? Tabii ki hayir. Biri sigarayi birakir birakmaz yasamda ters giden her seyin suçunu sigarasizliga yüklemeye baslar. Arabaniz bozuldugunda: “Eskiden böyle durumlarda bir sigara yakardim.” Diye düsünürsünüz, fakat sigaranin hiçbir sorunu çözmedigini unutur, hayal ürünü bir destek arayarak kendinize eziyet çektirirsiniz. Kendinizi zor bir duruma düsürür, sigara içemediginiz içi perisan olursunuz, içseniz durumunuz daha da kötü olur. Dogru bir karar aldiginizi biliyorsunuz; bu karardan kusku duyarak ne diye hâlâ kendinize iskence çektiriyorsunuz?
Unutmayin olumlu düsünmek her zaman için çok önemlidir.
-90-

37
Sigaranin Yerine Kullanilanlar
Birçok kisi sigaranin yerine seker, sakiz, nane sekeri, içinde ot olan sigaralar, haplar kullanir. HIÇBIRINI KULLANMAYIN. Bu tür seyler isinizi kolaylastirmak yerine yalnizca güçlestirir. Caniniz sigara istediginde ve siz sigara yerine baska bir sey kullandiginizda sigara isteginizin devam etmesine ve artmasina neden oluyorsunuz. Aslinda “Sigara içmeliyim veya bu boslugu baska bir sekilde doldurmaliyim” diyorsunuz. Bu bir santajciya yada inatçi bir çocuga yenilmek gibidir. Caniniz sigara istemeye devam eder ve iskence uzar. Ne olursa olsun kullandiginiz sey sigaranin yerine geçmez, çünkü istediginiz yemek degil nikotindir. Baska bir sey kullanmakla sigarayi düsünmeye devam etmis oluyorsunuz. Akliniza sunu yerlestirin:
1.Nikotinin alternatifi yoktur.
2.Nikotine muhtaç degilsiniz. Nikotin besin degil zehirdir. Nikotin özlemi duydugunuzda yalnizca tiryakilerin bu duyguyu yasadiklarini sigara içmeyenlerin böyle bir sorunu olmadigini animsayin. Bu özlemi nikotinin neden oldugu baska bir dert, canavarin ölüm çigligi olarak görün.
3.Unutmayin! Sigara özlemi yaratir, gidermez. Sigaraya ve sigaranin bir alternatifine muhtaç olmadiginizi ne kadar çabuk anlarsaniz o kadar çabuk kurtulursunuz.
Nikotin içeren sakizlarin yada baska seylerin yakinindan bile geçmeyin. Bunlarin vücuttaki nikotin miktarini sabit tuttuklari ve sizi nikotinsizligin kötü etkilerinden koruduklari için sigarasizliga alisma dönemini dolaylastirdiklari söylenir. Aslinda ayni nedenlerden dolayi birakmayi güçlestirirler. Sigara aliskanligi sürekli sigara özlemi gidermektir. Nikotinin hiçbir yarari yoktur. Sigara içmenizin tek nedeni nikotinsizligin yarattigi özlemi gidermektir. Bu özlem kaybolunca aliskanlik da yok olur. Zaten özlem o kadar hafiftir ki herhangi bir önlem almak gerekmez. Sigara içmenin asil sorunu daha önce de söyledigim gibi kimyasal bagimlilik degil aklimizi karistiran aldatmacalardir. Nikotin içeren sakizlar kimyasal bagimliligin devam etmesine neden olurlar, kimyasal bagimlilik da psikolojik bagimliligin uzamasina yol açar.
Sigarayi birakmis birçok kisi nikotinli sakizlara bagimlidir. Hâlâ sigara içen sakiz bagimlilari da vardir. Sakizin tadinin igrenç oldugunu söyleyerek kendinizi aldatmayin. Ilk sigaranizin tadini animsayin.
Sigaranin diger bütün alternatifleri nikotinli sakizlarla ayni etkiye sahiptir. “Sigara içemedigime göre boslugu normal sakiz yada sekerle dolduruyorum” düsüncesinden söz ediyorum. Sigarasizligin yarattigi bosluk besinsizlikten dogan açliktan ayirt edilmezse de biri birinin yerini tutmaz. Aslinda caninizi sigara istetecek bir sey varsa o da kendinizi tika basa sakizla ve nane sekeri ile doldurmaktir.
Sigara alternatiflerinin en kötü yani asil sorunun yani beynimize islenmis yanlis inançlarin devam etmesine neden olmalaridir. Gripten kurtuldugunuzda bir alternatif arar misiniz? Tabii ki hayir. “Sigaranin yerini tutacak bir sey ariyorum” dediginizde aslinda “Bir özveride bulunuyorum” demis oluyorsunuz. “Irade yönteminde” yasanan depresyonlar tiryakinin özveride bulunduguna inanmasindan kaynaklanir. Tiryaki bir sorunun yerine baska bir sorun yaratmistir. Insanin kendisini sekerlerle tika basa doldurmasi hiç hos bir sey degildir. Yalnizca sismanlayip kendisini kötü hissetmesine arkasindan da sigaraya tekrar baslamasina neden olur.
-91-

Hiçbir alternatife muhtaç olmadiginizi unutmayin. Sigara özlemi bu zehre karsi duyulan açliktir ve kisa bir süre içinde yok olacaktir. Bu önündeki birkaç günü atlatmaniza yardimci olur. Bedeninizi zehirden beyninizi esirlikten ve bagimliliktan kurtarmaktan zevk alin. Istahiniz artarak, daha çok yemek yemeye baslar ve önünüzdeki günlerde birkaç kilo alirsaniz endise etmeyin. Daha sonra deginecegim “uyanma zamaninda” sigaranin gereksizligini kesfettiginiz an güveniniz artacak ve olumlu düsünce ile yemek aliskanliklari dahil bütün sorunlarin üstesinden geleceginizi göreceksiniz. Sakin yemek aralarinda atistirmayin. Yoksa sismanlar ve mutsuz olursunuz. Ayrica sigarayi kesin olarak ne zaman biraktiginizi da bilemezsiniz. Sorundan kurtulmak yerine yerini degistirmis olursunuz.
-92-

38
Beni Sigaraya Itecek Durumlardan Kaçinmali miyim?
Simdiye kadar önerilerim üzerinde hep israrla durdum. Sizden ricam bunlari tekliften çok talimat olarak görmenizdir. Önerilerim geçerli ve pratik nedenlere dayandigindan ve bu nedenler binlerce arastirma tarafindan onaylandigindan dolayi israrliyim.
Sigarasizliga alisma döneminde sigara içmeyi heveslendirecek olaylardan kaçinilmali mi kaçinilmamali mi sorusuna korkarim kesin bir yanit veremeyecegim. Buna herkesin kendisinin karar vermesi gerekiyor. Yine de size yardimci olacagini umdugum bazi önerilerde bulunabilirim.
Yasamimizin sonuna dek sigara içmeyi sürdürmemize korkunun neden oldugunu söylemistim. Bu korkunun iki asamasi vardir.
1.Sigarasin nasil yasayabilirim?
Bir tiryakinin aksam geç saatte disaridayken sigarasi bittiginde girdigi panik duygusudur. Sigara özleminden kaynaklanmamistir, bagimliligin yarattigi psikolojik korkudur –sigarasiz yasanmaz! Bu korkunun en yogun halini son sigaranizi içtiginizde duyarsiniz; oysa o anki sigara özleminiz çok daha hafiftir.
Baliklama atlamayi ögrenmekte olan herkesin yasadigi türden, bilinmeyene karsi duyulan bir korkudur bu. Atlama tahtasi aslinda 30 cm. yüksekliktedir ama iki metre gibi gözükür. Suyun derinligi iki metrenin üzerinde oldugu halde insana 30 cm gibi gelir. Atlamak cesaret ister. Basinizi vuracaginizdan eminsinizdir. Atlamak en zordur, ona cesaret edebilirseniz gerisi kolaydir.
Aslinda diger bakimlardan güçlü bir iradeye sahip tiryakilerin neden sigarayi birakmayi hiç denemediklerinin veya ancak birkaç saat sigarasiz kalabildiklerinin açiklamasi budur. Günde bir paket sigara içen tiryakiler vardir, sigarayi birakmaya karar verdiklerinde bu karari vermemis olsalardi içecekleri bir sonraki sigaradan çok daha önce bir sigara yakarlar. Birakma karari bir panik yaratir ki, bu da stres dogurur. Bu beynin “yak bir tane” dedigi anlardan biridir fakat artik yakamazsiniz. Bir seyden yoksun kalirsiniz –stres artar. Beyinden gelen sinyal tekrar baslar –sigorta atar ve siz bir sigara yakarsiniz.
Merak etmeyin. Bu panik yalnizca psikolojiktir. Bagimlilik korkusudur. Aslinda nikotine hâlâ bagimli oldugunuz halde artik tiryaki degilsinizdir. Panige kapilmayin! Bana güvenin ve atlayin.
3.Korkunun ikinci asamasi daha uzun bir süre için geçerlidir. Gelecekte bazi durumlarin sigarasiz ayni zevki vermeyecegi veya sigara olmadan güçlüklerle basa çikilamayacagi korkusu bu ikinci asamaya örnektir. Endiselenmeyin. Bir kez atladiktan sonra bunun tam tersini düsüneceksiniz.
Sigara içmeyi heveslendirecek olaylardan kaçinma konusunda iki önemli nokta
vardir.
-93-

1.“Evde sigara tutuyorum, içmesem bile orada olduklarini bilmek bana güven veriyor.”
Sigaralarini saklayan insanlarin basarisizlik oraninin atanlarinkinden daha yüksek olduguna inaniyorum. Sanirim bunun nedeni sigarasizliga alisma döneminde yasanan kötü bir anda evde hazir bekleyen sigarayi içmenin gayet kolay olmasidir. Yüzünüzü kizartip disariya çikarak sigara almaniz gerekirse vazgeçme sansiniz daha fazladir. Siz dükkana gidinceye kadar sigara isteginiz geçmis olur zaten. Yine de basarisizligin asil nedeninin tiryakinin isin basinda kesin karar vermemesinden kaynaklandigina inaniyorum. Basarinin iki anahtarini animsayin.
·Kesin karar vermek
·Artik sigara içmemek zorunda olmamanin zevkine varmak
Neden evinizde sigara tutarsiniz ki? Hâlâ yaninizda sigara tasimak gereksinimi duyuyorsaniz, kitabi yeniden okumanizi öneririm. Çünkü bu sizde jetonun daha düsmedigi anlamina gelir.
2. “Sigarasizliga alisma döneminde stresten ve insanlarla birlikte olmaktan kaçinayim mi?”
Stresten kaçinmanizi öneririm. Baskiyi artirmanin hiçbir anlami yok. Insanlarla birlikte olmak konusunda ise tam tersini yapmanizi öneririm. Disari çikin ve yasamin tadini çikarmaya baslayin. Bagimliliginiz devam etse bile artik sigaraya muhtaç degilsiniz. Bir partiye gidin ve artik sigara içmek zorunda olmadiginizi müjdeleyin. Yasamin sigarasiz çok daha güzel oldugunu göreceksiniz –bir de küçük canavar bütün zehriyle vücudunuzdan çiktiginda her seyin ne kadar güzel olacagini düsünün.
-94-

-95-

39
Sigaradan Kurtuldugunuzu Kesfettiginiz An
Sigaradan kurtuldugunuzu kesfettiginiz ani sigarayi biraktiktan yaklasik üç hafta sonra yasarsiniz. Gökyüzü birden açilmaya baslar ve o anda beyninize yer etmis aldatmacalarin bütün izleri silinir: Bundan sonra kendinize sigara içmeye gereksinim duymadiginizi söylemek yerine artik son ipin de koptugunu ve yasaminizin geri kalan bölümünden bir daha sigara gereksinimi duymadan zevk alabileceginizi fark ettiginizi söyleyin. O andan itibaren diger tiryakileri acinacak insan olarak görürsünüz. “Irade yöntemi” uygulayan tiryakiler artik sigara içmek zorunda olmadiklari için sevinmelerine karsin özveride bulunduklari duygusundan bir türlü kurtulamadiklari için bu ani yasamazlar.
Ne kadar çok sigara içmisseniz bu an size o kadar güzel gelir ve bütün bir yasam
sürer.
Kendimi hayatta çük güzel seyler yasamis sansli bir insan olarak görürüm basima gelen en güzel sey ise sigaradan kurtuldugumu kesfetmekti. Yasadigim diger güzel anlari düsündügümde beni çok mutlu ettiklerini animsiyorum ama ayni mutlulugu bir kez daha duyamiyorum. Ama artik sigara içmemenin verdigi sevinç aklimdan hiç çikmiyor. Bugün moralim bozuk oldugunda ve bir destek aradigimda o igrenç ota bagimli olmamamin ne kadar güzel oldugunu düsünürüm. Sigarayi biraktiktan sonra benimle temasa geçen kisilerin yarisi da yasamlarindaki en güzel olayin sigaradan kurtulmak oldugunu anlatirlar. Sizi o kadar güzel bir yasam bekliyor ki!
Bu yazdigim kitap ve düzenledigim seanslardan edindigim bes yillik deneyim sayesinde birçok tiryakinin sigaradan kurtuldugunu anladigi anin yukarida söyledigim gibi üç hafta degil birkaç gün sonra gerçeklestigini ögrendim.
Ben o duyguyu daha son sigarami söndürmeden önce yasamistim. Tek kisilik seanslar yaptigim ilk zamanlarda bazen karsimdaki tiryaki daha seans bitmeden “tamam baska bir sey söylemenize gerek yok, Allen. Her seyi anladim, artik bir daha sigara içmeyecegimi biliyorum.” Derdi. Grup seanslarinda kisiler bir ses söylemeseler de ben olayin ne zaman gerçeklestigini bilirim. Aldigim mektuplarda okuyucular bazen daha kitabi okurken bu ani yasadiklarini yaziyorlar.
Isin mantigini anlayip talimatlarin hepsine uyarsaniz sigaradan hemen kurtulursunuz.
Bugün gruplarima vücudun duydugu nikotin eksikliginin yaklasik bes gün sürdügünü ve asagi yukari üç hafta içinde kisinin özgürlügüne kavustugunu söylüyorum. Bir bakima böyle bir süre vermek hosuma gitmiyor. Bunun iki nedeni var. Birincisi bazi insanlarin kendilerini bes gün veya üç hafta eziyet çekeceklerine hazirlamalari. Ikincisi kisinin kendini “Bes gün veya üç hafta disimi sikarsam sonunda harika bir sey olacak.” düsüncesiyle inandirmasi. Belki o bes günü veya üç haftasi iyi geçer de ondan sonra herkesin basina gelebilen, sigarayla ilgisi olmayan kötü bir gün yasar. Sigaradan kurtuldugunu hissetmeyi bekleyen kisi kendini birden bir depresyonun içinde bulur ve güvenin sarsilmasina yol açabilir.
Hiç süre vermezsem bu kez kisi yasaminin sonuna dek bir sey olsun diye bekler.
Sigarayi “Irade yöntemi” ile birakmaya çalisanlar büyük bir olasilikla bu yüzden
-96-

basarisizliga ugrarlar. Önce insanin sigaradan kurtuldugunu hemen fark ettigini söylemeyi düsünüyordum fakat bu kez de hemen fark edemeyenler güvenlerini yitirip o anin hiç gelmeyecegini düsüneceklerdi.
Insanlar bazen o bes gün, üç hafta sürelerinin önemi olup olmadigini merak ediyor, kendi uydurmam mi oldugunu soruyorlar. Bu süreler tabii kesin degil ama yillardir edindigim sayisiz deneyimlere dayaniyor. Yaklasik bes gün sonra kisi sigaradan baska seyler de düsünmeye baslar. Çogu tiryaki sigaradan kurtuldugunu bu süre içinde kesfeder. Eskiden hemen sigaraya basvurdugunuz bir stres anini yada sigarasiz zevk alamadiginiz toplumsal olaylari birdenbire yalnizca sigarasiz geçirmekle kalmaz sigara düsüncesini akliniza bile getirmezsiniz. O andan itibaren is çocuk oyuncagina döner. Artik özgür oldugunuzu bilirsiniz.
Sigarayi “irade yöntemi” yardimiyla birakmaya çalistigim zamanlarda baskalarinin da söyledigi gibi en ciddi girisimlerin bile yaklasik üç hafta sonra basarisizliga ugrama tehlikesiyle karsi karsiya geldigini fark ettim.
Sanirim bunun nedeni sudur: Sigara içme gereksinimi yok olur. Kisi kendine bunu kanitlamak ister ve bir sigara yakar. Tadini begenmez ve bagimliliktan kurtuldugunu kanitlamis olur. Fakat vücuduna üç haftadir yoksun biraktigi nikotini yine vermistir. Sigarasini söndürür söndürmez nikotin vücudunu terk etmeye baslar. Simdi içinden bir ses: “Daha kurtulamadin, bir tane daha iç.” diye fisildar.
Bir sonraki sigarayi hemen yakmaz, çünkü yeniden bagimlilik kazanmak istemez. Söyle biraz zaman geçmesini bekler. Bundan sonraki ilk denemede “Geçen sefer tekrar baslamadim, simdi bir tane daha içersem yine bir zarari olmaz.” diye düsünür. Fakat yanlis yola girmistir bile.
Bu sorunun çözümü sigaradan kurtuldugunuzu hissetmeyi beklemek yerine son sigaranizi söndürdükten sonra artik sigara olayinin kapandigini kabul etmektir. Yapabileceginiz her seyi yaptiniz. Nikotini kestiniz. Artik dünyadaki hiçbir güç özgürlügünüzü elinizden alamaz. Simdi artik yasamdan zevk almaya bakim, böylece sigaradan kurtuldugunuzu fark etmeniz fazla uzun sürmez.
-97-

40
Son Sigara
Zaman konusunda karar verdiginiz an son sigaranizi içmeye hazirsiniz demektir. Yalniz önce asagidaki iki önemli noktayi inceleyin.
1.Basaracaginiza inaniyor musunuz?
2.Kendinizi üzgün yada huzursuz mu hissediyorsunuz yoksa yakinda olacak harika seyin heyecani içinde misiniz?
Hâlâ emin degilseniz kitabi bir kez daha okuyun.
Kesin kararinizi verdiyseniz son sigaranizi için. O sigarayi tek basiniza ve bilinçli olarak için. Çektiginiz her nefese, tadina, kokusuna, kansere yol açan ve cigerlerinize dolan dumanina, damarlarinizda biriken zehir maddelerine ve bedeninize giren nikotine dikkat edin.
Söndürdügünüzde bütün bunlari bir daha tekrarlamak zorunda olmamanin ne kadar güzel olacagini düsünün. Esirligi özgürlükle degismek karanliklar dolu bir dünyadan çikip günes içine girmek gibi sevinç verici bir olaydir.
-98-

40
Son Bir Uyari
Sigaraya baslamadan önceki zamana dönebilme sansina sahip hiçbir tiryaki bugünkü akliyla sigaraya baslamazdi. Bana gelen birçok kisi sigarayi birakmalarina yardimci olabilirsem bir daha sigaraya dokunmamaya kararlidir. Yine de sigarayi birakmayi basarmis birçok kisi yillarca mutlu bir yasam sürdükten sonra yeniden tuzaga düsüyor.
Bu kitabin sigarayi birakmanizda size çok yardimci olacagina inaniyorum. Yalniz bir uyarida bulunacagim. Sigarayi kolaylikla birakan tiryakiler ayni kolaylikla yeniden baslarlar.
SAKIN BU TUZAGA DÜSMEYIN.
Ne kadar zamandir sigara içmediginizi yada bir daha baslamamak konusunda kendinize ne kadar güvendiginizi bir kenara birakip bundan sonra hiçbir nedenden dolayi sigara içmemeyi yasaminizin temel ilkesi haline getirin. Tütün endüstrisinin reklam için harcadigi milyarlari hiçe sayip bunun ölüme yol açan bir numarali zehir oldugunu animsayin. Eroin çekmeye kalkismazsiniz oysa Bati toplumunda nikotinden ölenlerin sayisi eroin yüzünden ölenlerinkinden çok daha yüksektir.
Unutmayin tek bir sigaranin size verecegi hiçbir sey yoktur. Giderilmesi gereken bir özleminiz olmadigi gibi tadi da igrenç gelecektir. Yalnizca vücudunuza nikotin saglayip içinizdeki fisiltiyi baslatacaktir: “Bir sigara daha yak.” Sonra bir süre kendinizi perisan hissetmekle o igrenç kisir döngüye geri dönme arasinda seçim yapma durumuna düsersiniz.
-99-

42
Bes Yillik Deneyim
Bu kitabin ilk baskisindan beri hem kitabin hem de düzenledigim seanslarin sayesinde bes yillik bir birikimim oldu. Baslangiçta çok savas verdim. Uzmanlar yöntemime burun kivirdilar. Bugün ise seanslarima katilmak için dünyanin her kösesinden tiryaki geliyor. Bunlarin içinde diger her meslek sahibinden daha fazla doktor var. Bu kitap Ingiltere’de sigarayi birakma konusunda en etkili yardimci olarak görülüyor ve ünü yurtdisinda da hizla yayiliyor.
Ben bir hayirsever degilim. Tamamen kisisel nedenlerden dolayi bana zevk verdigi için sigarayla savasiyorum –kesinlikle sigara içenlerle degil. Ne zaman bir tiryakinin sigarayi biraktigini duysam benimle ilgisi olmasa bile içime bir sevinç dolar. Yillardir aldigim bilince tesekkür mektubu bende sonsuz bir mutluluk yaratir.
Çok kez hayal kirikligina da ugradim tabii. Buna iki kategoriye ayirdigim tiryakiler neden oldu. Sigarayi kolaylikla birakan fakat özellikle de geçen bölümdeki uyariya ragmen sonra yeniden baslayan ve bir daha birakamayan tiryakilerin sayisi beni çok üzüyor. Bu yalnizca okuyucular için degil ayni zamanda seanslarima katilan kisiler için de geçerlidir.
Yaklasik iki yil önce bir adam vardi. Çok üzgündü, agliyordu. “Bana bir hafta boyunca sigara içmemem için yardimci olursaniz size 1000 pound verecegim. Bir hafta dayanabilirsem basaracagimi biliyorum.” dedi. Belli bir ücret aldigimi ve onun disinda para vermesine gerek olmadigini söyledim. Gruplarin birine katildi ve o kadar kolay basardi ki, kendisi de sasirdi. Sonra bana çok nazik bir tesekkür mektubu gönderdi.
Seanslara katilanlara ayrilmadan önce son olarak “Sakin unutmayin bir daha bir tek tane bile sigara içmek yok.” derim. Bu adam giderken “Hiç merak etmeyin, Allen bir biraktim mi bir daha hiç içmem.” dedi.
Uyarimi tam olarak anlamadigini fark etmistim. “Simdi ne düsündügünüzü biliyorum ama alti ay sonra?” diye sordugumda bana “Allen, bir daha hiç sigara içmeyecegim” yanitini verdi.
Yaklasik bir yil sonra yeniden aradi. “Allen, Noel’de küçük bir puro içtim ondan beri günde yine iki paket sigara içmeye basladim. Ona “Ilk telefon görüsmemizi animsiyor musunuz) Sigaradan o kadar nefret ediyordunuz ki bir hafta boyunca sigara içmemenizi saglarsam bana 1000 pound ödemeyi önermistiniz.” dedigimde “Animsiyorum. Ne kadar aptallik ettim degil mi?” dedi. “Bir daha sigara içmeyeceginize dair verdiginiz sözü animsiyor musunuz?” diye sordugumda “Biliyorum çok geri zekaliyim.” diye yanitladi.
Bu suna benziyor. Bogazina kadar batakliga batmis ve yakinda tamamen batacak bir insana rastliyorsunuz, disari çekiyorsunuz, size tesekkür ediyor ve alti ay sonra yeniden içine atliyor.
Ayni adamin daha sonra katildigi baska bir seansta söyledikleri çok ilginçti.
“Inanir misiniz, ogluma yirmi birinci yas gününe kadar sigara içmezse 1000 pound verecegimi söyledim ve verdim. Simdi yirmi iki yasinda ve baca gibi sigara içiyor. Bu kadar aptal olduguna inanamiyorum.”
-100-

“Oglunuza nasil aptal dediginizi anlamiyorum. O hiç degilse yirmi iki yil tuzaga düsmemeyi basarmis ve kendisini ne gibi bir felaketin bekledigini de daha bilmiyor. Oysa siz biliyordunuz, yine de ancak bir yil dayanabildiniz.” karsiligini verdim.
Sigarayi kolaylikla birakan fakat sonra yeniden baslayan tiryakiler basli basina bir sorun olustururlar. Onlara yardimci olabilmek için yakinda ikinci bir kitap çikaracagim. Bu arada siz sigarayi birakirsaniz LÜTFEN RICA EDIYORUM AYNI HATAYA BIR KEZ DAHA DÜSMEYIN. Tiryakiler bu kisilerin bagimliliklari devam ettigi ve sigarayi özledikleri için yeniden basladiklarini sanirlar. Aslinda birakmakta hiç güçlük çekmedikleri için sigaradan artik korkmazlar ve “Arada bir içmemde bir sakinca yok, bir daha bagimlilik kazansam bile yine birakirim nasil olsa.” diye düsünürler. Korkarim olay bu kadar basit degil. Sigarayi birakmak kolay da bagimliligi kontrol altinda tutmak olanaksizdir. Sigarayi birakmanin en önemli sarti sigara içmemektir.
Beni hayal kirikligina ugratan ikinci kategori ise birakmayi denemeye cesaret bile edemeyecek derecede korkanlar yada denese bile çok savas verenler kategorisidir. Buradaki temel sorunlar sunlardir.
1.Basaramamaktan korkmak. Basaramamak ayip degil ama hiç denememek büyük aptallik. Olaya söyle bakin: Bir yere gizleniyorsunuz fakat sizi arayan yok! En kötü durumda basaramazsiniz o zaman da durumunuz simdikinden daha kötü olmaz. Basarirsaniz ne kadar iyi olacagini düsünün. Fakat denemezseniz basarisizliginizi garantilemis olursunuz.
2.Panige kapilmaktan ve kendini perisan etmekten korkmak. Bu yüzden endise etmenize hiç gerek yok. Bundan sonra hiç sigara içmemenin size ne gibi bir felaket getirecegini düsünün. Hiç. Sigara içmeye devam ettiginiz zaman ise basiniza felaketler gelecek. Panik sigaradan kaynaklanir ve kisa sürede yok olur. En büyük kazanç bu korkudan kurtulmaktir. Yoksa tiryakilerin kollarinin bacaklarinin kesilme riskine sigaradan aldiklari zevkten dolayi mi katlandiklarini saniyorsunuz? Panige kapildiginizda derin bir nefes almaniz yeterlidir. Baskalari moralinizi bozarsa onlardan uzaklasin. Bir garaja, bos bir büroya yada baska bir yere gidin.
Aglamak istediginizde utanmayin. Aglamak gerginligi atmanin en iyi yoludur. Içinden geldigi gibi aglamak insanlari her zaman rahatlatmistir. Oglan çocuklarinin aglamamalari gerektigini söyledigimizde çok büyük kötülük yapariz. Zavallilar gözyaslarini tutarlar ama disleri, birbirine vurmaktan zangirdar. Duygulari disa vurmak uzun süre erkeklige yakistirilmadi. Fakat insanlar duygularini içlerine atmak için degil disari göstermek için yaratilmislardir. Bagirin, çagirin, tepinin, kartonlari dolaplari tekmeleyin. Verdiginiz savasi, kaybetmemeniz gereken bir boks maçi olarak görün.
Zamani kimse durduramaz. Her geçen dakika içinizdeki canavar biraz daha ölür. Kaçinilmaz basarinizi kutlamaya baslayin.
3.Talimatlarima uymamak. Inanilmasi güç ama bazi tiryakiler “Yönteminiz bende etkili olmadi” diyorlar. Sonra talimatlarimi –yalnizca bir tanesini degil tümünü –nasil hiçe saydiklarini anlatiyorlar. (Açikliga kavusturmak için bölümün sonunda bir kontrol listesi verecegim.)
4.Talimatlarimi yanlis uygulamak. En önemli hatalar:
a)“Sigarayi düsünmekten vazgeçemiyorum.” Tabii vazgeçemezsiniz ve denemeye kalkarsaniz korku ve mutsuzluk yaratirsiniz. Bu aksamlari uykuya dalmak gibi bir seydir: Siz denedikçe güçlesir. Ben her sabah kalkarken yada her aksam yatarken yüzde doksan sigarayi düsünürüm. Önemli olan ne düsündügünüzdür. “Canim öyle çok
-101-

sigara istiyor ki!” yada “Ne zaman özgür olacagim?” diye düsünürseniz durum kötü. “YASASIN, artik özgürüm!” diye düsünürseniz mutlu olursunuz.
b)“Bu bedensel bagimlilik ne zaman kaybolacak?” Nikotinin vücudunuzu terk etmesi uzun sürmez ama vücudun ne zaman nikotin istemekten vazgeçecegini söylemek olanaksiz bir seydir. Insanin kendisini bos ve güvensiz hissetmesi normal açlik, üzüntü veya stres tarafindan kaynaklanir. Bu yüzden “irade yöntemi” uygulayan tiryakiler sigarayi kesin olarak ne zaman biraktiklarini tam olarak bilmezler. Vücut nikotin istemezse ve siz yalnizca açlik duyarsaniz veya stres içindeyseniz beyin hâlâ “Bu senin sigara istedigin anlamina gelir” der. Isin komik tarafi nikotin isteginin geçmesini beklemenize gerek yoktur, zaten o kadar hafiftir ki fark edilmez bile. Biz onu bir istek olarak biliriz: “Canim simdi sigara istiyor.” Dis doktorundan çiktiginizda çenenizdeki agrinin geçmesini mi beklersiniz? Tabii ki hayir. Günlük yasaminiza devam edersiniz. Çeneniz agrisa da mutlusunuzdur.
c)“Sigardan kurtuldugunuzu fark edeceginiz anin gelmesini beklemek.” Bunu beklerseniz yalnizca bir korku daha yaratmis olursunuz. Bir kez “irade yöntemi” ile üç hafta boyunca sigarasizliga dayanmistim. Sigarayi birakmis eski bir okul arkadasima rastladim. Nasil oldugumu sordugunda “Üç haftadir idare ediyorum.” Dedim. “Ne demek üç haftadir idare etmek?” diye sordu. Ben de üç haftadir sigara içmedigimi söyledim. Bunun üzerine bana “Peki simdi ne yapacaksin?
Yasaminin gerisini idare etmekle mi geçireceksin? Ne bekliyorsun ki? Basardin artik. Artik tiryaki degilsin.” dedi.
Kendi kendime “Hakli, neyi bekliyorum ki?” diye düsündüm. Ne yazik ki o zamanlar tuzagin mekanizmasini bilmiyordum ve kisa bir süre sonra yeniden basladim. Fakat bu noktayi aklimin bir kösesine koydum. Son sigaranizi söndürdügünüz an sigarayi birakmis oluyorsunuz. Önemli olan ilk andan itibaren sigara içmemekten mutluluk duymaktir.
d)“Canim hâl^sigara istiyor.” O zaman aptalsiniz. “Sigarayi birakmak istiyorum.” dedikten sonra nasil “Bir sigara içmek istiyorum” dersiniz? Bu bir çeliskidir. “Bir sigara içmek istiyorum dediginiz zaman “Ben bir tiryaki olmak istiyorum” demis olursunuz. Sigarayi birakmis kisiler sigara içmek istemezler. Ne istediklerini bilirler. Kendinizi cezalandirmaktan vazgeçin artik.
e)“Benden geçti artik.” Neden ki? Yapmamaniz gereken tek sey kendinizi zehirlememektir. Yasaminiza son vermek zorunda degilsiniz. Bakin, çok kolay. Önünüzdeki bir kaç gün biraz sikinti çekeceksiniz. Vücudunuz nikotin isteyecek. Bu süre içinde hep sunu düsünün: Eskisinden daha kötü bir durumda degilsiniz. Sigara içtiginiz süre içinde de sigarasiz kalabiliyordunuz, uyurken, kilisede, süpermarkete veya kütüphanelerde. O zamanlar buna pek aldirmiyordunuz. Simdi birakmazsaniz yasaminizin sonuna dek sigarasizliktan yakinacaksiniz. Sigara yemegin, içkinin, arkadas partilerinin zevkini artirmaz tam tersine azaltir. Vücudunuzun hâlâ nikotin istedigi zamanlar bile güzel bir yemek veya arkadas toplantilari hos olaylardir. Yasam çok güzel bir seydir. Aralarinda tiryakiler de olsa insanlarin içine girin. Unutmayin yoksunluk duyan siz degilsiniz, tiryakilerdir. Hepsi teker teker sizin yerinizde olmaya can atar. Ilk olmanin ve dikkatleri üzerinize çekmenin tadini çikarin. Sigarayi birakmak, üzerinde bol bol konusulabilecek güzel bir konudur, özellikle de tiryakiler sizin hosnut ve mutlu oldugunuzu görünce. Hayranlik içinde
-102-

yüzeceksiniz. Buradan önemli olan yasamin basindan beri keyfini çikarmak. Tiryakileri kiskanacak hiçbir neden yok. Tiryakiler sizi kiskanacak.
f)“Kendimi perisan ve gergin hissediyorum.” Bu ancak talimatlarima uymazsaniz basiniza gelir. Sorun nerede onu bir düsünün. Bazilari söyledigim her seyi anlar, her seye inanir ama isin basinda sanki felaket bir sey olacakmis gibi dünyanin sonu gelmis havasina girer. Yalnizca kendi isteginizi degil ayni zamanda dünyadaki bütün tiryakilerin özendigi bir seyi yapiyorsunuz. Sigarayi birakmis herkes – hangi yöntemle olursa olsun- ruhsal dengesine kavusur ve sigarayi düsündügü zaman içinden “YASASIN! ARTIK ÖZGÜRÜM!” diye sevinir. Sizin de amaciniz buysa daha ne bekliyorsunuz ki? Ise bu düsünceyle baslayin ve sonun kadar öyle devam edin. Kitabin geri kalan bölümü size baska bir alternatif olmadigini gösterecektir.
-103-

KONTROL LISTESI
Asagidaki talimatlara uyarsaniz basarisizliga neden kalmaz.
1.Bir daha içinde nikotin olan hiçbir sey içmeyeceginize, çignemeyeceginize veya yemeyeceginize dair resmi bir ant için ve buna sadik kalin.
2.Sunu aklinizdan çikarmayin: Vazgeçtiginiz hiçbir sey yok. Sigara içmeyen bir insan olarak her bakimdan daha iyi durumda olacaksiniz (bunu zaten hep biliyordunuz.) Sigara içmek için hiçbir mantikli neden olmadigi halde sigaradan bir tür zevk yada destek aldiginizi saniyor olmalisiniz –yoksa içmezdiniz. Sigara ne gerçek bir zevk nede gerçek bir destektir. Bu sonradan aci duymamak çok hos oldugu için basinizi duvara vurmak gibi bir yanilgidir.
3.Sigaradan vazgeçmeyecek tiryaki yoktur. Siz bu sinsi tuzaga düsmüs milyonlardan yalnizca birisiniz. Bir zamanlar sigarayi birakamayacaklarini düsünen diger milyonlarca tiryaki gibi sonunda siz de birakacaksiniz.
4.Sigaranin avantajlariyla dezavantajlarini ne kadar çok tartarsaniz tartin hep aynidir: “Geri zekalilik etme, sigarayi birak.” Bu hiç degismeyecek. Hep böyleydi yine böyle kalacak. Kararinizin dogruluguna inandiktan sonra kusku duyup kendinize eziyet çektirmeyin.
5.Sigarayi düsünmekten korkmayin, sürekli düsünüyorsaniz da merak etmeyin. Yalniz bundan sonra sigarayi su sekilde düsünmelisiniz: “YASASIN! ARTIK SIGARA IÇMIYORUM!”
6.Sigaranin yerine baska bir sey kullanmayin. Sigaralarinizi SAKLAMAYIN. Tiryakilerle birlikte olmaktan KAÇINMAYIN. Artik sigara içmiyorsunuz diye yasam tarzinizi DEGISTIRMEYIN.
Yukaridaki talimatlara uyarsaniz sigaradan kurtuldugunuzu yakinda anlarsiniz.
Fakat:
7.O anin gelmesini beklemeyin. Hiçbir sey olmamis gibi yasaminiza devam edin. Güzel günlerin tadini çikarin kötü günleri de atlatmaya çalisin. Bu sayede o ani fazla beklemezsiniz.
-104-

43
Batan Gemideki Tiryakilere Yardim Edin
Tiryakiler bugünlerde bir panik içindeler. Toplumda bazi seylerin degistiginin farkindalar. Bugün artik sigara içmek tiryakiler arasinda bile anti sosyal bir davranis olarak görülüyor. Olayin sona yaklastiginin siz de farkindasiniz. Milyonlarca tiryaki sigarayi birakiyor digerleri de bunun bilincinde.
Ne zaman bir tiryaki sigarayi biraksa geride kalanlar kendilerini kötü hissederler. Tiryakiler bir kagida sarilmis kuru yapraklar için o kadar para vermenin, onlari yakip kansere yol açan katranli maddeleri cigerlerine doldurmanin komik oldugunu içgüdüsel olarak bilirler. Bu olayi hâlâ bir aptallik olarak görmüyorsaniz yanan bir sigarayi kulaginiza sokmaya çalisin ve kendinize aradaki farki sorun. Tek fark bu sekilde bedeninize nikotin vermemis olmanizdir. Agziniza sigara koymaktan vazgeçebilirseniz nikotine gereksinim duymazsiniz.
Tiryaki sigara içmesine hiçbir mantikli açiklama getiremez fakat baskalari da içtigi için kendisini o kadar kötü hissetmez.
Tiryakiler sigara yüzünden hem kendilerini hem de baskalarini aldatirlar. Buna zorunludurlar. Sayginliklarini tamamen yitirmemek için kendi kendilerine aldatmacalar yaratirlar. Aliskanliklarini hem kendilerine hem de baskalarina karsi hakli çikarmak gereksinimi duyarlar. Bu yüzden sürekli sigaranin hayal ürünü avantajlarinin reklamini yaparlar. Tiryaki sigarayi “irade yöntemi” ile birakmaya çalisirsa sürekli bir seyden yoksun kaldigi duygusuna kapilir ve yakinir. Bu tiryakiler için sigara içmeye devam etmekte ne kadar hakli olduklarinin kanitidir. Bir tiryaki sigarayi birakmayi basardiginda sagligina zarar vermeye ve gereksiz para harcamaya son verdigi için mutludur. Fakat bunun için kendini hakli çikarmaya çalismaz, etrafta sigara içmemenin ne kadar harika oldugunu abartili bir sekilde duyurmaz. Bunu ancak biri ona sordugu zaman anlatir. Fakat tiryakiler istemedikleri seyleri duymamak için zaten bir sey sormazlar. Unutmayin, tiryakiler korku yüzünden sigara içerler ve sigara içmemenin avantajlarini görmezlikten gelirler. Ancak sigarayi birakmaya niyetlendikleri zaman bu konuyla ilgilenirler.
Tiryakilere yardimci olun. Korkularini silin. Sagliga zarar vermek zorunda olmamanin, sabahlari kalkinca öksürmek ve nefes darligi çekmek yerine saglikli ve zinde olmanin, esirlikten kurtulmanin, o kara lekeler olmadan yasamdan zevk alabilmenin ne kadar güzel oldugunu anlatir.
Yada en iyisi bu kitabi okumalarini saglayin. Morallerini bir de havayi kirlettikleri veya pis olduklari gibi saldirilarla bozmayin. Sigarayi birakmis kisilerin bu konuda en kötü olduklari söylenir. Bunda dogruluk payi vardir ve sanirim “irade yönteminden” kaynaklanir. Tiryaki aliskanligindan kurtulmustur fakat beynindeki aldatmacalarin izleri oldugu gibi durdugundan bir bakima hâlâ özveride bulundugunu düsünür. Çabuk kirilir ve dogal bir karsi koyma mekanizmasindan dolayi saldirilarda bulunur. Bu kendisine yardimci olabilir ama diger tiryakilere hiçbir yarari yoktur. Yalnizca onlarin savunmaya geçmelerine, kendilerini daha da perisan hissetmelerine ve sigara gereksinimlerinin artmasina neden olur.
Toplumdaki sigara imajinin degismesi milyonlarca kisinin sigarayi birakmasina neden oldugu halde sigarayi birakmalarini kolaylastirmaz. Tam tersine olayi büyük bir ölçüde güçlestirir bile. Bugün tiryakilerin çogu sigarayi saglik nedeniyle biraktigini düsünür.
-105-

Bu aslinda dogru degildir. Saglik sigarayi birakmanin en büyük nedenidir gerçi ama tiryakiler yillardir sagliga aldirmadan ölümüne sigara içerler. Asil neden toplumun artik sigaranin gerçek halini, yani kötü bir uyusturucu bagimliligi oldugunu görmesidir. Zevk zaten hep hayaldi. Toplumdaki bu degisiklik, hayali ortadan kaldirdigi için tiryakinin artik tutunacak hiçbir dali kalmaz.
Londra metrosunun tamaminda uygulanan sigara yasagi bu ikilemin klasik bir örnegidir. Tiryaki ya “Peki, eger metroda sigara içemezsem baska bir tasit kullanirim.” diye düsünür ve metro idaresi büyük kayiplar yasar, yada “Tamam, bu hiç degilse daha az sigara içmeme neden olur.” Der. Metroda içecegi ve zaten zevk almayacagi bir yada iki sigaradan bir saatligine vazgeçecektir. Fakat bu zorunlu yoksunluktan dolayi yalnizca ruhsal bakimdan eziyet çekmekle ve ödülünü beklemekle kalmaz bir de vücudu acil olarak nikotin istemeye baslar –ve birazdan yakacagi ilk sigara ona en çok keyif verecektir.
Zorunlu yoksunluk sigara tüketimini azaltmaz çünkü tiryaki içebildigi an çok daha fazla sigara içer ve böylelikle sigaranin ne kadar degerli bir sey oldugu düsüncesi onaylanmis olur. Zorunlu yoksunlugun en hain yani hamile kadinlar üzerindeki etkisidir. Zavalli geçlerin sonunda bagimlilik kazanmalarini saglayan reklam bombardimanina tutulmasina göz yumariz. Sonra kafalarindaki yanlis inançlardan dolayi sigaraya gereksinim duyduklarini sandiklarinda yasamlarinin herhalde en büyük stresine girerler, çünkü tip onlara bebege zarar vermek istemiyorlarsa sigarayi birakmalarini söyler. Bir çogu istedigi halde birakamaz ve yasami boyunca suçluluk duygusu çeker. Birçogu birakir ve biraktigina sevinip “Harika bunu bebegim için yapiyorum dokuz ay sonra ben de kurtulmus olurum zaten.” diye düsünür. Sonra sancilarla birlikte dogumdan korku baslar derken dünyanin en güzel duygularindan biri yasanir. Sancilar ve korku geçmis bebek dogmustur. Eski çagrisim mekanizmasi yeniden baslar. Asilsiz inançlarin izleri hâlâ duruyordur ve daha neredeyse göbek bagi kesilmeden genç annenin agzina bir sigara yerlesir. O sonsuz sevinci içinde sigaranin tadinin ne kadar igrenç oldugunu fark etmez bile. Yeniden baslamak niyetinde degildir. “Yalnizca tek bir sigara.” diye düsünür. Çok geç! Bagimlilik kazanmistir bile. Nikotin bedenine girmis eski arzu yeniden ortaya çikmistir. Hemen olmasa bile dogum sonrasi yasanan depresyon zamaninda düzenli olarak sigara içmeye baslar.
Eroin kullanmak yasal bir suç olarak görüldügü halde toplumumuz hakli olarak su soruyu sorar: “Bu zavalli insanlari kurtarmak için ne yapabiliriz?” Tiryakilere de ayni davranisi göstermemiz gerekir. Tiryaki sigarayi istedigi için degil içmesi gerektigine inandigi için içer ve eroinmanlardan farkli olarak yillarca ruhsal ve fiziksel eziyet çeker. Hizli ölümün yavas ölümden iyi oldugunu söyleriz hep. Bu yüzden tiryakiyi kiskanmaniza hiç gerek yoktur, ona acimalisiniz.
-106-

44
Sigara Içmeyenlere Bir Ögüt
SIGARA IÇEN ARKADASLARINIZIN VEYA YAKINLARINIZIN BU KITABI OKUMASINI SAGLAYIN.
Önce kitabin içerigini inceleyin ve kendinizi sigara içen bir kisinin yerine koyun. Tiryakiyi bu kitabi okumaya yada sagligina verdigi zarar ve gereksiz bir sekilde harcadigi para yüzünden sigarayi birakmaya zorlamayin. O bunu sizden daha iyi bilir. Tiryaki sigarayi zevk aldigi yada istedigi için içmez. Sayginligini yitirmemek için hem kendisini hem de baskalarini sigaradan zevk aldigina inandirmaya çalisir. Sigaraya bagimli oldugunu, ancak onun sayesinde rahatladigini, sigaranin kendisine cesaret ve güven verdigini ve onsuz bir yasamin zevksiz olacagini sandigindan dolayi sigara içer. Sigarayi birakmaya zorlandigi zaman kendisini tuzaga düsmüs bir hayvan gibi hisseder ve daha çok sigara içmek ister. Belgi gizli gizli içmeye baslar ve onun için sigaranin degeri artar.
Siz madalyonun öbür tarafina agirlik verin. Onu sigarayi birakmis kisilerle bir araya getirin (milyonlarca var.) Onlar, ona bir zamanlar kendilerinin de yasamlarinin sonuna dek sigaradan kurtulamayacaklarini sandiklarini ve yasamin sigarasiz ne kadar güzel oldugunu söyleyeceklerdir.
Birakabilecegini düsündügü an sizi dinlemeye baslayacaktir. Iste o zaman ona sigara özleminin yarattigi aldatmacalari, sigaranin ona enerji vermek yerine güvenini yok ettigini, sinirli ve gergin olmasina neden oldugunu anlatabilirsiniz.
O zaman bu kitabi okumaya hazir olabilir. Akciger kanseri, kalp hastaliklari vs. ile bombardiman edilmeyi bekleyecektir. Ona bu kitabin konuya bambaska bir açidan yaklastigini ve yalnizca küçük bir bölümünün hastaliklari içerdigini belirtin.
SIGARASIZLIGA ALISMA DÖNEMINDE ONA YARDIMCI OLUN.
Sigarayi birakmis kisi eziyet çekse de çekmese de çekiyormus diye kabul edin. Sigarayi birakmanin ne kadar kolay oldugunu söyleyerek içinde bulundugu güç durumu önemsemezlik etmeyin, o birakmanin kolay oldugunu kitaptan ögrenir. Sürekli onunla ne kadar gurur duydugunuzu, çok daha iyi göründügünü, çok daha güzel koktugunu ve kolay kolay nefes aldigini söyleyin. Ona destek olmaya devam etmeniz çok önemlidir. Bir tiryaki sigarayi birakmaya çalistiginda arkadaslarinin ve yakinlarinin sevinci ve ilgisi ona baslangiçta çok yardimci olur. Fakat insan ne yazik ki, çabuk unutur bu yüzden onu övmeyi bilinçli olarak sürdürün.
Sigaradan söz etmiyor diye unuttugunu sanip animsatmak istemeyebilirsiniz. “Irade yönteminde” animsatmak istemeyebilirsiniz. “Irade yönteminde” bunun tam tersi olur, tiryaki sigaradan baska bir sey düsünmez. Siz konuyu açmaktan kaçinmayin ve ona övgü yagdirmaya devam edin. Animsatilmak istedigi zaman o size söyler.
Sigarasizliga alisma döneminde fazla strese girmemesini saglamaya gayret edin. Yasamina küçük sevinçler ve keyiflerle renk katmaya çalisin. Bu sigara içmeyen için de zor bir zamandir. Gergin bir kisinin siniri digerlerine de yansir. Moralinin bozuk olmasina karsi kendinizi hazirlayin. Sinirini sizden çikarmaya çalisirsa hemen karsiligini vermeyin, o anda aslinda sizin övgünüze ve acimaniza gereksinim duyar. Sinirli oldugunuz zaman ona göstermemeye çalisin.
-107-

Sigarayi “Irade yöntemi” ile birakmaya çalistigim zamanlar uyguladigim taktirlerden biri sinir küpü olup karimin ve arkadaslarimin: “Yeter artik! Seni böyle sinirli görmeye dayanamiyorum, iç bari bir tane sigara.” demelerini beklemekti. Tiryaki böylelikle onurunu yitirmemis bagimliligina yenilmemis olur, çünkü sigarayi o kendisi içmemis ona içmesi söylenmistir. Size böyle bir oyun yapmaya kalkarsa sakin onu sigara içmeye yönlendirmeyin. Onun yerine “Sigara seni bu hallere düsürüyorsa dua et ki, yakinda kurtulacaksin. Iyi ki, birakacak cesarete ve mantiga sahipsin.” deyin.
-108-

Final:
Bu Skandala Son Vermek Için Yardimci Olun
Ben sigaranin bazi toplumunda nükleer silahlar dahil en büyük skandal olduguna inaniyorum.
Uygarligin temeli, insanligin bu denli ilerlemesinin nedeni edindigimiz bilgi ve deneyimleri yalnizca birbirimize degil ayni zamanda gelecek kusaklara aktarmamizdir. Daha az gelismis hayvanlar bile yavrularini yasamin tehlikelerine karsi uyarmak geregini duyarlar.
Nükleer silahlara ne kadar karsi çikarsam da bu tür kararlarin hiç degilse olumlu bir amaca yönelik olarak, insanliga yarar saglamak için alindigini itiraf etmeliyim. Sigaranin gerçekleri ise ortada. Belki son savasta insanlar sigaranin gerçekten cesaret ve güven verdigine inaniyorlardi ama bugün öyle olmadigi biliniyor. Bugün gazetede çikan sigara reklamlarina bakarsaniz sigaranin rahatlama veya zevk verdigine dair hiçbir sey yazmadigini görürsünüz. Yalnizca sigaranin boyu veya tütünün kalitesi belirtilmistir. Bu zehrin boyu yada kalitesi bizi neden ilgilendirsin ki?
Iki yüzlülük inanilir gibi degil. Toplumumuz sigarayla karsilastirildigi zaman çok küçük bir sorun oldugu halde eroine karsi çikar. Oysa bir zamanlar dünya nüfusunun yüzde altmisi sigara içiyordu veya hâlâ içiyor ve çogu paralarinin büyük bir kismini sigaraya harciyor, her yil on binlerce kisi sigara yüzünden yasamini yitiriyor. Bati toplumunda ölüme yol açan en büyük etken sigara. Peki, bundan en çok kimin kazanci var? Sevgili Maliye Bakanligimizin. Sigara içenlerin felaketi üzerinden yilda trilyonlar kazaniyor, tütün endüstrisiyse reklam için yilda milyarlar harciyor.
Sigara firmalarinin paketlerin üzerine uyari yazisi bakmalari ve devletin kanser tehlikesi, kötü agiz kokusu ve kesilmis bacaklar hakkindaki programlar gibi kampanyalar için biraz para ayirmasi ne kadar akillicadir. Böylece vicdanlarini rahatlatip: “Biz sizi tehlikeye karsi uyardik. Bu sizin seçiminizdi.” diyebilirler. Tiryakilerin seçim sansi eroinmanlarinkinden fazla degildir. Tiryaki olmaya karar vermezler; sinsi bir tuzaga düsürülürler. Gerçekten seçim sansi olsaydi yarin her an birakabilecekleri düsüncesiyle baslayan geçlerden baska kimse sigara içmezdi.
Olaya neden iki ayri açidan bakiliyor? Eroinmanlar yasalar karsisinda suçlu görüldükleri halde neden bagimli olduklarini kaydettirip bagimliliklarindan kurtulmak için bedava olarak eroin alabiliyor ve gerekli tibbi tedaviyi görebiliyorlar? Sirf saka olsun diye kendinizi sigara tiryakisi olarak kaydettirmeye çalisin. Size maliyet fiyatina bile sigara vermezler. Degerinin üç kati fazlasini vermeniz gerekir ve ne zaman devletin kasasi bosalsa Maliye Bakanligi tütün vergisini artirir. Sanki sigara içenlerin yeterince sorunu yokmus gibi!
Doktora gidip yardim istediginizde size ya bildiginiz seyi “Sigarayi birakin, sizi ölüme sürüklüyor.” Söyler yada en azindan reçete parasini vermek zorunda oldugunuz ve içinde kurtulmaya çalistiginiz uyusturucu bulunan nikotin sakizlari önerir.
Sigaradan uzaklasma kampanyalari tiryakiye yardimci olmaz, yalnizca sigarayi birakmasini güçlestirir. Panige kapilmasina neden olur, bu da sigara içmek istegini artirir.
Gençleri bile sigaraya baslamaktan alikoymaz. Gençler sigaranin insani ölüme
-109-

sürükledigini bilirler ama tek bir sigaranin böyle bir tehlike yaratmadigini da bilirler. Sigara çok yaygin oldugu için gençler sosyal baski yada merak gibi nedenlerden dolayi er yada geç bir sigara içeceklerdir. Tadi igrenç geleceginden büyük bir olasilikla bagimlilik kazanacaklardir.
Bu skandala neden göz yumuyoruz? Neden devletimi artik etkili bir kampanya düzenlemiyor? Neden bize nikotinin bir uyusturucu ve ölüme yol açan bir zehir oldugu, ne rahatlama ne de özgüven duygusu verdigini, yalnizca yasam gücümüzü yok ettigini ve çogunlukla tek bir sigaranin bagimlilik kazanmamiza yettigini söylemiyor?
H.G. Wells’in “Zaman Makinesi” adli kitabini okumustum. Kitap gelecekte olan bir olayi anlatiyordu. Adamin biri bir nehre düser, yanindakiler nehir kenarinda kipirdamadan duran hayvanlar gibi onun çigliklarini umursamadan orada öylece dururlar. Bu davranisi insanlik disi ve ürkütücü bulmustum. Toplumumuzun sigara konusundaki genel kayitsizligini buna çok benzetiyorum. Ingiltere’de tütün endüstrisinin finanse ettigi dart turnuvalari hep televizyonun en çok izlenen zamanlarinda gösterilir. Izleyiciler “Yüzde seksen!” diye bagirirken oyuncunun bir sigara yaktigi görülür. Turnuva mafya tarafindan finanse edilseydi ve oyuncu kolundan siringa vuran bir eroinman olsaydi ne gibi bir etki yaratirdi tahmin edin!
Toplumun saglikli, hiçbir eksigi olmayan gençlere kendilerine fiziksel ve ruhsal açidan zarar verme, yasam boyu sigaraya esir olma ve pislik ve hastalik içinde yasama ayricaligi için bir servet harcatmasina neden göz yumuyoruz?
Belki abarttigimi düsünüyorsunuzdur. Abartmiyorum. Babam elli yasinda sigara yüzünden öldü. Güçlü bir adamdi, bugün hâlâ yasiyor olabilirdi. Ben kirk yaslarindayken ölümden kil payiyla kurtuldum, gerçi buna sigara degil beyin kanamasi neden olmustu. Simdi yasamimi sigara konusunda danismanlik yaparak geçiriyorum. Sigara yüzünden sakat kalmis yada sona yaklasmis kisiler beni görmeye geliyor. Söyle bir düsünme zahmetinde bulunursaniz sizin de bu durumda birçok kisi tanidiginizi fark edersiniz.
Toplum içinde artik yeni bir rüzgar esiyor. Bir kartopu yuvarlanmaya basladi ve umarim bu kitap sayesinde bir çig haline gelir.
Bu kitaptaki düsünceleri yayarsaniz siz de katkida bulunmus olursunuz.
-110-